بازار سهام برای ادامه رشد به چه محرکهایی نیاز دارد؟
سوخت پنهان صعود بورس
رشد اخیر تنها به معنای افزایش قیمت سهام نیست، بلکه بخشی از آن را میتوان تلاش بازار برای جبران جاماندگی سالهای گذشته دانست. این عامل در صورت تداوم سایر شرایط میتواند همچنان به عنوان یکی از محرکهای صعود بورس عمل کند.
کارنامه قابل قبول بازار سهام
بورس تهران هفتهای پرقدرت را پشت سر گذاشت. در هفتهای که گذشت، شاخصهای اصلی بازار به رشد خود ادامه دادند و شاخص کل بورس برای نخستینبار وارد کانال ۵.۷میلیونواحدی شد. تداوم تقاضا، ورود پول و عبور شاخصها از سطوح مقاومتی، فضای معاملات را همچنان صعودی نگه داشت و باعث شد بازار سهام کارنامه مثبتی را در هفته سوم مردادماه به ثبت برساند.
کارشناسان معتقدند بازار با ورود به روزهای پایانی مردادماه، در شرایطی قرار گرفته که برای ادامه روند صعودی نیازمند حفظ قدرت تقاضا و عبور از مقاومتهای پیش روست. اما در عین حال، رشد پرشتاب هفتههای اخیر میتواند بخشی از معاملهگران را به سمت شناسایی سود نیز سوق دهد. این موضوع میتواند در معاملات روزهای آینده به شکل میزان عرضه و رفتار پول خود را نشان دهد.
عبور شاخص کل از ۳ کانال در هفته گذشته، فاصله قابلتوجهی با سطوح قبلی ایجاد کرده است. ازاینرو افزایش قیمت سهام میتواند رفتار معاملهگران را محتاطتر کند و احتمال شناسایی سود و نوسان در مسیر صعود را افزایش دهد. از سویی، ورود پول حقیقیها در روزهای اخیر یکی از موتورهای اصلی رشد بازار بوده و تداوم آن میتواند به معنای حفظ قدرت خرید در معاملات باشد. این در حالی است که افزایش عرضه از سوی سرمایهگذاران میتواند سرعت حرکت شاخص را کاهش دهد. به همین دلیل، معاملات روزهای آینده میتواند تصویر واضحتری از توان بازار برای ادامه مسیر ارائه کند.
بررسی رفتار بازار نشان میدهد معاملهگران همچنان تحتتاثیر مجموعهای از عوامل اقتصادی و سیاسی قرار دارند. نرخ ارز، وضعیت مذاکرات و شرایط ریسکها، نرخ بهره و گزارش عملکرد شرکتها از جمله متغیرهایی هستند که میتوانند بر انتظارات سرمایهگذاران اثر بگذارند. بنابراین، اگرچه فضای فعلی بورس مثبت است، اما ادامه این روند نیازمند آن است که ریسکهای بیرونی بازار افزایش پیدا نکند.
محرکهای تداوم رشد
در این میان، بورس تهران پس از عبور از کانال ۵.۷میلیونواحدی، برای ادامه این مسیر به چند متغیر کلیدی نیاز دارد که بخشی از آن در ارزش بالای معاملات، تداوم حضور خریداران و جابهجایی سرمایههای خرد در میان صنایع نمایان شده است. در کنار این عوامل، جاماندگی بورس از نرخ دلار، تورم و بازارهای موازی نیز یکی از مهمترین محرکهای پنهان رشد بازار محسوب میشود؛ زیرا جاماندگی سهام در سالهای گذشته، همچنان بخشی از سرمایهگذاران را به ارزندگی این بازار امیدوار نگه داشته است. از سوی دیگر، تغییر نگاه معاملهگران به مذاکرات و چشمانداز وضعیت اقتصادی، موجب شده بخشی از سرمایهها به جای خروج از بورس، به سمت سهام حرکت کند. تداوم این عوامل میتواند سوخت لازم برای ادامه صعود را فراهم کند؛ هرچند کاهش ارزش معاملات یا تشدید ریسکهای سیاسی میتواند از شتاب حرکت بازار بکاهد.
