پس از ۴ روز ورود پول، سرمایهگذاران حقیقی مسیر خروج از بازار را در پیش گرفتند
واگرایی نماگرهای تالار شیشهای
علی عبدالمحمدی: معاملات چهارشنبه بورس تهران با تصویری دوگانه به پایان رسید؛ شاخص کل تحت فشار نمادهای بزرگ 0.66درصد عقب نشست، اما شاخص هموزن با رشد 0.44درصدی از تداوم تقاضا در بخش وسیعی از بازار حکایت داشت. همزمان، خروج ۲هزار و ۱۴۵میلیارد تومان پول توسط سرمایهگذاران حقیقی و قرار گرفتن ارزش معاملات خرد در کانال ۲۷همت نشان داد که بخشی از معاملهگران در آستانه تعطیلات دو روزه، استراتژی نقد ماندن را بر نگهداری سهام ترجیح دادهاند.
صعود زیر سایه بزرگان
معاملات آخرین روز کاری هفته در حالی به پایان رسید که دو نماگر اصلی بازار سهام مسیر متفاوتی را پیمودند. شاخص کل با افت 0.66درصدی مواجه شد؛ اما شاخص هموزن 0.44درصد رشد کرد؛ رخدادی که بار دیگر از تفاوت رفتار سهام بزرگ و کوچک در بورس تهران پرده برداشت. در همین حال، ۲هزار و ۱۴۵میلیارد تومان پول توسط سرمایهگذاران حقیقی از بازار خارج شد و ارزش معاملات خرد نیز در کانال ۲۷ هزارمیلیارد تومان قرار گرفت. در نگاه نخست، افت شاخص کل میتواند این تصور را ایجاد کند که فضای عمومی بازار منفی بوده است؛ اما آمار پایان معاملات روایت دیگری ارائه میدهد.
در پایان دادوستدهای دیروز، ۵۹درصد از نمادهای بازار در محدوده مثبت قرار گرفتند و تنها ۴۱درصد از نمادها با کاهش قیمت بسته شدند. این آمار نشان میدهد که اکثریت سهمها عملکرد مثبتی داشتند، اما فشار فروش در تعداد محدودی از شرکتهای بزرگ و شاخصساز، نماگر اصلی بورس را به محدوده منفی کشاند. از سوی دیگر، نزدیکی به تعطیلات پایان هفته نیز بر رفتار معاملهگران اثرگذار بود. بسیاری از فعالان بازار ترجیح دادند پیش از 2روز تعطیلی، بخشی از پرتفوی خود را نقد کنند تا در صورت وقوع هرگونه تحول سیاسی، اقتصادی یا بینالمللی، با ریسک کمتری وارد هفته آینده شوند. خروج بیش از ۲هزارمیلیارد تومان نقدینگی حقیقیها را میتوان در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ رفتاری که معمولا در آستانه تعطیلات طولانی یا مقاطع افزایش نااطمینانی شدت میگیرد.
چرا شاخص کل و هموزن از هم فاصله میگیرند؟
شاخص کل بورس بر اساس ارزش بازار شرکتها محاسبه میشود؛ بنابراین هرچه یک شرکت بزرگتر باشد، اثر بیشتری بر تغییرات این نماگر دارد. در مقابل، شاخص هموزن به همه شرکتها وزن یکسان میدهد و تغییرات قیمت یک شرکت کوچک به اندازه یک شرکت بزرگ در آن اثرگذار است. به همین دلیل، اگر فشار فروش بر نمادهای بزرگ متمرکز باشد؛ اما همزمان اغلب شرکتهای کوچک و متوسط با رشد قیمت همراه شوند، شاخص کل کاهش مییابد؛ اما شاخص هموزن میتواند مثبت بماند. رخداد دیروز دقیقا از همین جنس بود. افت قیمت در برخی نمادهای بزرگ، شاخص کل را پایین کشید؛ درحالیکه رشد گستردهتر سهام کوچک و متوسط موجب شد شاخص هموزن مسیر صعودی خود را حفظ کند.
پیام واگرایی برای بازار
واگرایی میان دو نماگر اصلی معمولا به معنای ضعف کلی بازار نیست، بلکه از جابهجایی نقدینگی میان گروههای مختلف سهامی حکایت دارد. زمانی که سرمایهگذاران از سهام بزرگ خارج شده و به سمت شرکتهای کوچکتر حرکت میکنند، شاخص هموزن عملکرد بهتری نسبت به شاخص کل ثبت میکند. در چنین شرایطی، ارزیابی وضعیت بازار صرفا بر اساس شاخص کل میتواند تصویری ناقص از معاملات ارائه دهد. البته تداوم این واگرایی به رفتار نقدینگی در روزهای آینده وابسته است. اگر پول جدید وارد بازار شود و دوباره به سمت نمادهای بزرگ حرکت کند، امکان همسو شدن دو شاخص وجود دارد. اما اگر تمرکز سرمایهگذاران همچنان بر شرکتهای کوچک باقی بماند، احتمال ادامه برتری شاخص هموزن نسبت به شاخص کل نیز افزایش خواهد یافت.
در مجموع، معاملات چهارشنبه بیش از آنکه نشانهای از ضعف فراگیر بازار باشد، بیانگر تغییر آرایش نقدینگی و افزایش احتیاط معاملهگران در آستانه تعطیلات بود. مثبت بودن بخش عمده نمادها در کنار رشد شاخص هموزن نشان داد که جریان تقاضا هنوز از بازار خارج نشده است؛ اما فشار فروش در چند سهم بزرگ و تصمیم بخشی از سرمایهگذاران برای نقد ماندن، مانع از سبزپوشی شاخص کل شد. همین موضوع سبب شد آخرین روز معاملاتی هفته با تصویری متفاوت از آنچه نماگر اصلی بورس نشان میدهد، به پایان برسد.
