سرگذشت قربانیان
فریده اشرفی
به قول ویلیام فاکنر، نویسنده بزرگ قرن بیستم، «گذشته از بین نمی‌رود، نمی‌میرد؛ گذشته حتی نمی‌گذرد.» «میراث اورهان» داستان واقعی زندگی مادرِ مادربزرگِ نویسنده کتاب، آلین اوهانسیان، است. همزمان با آغاز جنگ جهانی اول، دولت عثمانی اقدام به نسل‌کشی ارامنه ترکیه کرد که قرن‌ها در این سرزمین سکونت داشتند و گذشته از راندن آنها از خانه و زادگاه خود، ۵/ ۱ میلیون تن از آنها را کشت. شماری از این جان‌باختگان، یعنی حدود سیصد نفر از رهبران، روحانیان، اندیشمندان، نویسندگان و سیاستمداران ارمنی بودند که در روز ۲۴ آوریل سال ۱۹۱۵، پس از دستگیری و شکنجه، به‌طرزی فجیع، کشته و در گورهای دسته‌جمعی دفن شدند. این فاجعه انسانی، همواره از سوی دولت‌های مستقر در ترکیه دروغ قلمداد شده و قربانیان را شمار ناچیزی ذکر کرده‌اند.
اما با فعالیت‌های حق‌طلبانه نسل جدید ارامنه در سراسر جهان، ارائه مدارک فراوان و اظهارات شاهدان عینی، اخبار این جنایات به گوش همگان رسید و تاکنون کشورهای زیادی وقوع این نسل کشی را تایید کرده‌اند. «میراث اورهان» سرگذشت تکان‌دهنده خانواده مِلکُنیان، به‌ویژه «لوسینه»، دختر کوچک آنهاست و کمال تورک‌اوغلو با خانواده‌اش برای کارگاه‌های گلیم و فرش ملکنیان کار می‌کند. زندگی هر دو، در دوران پرتلاطم جنگ جهانی اول و طی نسل کشی ارامنه، پر از فرازونشیب و بیم وامید است. با روایت‌های اورهان، نوه کمال، هم از زندگی او و وضعیت سیاسی و اجتماعی کنونی ترکیه آشنا می‌شنویم و هم با بازگشت او به گذشته، از رازهای فراوان و آنچه بر ارامنه و ترک‌ها در دوران جنگ‌های نابرابر گذشت، خبردار می‌شویم. با دیدن این کتاب، از نظر موضوع و واقعیت، بسیار مجذوب آن شدم؛ با اینکه تا حدودی به چشم یک داستان به آن نگاه می‌کردم. اما طی ترجمه و جست‌و‌جوهای طولانی و فراوانی که لازمه ترجمه یک رمان تاریخی است، دریافتم که تمام آن براساس واقعیاتی نوشته شده که حتی شاهدانی از بزرگان و مشاهیر کشور خودمان آن را در یادداشت‌هایی ذکر کرده‌اند. از جمله، محمدعلی جمالزاده و یحیی دولت‌آبادی که در سفرنامه‌هایشان به این موضوع اشاره کرده‌اند و در مقدمه کتاب آمده است. این رمان، اولین کتاب آلین اوهانسیان و فینالیست جایزه‌های پن/ فاکنر و صلح ادبی دِیتِن، نامزد جایزه «رمان اولِ» کانون داستان‌نویسی فلائِرتی-دانن، جایزه ادبی بین‌المللی دوبلین ۲۰۱۷ و منتخب چندین جایزه و سایت ادبی شده است.