پیچ حساس
هفته گذشته را میتوان یکی از هفتههای موفق بورس در مسیر صعودی اخیر دانست. بازدهی بیش از ۶درصدی شاخص کل موید همین امر است. اما آزمون اصلی بازار از روزهای آینده آغاز میشود. حفظ کانال ۵.۷میلیونواحدی، ادامه ورود پول و توان بازار برای عبور از مقاومتهای پیش رو، سه متغیری هستند که میتوانند مسیر معاملات هفته آینده را مشخص کنند. حالا باید دید بورس پس از این صعود قدرتمند، توان ادامه حرکت را خواهد داشت یا در سطوح فعلی برای مدتی به استراحت خواهد پرداخت.
در همین رابطه علیرضا خانمحمدی، کارشناس بازارهای مالی، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» با اشاره به وضعیت بازار سهام اظهار کرد: هفته گذشته بازار سرمایه یک رکورد تاریخی در ارزش معاملات را به ثبت رساند و به حدود ۳۹همت رسید؛ مهمتر از آن، قدرت خریداران در جریان معاملات کاملا مشهود بود. در بسیاری از نمادها، هر میزان عرضهای که از سوی فروشندگان انجام شد، با تقاضای خریداران پاسخ شد و حتی در نمادهایی که عرضه تا محدوده صف فروش پیش رفت، اجازه شکلگیری صف فروش داده نشد. این موضوع نشان میدهد که در آن مقطع، دست برتر بازار در اختیار خریداران بود. او افزود: در روزهای بعد نیز ارزش معاملات در سطوح بالایی باقی ماند و اگرچه در برخی روزها خروج پول حقیقی داشتیم، اما نمیتوان این خروج را به معنای برگشت روند بازار یا تغییر کامل جهت سرمایههای خرد دانست. از روز بازگشایی بازار پس از جنگ تا امروز، در مجموع ورود پول قابلتوجهی به بازار داشتهایم و میزان خروج سرمایه در مقایسه با آن جریان ورودی، چندان سنگین نبوده است. بنابراین، همچنان میتوان گفت که بخش مهمی از فعالان بازار به ادامه روند صعودی امیدوار هستند.
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: در حال حاضر دو نگاه متفاوت در بازار شکل گرفته است. گروه نخست، خریدارانی هستند که معاملات خود را بر اساس کاهش تنشها، بازگشت به مذاکرات، رفع محاصره دریایی و تغییراتی که در صورت تحقق این اتفاقات در اقتصاد رخ خواهد داد، انجام میدهند. البته این گروه هر سهمی را نمیخرند، بلکه در حال اصلاح سبد خود بر مبنای شرایط جدید هستند. به این معنا که سهامی که در شرایط محاصره و عدم مذاکره از افزایش نرخ، محدودیت عرضه یا شرایط خاص بازار منتفع شدهاند، ممکن است در سبد این گروه جایگاه کمتری پیدا کنند، اما از طرفی شرکتهایی مورد توجه قرار گیرند که از رفع تحریمها و بازگشت شرایط اقتصادی به وضعیت عادی بیشترین منفعت را خواهند برد. او گفت: بخشی از خریداران بر این باورند که در صورت رفع تحریم و بازگشت شرایط عادی، بازارهای جدیدی برای شرکتها ایجاد خواهد شد، فروش آنها حفظ یا تقویت میشود و امکان دسترسی به تجهیزات و مواد اولیه نیز بهبود پیدا میکند. برای مثال، شرکتهای فولادی میتوانند از امکان واردات تجهیزات و دسترسی بهتر به بازارهای جهانی استفاده کنند و ظرفیت صادرات خود را افزایش دهند. بنابراین، این گروه اعتقادی ندارد که شاخص کل در محدوده ۶میلیون واحد متوقف شود و حتی اعداد بالاتر از این سطح، تا محدوده ۸میلیون واحد، در میان فعالان بازار مطرح است.
خانمحمدی افزود: البته رفع محاصره برای تمام صنایع اثر یکسانی ندارد. برای نمونه، پالایشیها در شرایط فعلی از کرکاسپردهای موجود منتفع هستند و در صورت بازگشت بازار نفت و انرژی به شرایط عادی، بخشی از تخفیفها و مزیتهایی که در دوره بحران ایجاد شده، از بین خواهد رفت. همچنین برخی شرکتهای غذایی و سایر صنایع در شرایط فعلی به دلیل تشدید تورم و محدودیتها با افزایش نرخ مواجه شدهاند و اگر شرایط اقتصادی عادیتر شود، طبیعتا این امکان افزایش نرخ به شکل فعلی ادامه نخواهد داشت. به همین دلیل، خریدهای اخیر را باید بیشتر در قالب اصلاح سبد و تغییر وزن صنایع دید.
