بازارسهام پس از رشد ۳۸درصدی بهار به کدام سمت میرود؟
سه پرده از بورس
بسیاری از نمادها نیز بازدهیهای قابلتوجهی را به ثبت رساندند و موجی از خوشبینی در میان فعالان بازار شکل گرفت. این وضعیت در حالی است که طی روزهای گذشته از شدت هیجان خرید تا حدودی کاسته شده است. افزایش عرضهها، خروج بخشی از پول حقیقی و متعادلتر شدن جریان معاملات باعث شده است برخی کارشناسان از ورود بازار به فاز استراحت بگویند. دیروز نیز بیش از ۶همت پول حقیقی از بازار خارج شد که بیشترین میزان خروج پول حقیقیها در هفتههای اخیر محسوب میشود. البته این تنها بخشی از ماجراست. در شرایطی که برخی از فعالان بازار از احتمال ورود بازار به فاز اصلاح میگویند، گروه دیگری از کارشناسان معتقدند؛ هنوز نمیتوان پایان روند صعودی را اعلام کرد. بهویژه آنکه بخشی از نمادهای بازار همچنان متوقف هستند و هنوز به چرخه معاملات بازنگشتهاند. همین موضوع موجب شده است بخشی از پتانسیل رشد بازار نمایان نشود.
از سویی، انتشار تدریجی گزارشهای ماهانه و فصلی شرکتها نیز میتواند بر آرایش معاملات در هفتههای آینده تاثیر بگذارد. با توجه به آنچه در صحنه معاملات تالار شیشهای میگذرد، کارشناسان سه سناریو را برای آینده کوتاهمدت بورس مطرح میکنند.
اصلاح خفیف
محتملترین سناریویی که این روزها از سوی بسیاری از تحلیلگران مطرح میشود، ورود بازار به فاز اصلاح است. در این سناریو، شاخصها بدون ریزش سنگین برای مدتی در محدودههای فعلی نوسان میکنند تا رشدهای پرشتاب هفتههای گذشته هضم شود. طرفداران این سناریو معتقدند بازار طی مدت کوتاهی رشد قابلتوجهی را تجربه کرده و طبیعی است که بخشی از سرمایهگذاران به شناسایی سود روی آورند. با این حال، حجم بالای معاملات و سطح نقدینگی موجود در بازار اجازه شکلگیری یک اصلاح عمیق را نمیدهد.
در این وضعیت ممکن است شاهد جابهجایی پول میان صنایع مختلف باشیم. به عبارت دیگر، بخشی از سهامی که رشدهای سنگینتری را تجربه کردهاند، وارد دوره استراحت شوند و در مقابل، نمادهای جامانده یا شرکتهایی که گزارشهای بنیادی بهتری دارند مورد توجه سرمایهگذاران قرار گیرند. بسیاری از کارشناسان معتقدند این سناریو در حال حاضر بیشترین احتمال وقوع را دارد؛ زیرا هم به بازار فرصت تنفس میدهد و هم روند کلی صعود را حفظ میکند.
فاز طولانی استراحت؟
سناریوی دوم که از نگاه برخی تحلیلگران احتمال کمتری نسبت به اصلاح کوتاهمدت دارد، به وقوع یک اصلاح قیمتی طولانی در بازار سهام اشاره میکند. در این سناریو، بورس پس از رشد ۳۸درصدی و فتح متوالی ۶کانال، وارد مرحلهای میشود که بخشی از سرمایهگذاران ترجیح میدهند سودهای کسبشده را نقد کنند. افزایش عرضهها و خروج بخشی از پول حقیقی میتواند موجب افت قیمت در گروههای مختلف بازار شود و شاخص کل نیز بخشی از رشد اخیر خود را پس بدهد. حامیان این سناریو معتقدند رشد پرشتاب هفتههای گذشته انتظارات سهامداران را تا حد زیادی برآورده کرده است. از این رو، هرگونه ابهام در روند مذاکرات ایران و آمریکا، افزایش تنشهای سیاسی، رشد نرخ سود بانکی و تصمیمات سیاستگذار که سودآوری شرکتها را تحتتاثیر قرار دهد، میتواند بهانهای برای تشدید فشار فروش در بازار باشد. بنابراین، سهامی که طی هفتههای اخیر رشدهای سنگینتر و فراتر از متغیرهای بنیادی را تجربه کردهاند، بیش از سایر نمادها در معرض اصلاح قرار خواهند گرفت. همچنین ممکن است بخشی از سرمایههای خرد به سمت بازارهای رقیب از جمله صندوقهای درآمد ثابت، ارز و طلا حرکت کند و از سرعت گردش پول در بورس کاسته شود. اما نکته جالب اینجاست که حتی طرفداران این سناریو نیز وقوع یک ریزش فراگیر و مشابه دورههای رکودی گذشته را محتمل نمیدانند.