او ادامه داد: گروه دیگری از فروشندگان قرار دارند که نگاه متفاوتی به آینده دارند. این گروه با توجه به صحبتهای مقامات، ادامه درگیریها و احتمال افزایش تنشها، چندان به تحقق مذاکرات و رفع محاصره امیدوار نیستند. آنها معتقدند تشدید محاصره میتواند به بحرانهای داخلی و اقتصادی منجر شود و در چنین شرایطی، شرکتها با کاهش فروش، مشکل در تامین مالی، افزایش تورم، کمبود کالا و مواد اولیه و حتی دشواری در فروش محصولات مواجه خواهند شد. بنابراین از نگاه این گروه، رشد سودآوری شرکتها نمیتواند با شرایط فعلی ادامه پیدا کند.
او گفت: برای این دسته از فروشندگان، شاخص کل در محدوده ۶میلیون واحد یک مقاومت روانی مهم محسوب میشود. به همین دلیل انتظار دارند بازار در این محدوده با اصلاح مواجه شود و حتی اصلاحی در حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد را محتمل میدانند. استراتژی آنها این است که بخشی از سهام خود را در سطوح فعلی بفروشند و در صورت کاهش قیمتها، دوباره وارد بازار شوند. تشدید تنشها و احتمال وقوع یک درگیری شدیدتر نیز یکی از عواملی است که این گروه را به سمت فروش هدایت کرده است؛ چراکه معتقدند در صورت گسترش جنگ، زیرساختها میتوانند آسیب جدی ببینند و شرایط اقتصادی با فشار بیشتری مواجه شود.
این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد: نکته مهم این است که حتی خریداران و فروشندگان، ریسک زیرساختی را بهطور کامل نادیده نمیگیرند. اختلاف اصلی میان دو گروه، در تغییر مفروضات بنیادی در صورت توافق یا عدم توافق است. بنابراین اتفاقی را که در هفته گذشته در بازار رخ داد، بیشتر باید از جنس دستبهدست شدن سهام و اصلاح سبد دانست، نه تغییر کامل روند. بخشی از سرمایهگذاران بر اساس مفروضات جدید درباره آینده اقتصادی، سیاسی و مذاکرات، ترکیب سبد خود را تغییر دادهاند.
او افزود: خوشبینی به آینده اقتصادی و سیاسی در بخشی از بازار همچنان وجود دارد و این خوشبینی را میتوان در قدرت خریداران، ارزش معاملات و گزارشهای بنیادی شرکتها مشاهده کرد. خریداران معتقدند اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند و حتی بهتر شود، فروش شرکتها میتواند افزایش یابد، حاشیه سود آنها بهبود پیدا کند و امکان ورود تجهیزات و توسعه فعالیتها نیز بیشتر شود.
خانمحمدی افزود: در کنار این عوامل، جاماندگی تاریخی بورس از سایر بازارهای دارایی را نیز نباید نادیده گرفته شود. بخشی از جذابیت فعلی سهام از همین فاصله شکل گرفته است؛ چراکه با وجود رشد اخیر، بازار سهام در مقایسه با دلار، تورم و برخی بازارهای موازی همچنان عقبتر قرار دارد و همین موضوع میتواند انگیزه سرمایهگذاران برای ادامه حضور در بورس را تقویت کند.
خانمحمدی گفت: اگر در هفته آینده شاهد تشدید ریسکهای نظامی و سیاسی نباشیم، همچنان میتوان انتظار روزهای مثبت برای بازار را داشت. در این میان، ارزش معاملات یکی از مهمترین متغیرهایی است که باید زیر نظر باشد. اگر ارزش معاملات در سطوح بالای هفته گذشته باقی بماند و جریان معاملات نیز روان ادامه پیدا کند، احتمال ادامه اصلاح سبد و حرکت بازار در مسیر صعودی همچنان وجود خواهد داشت.