در همین رابطه فردین آقابزرگی، کارشناس بازارهای مالی به «دنیایاقتصاد» گفت: حجم بالای پول حقیقی موجود در بازار، ارزش معاملات قابلتوجه و بهبود نسبی فضای سیاسی و اقتصادی کشور میتواند مانع از شکلگیری یک اصلاح عمیق و فرسایشی شود. از این منظر، اصلاح قیمت بیشتر به معنای بازگشت بخشی از قیمتها به سطوح متعادلتر و تخلیه هیجانات ناشی از رشدهای اخیر است؛ فرآیندی که در نهایت میتواند زمینه را برای شکلگیری موج بعدی صعود در بازار سهام فراهم کند.
تداوم صعود
گروهی از کارشناسان همچنان به تداوم روند صعودی بورس خوشبین هستند. حجت سرهنگی، کارشناس بازارهای مالی درباره سناریوی سوم بیان کرد: عوامل متعددی میتواند از ادامه رشد حمایت کند. ارزش دلاری بورس همچنان در مقایسه با دورههای رونق گذشته پایین است. علاوه بر این، بسیاری از شرکتهای بزرگ بازار از منظر سودآوری در شرایط مطلوبی قرار دارند و گزارشهای ماهانه و سهماهه پیشرو نیز میتواند این موضوع را تایید کند. به گفته این کارشناس، بخشی از نمادهای متوقف هنوز بازگشایی نشدهاند و برخی شرکتهای بزرگ نیز به طور کامل در رشد اخیر مشارکت نداشتهاند. بنابراین امکان دارد با بازگشت این نمادها به معاملات، موج جدیدی از نقدینگی در بازار شکل بگیرد. البته حتی خوشبینترین تحلیلگران نیز معتقدند در صورت تحقق این سناریو، شکل رشد بازار با هفتههای گذشته متفاوت خواهد بود. او گفت: احتمالا دوران رشد یکدست و همزمان تمامی نمادها به پایان خواهد رسید و بازار بیش از گذشته به سمت تحلیلمحوری حرکت خواهد کرد.
بازار در فاز انتخاب
نکتهای که تقریبا همه کارشناسان بر آن اتفاق نظر دارند، تغییر ماهیت بازار نسبت به هفتههای گذشته است. اگر در ابتدای رالی صعودی بخش بزرگی از نمادها تحتتاثیر فضای عمومی بازار رشد میکردند، اکنون نقش عوامل بنیادی پررنگتر شده است.
گزارشهای فروش، عملکرد سهماهه شرکتها، وضعیت سودآوری، نسبتهای ارزشگذاری و چشمانداز صنایع مختلف به تدریج به مهمترین متغیرهای تصمیمگیری سرمایهگذاران تبدیل میشوند. در نتیجه، بازار از فاز «رشد مبتنی بر انتظارات» به سمت «رشد مبتنی بر عملکرد» حرکت میکند. موضوعی که میتواند باعث ایجاد تفاوت معنادار میان بازدهی صنایع و نمادهای مختلف شود.
مهمترین ریسک بازار
در کنار سناریوهای مختلف، کارشناسان بر این باورند که مهمترین ریسک پیشروی بورس همچنان ریسکهای سیاسی و سرنوشت تفاهم میان ایران و آمریکا است. هرگونه تغییر در روند مذاکرات یا افزایش تنشهای سیاسی میتواند بر انتظارات سرمایهگذاران تاثیر بگذارد.
در عین حال برخی تحلیلگران معتقدند ریسک سیاستگذاری نیز نباید نادیده گرفته شود. افزایش نرخ سود بانکی، تصمیمات مرتبط با صنایع بورسی و تلاش سایر بازارها برای جذب نقدینگی میتواند بخشی از جریان پول را از بورس دور کند.
با وجود این، برآیند دیدگاههای کارشناسی نشان میدهد که هنوز نگرانی جدی درباره تغییر روند کلی بازار وجود ندارد. آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، سرعت و کیفیت ادامه مسیر بورس است.
