صعود تا کجا؟
در کنار این عوامل، نباید عملکرد سازمان بورس و شورای عالی بورس در نحوه مدیریت بازار پس از جنگ را نادیده گرفت. زمانبندی مناسب برای بازگشایی بازار، طراحی و اجرای بستههای متنوع حمایتی و همچنین اتخاذ تدابیر لازم برای کنترل هیجانات، نقش مهمی در بازگشت اعتماد به بازار ایفا کرد. از سوی دیگر، باید توجه داشت که بخشی از نگرانیهای مربوط به ریسک سیستماتیک ناشی از تنشهای نظامی، پیش از آغاز جنگ در قیمت سهام منعکس شده بود. همین موضوع سبب شد پس از بازگشایی بازار، فضای روانی حاکم بر معاملات بهبود پیدا کند و زمینه برای ورود نقدینگی جدید و رشد قیمتها فراهم شود. بخش مهمی از رشد فعلی بازار را میتوان نتیجه جبران بخشی از عقبماندگی بورس نسبت به تورم و رشد سنگین بازارهای موازی طی ماههای اخیر دانست. در واقع، ریسکهای بالقوه سیستماتیک باعث شده بود بازار سهام نتواند همگام با سایر بازارها رشد کند و اکنون بخشی از این فاصله در حال جبران شدن است. به همین دلیل، در مقطع فعلی شاهد بازاری یکپارچه سبزپوش هستیم. رشد بازار بهصورت فراگیر و دستهجمعی دنبال میشود و میزان اقبال سرمایهگذاران به حدی بوده که تقریبا تمامی نمادها در دامنه مثبت معامله شدهاند؛ موضوعی که میتوان آن را یک رکورد تاریخی در بازار سرمایه تلقی کرد.
در حال حاضر مشکل جدی و تعیینکنندهای در بازار مشاهده نمیشود. البته سرمایهگذاران باید توجه داشته باشند که اگرچه ریسکهای بالقوه سیستماتیک نسبت به گذشته کمرنگتر شدهاند، اما هنوز بهطور کامل از میان نرفتهاند. در این میان، مهمترین موضوعی که میتواند مورد انتقاد قرار گیرد، محدودیت دامنه نوسان و تاثیر آن بر نقدشوندگی بازار است. در شرایط فعلی، بازار چه در مسیر صعود و چه در مسیر نزول، با صفهای خرید و فروش قفلشده مواجه میشود. زمانی که امکان دستبهدست شدن سهام و ورود سرمایهگذاران جدید محدود شود، بهتدریج و همزمان با رشد قیمتها، از جذابیت بازار کاسته خواهد شد. در چنین شرایطی، حجم سفارشهای پشت خطی نیز کاهش پیدا میکند و انرژی لازم برای استمرار یک روند پایدار به مرور تضعیف میشود. این موضوع میتواند در کوتاهمدت به سلامت روند معاملات آسیب وارد کند و زمینه شکلگیری هیجانات کاذب در سمت خرید و فروش را فراهم آورد؛ اتفاقی که در نهایت احتمال ظهور الگوهای V شکل در بازار را افزایش میدهد. با توجه به مجموعه شرایط موجود، چشمانداز بازار سرمایه در افق میانمدت کمریسک و مطلوب ارزیابی میشود. از این رو انتظار میرود بورس در مقایسه با سایر بازارهای موازی، از منظر بازدهی و جذابیت سرمایهگذاری، در میانمدت موقعیت بهتری داشته باشد و ارزش دلاری بازار نیز در مسیر افزایشی قرار گیرد. در این میان، گروههایی که از حذف ارز ترجیحی و تورم ریالی منتفع میشوند، از پتانسیل بیشتری برای رشد برخوردار هستند. بهویژه شرکتهایی که محصولات آنها در زمره کالاهای مصرفی روزانه قرار میگیرد.
از جمله این گروهها میتوان به صنایع غذایی، دارویی، زراعت و سایر صنایع مشابه اشاره کرد. بخش عمده این شرکتها در دسته بنگاههای کوچک و متوسط بازار قرار دارند. از سوی دیگر، حجم بالای نقدینگی و پولی که در پشت بازار قرار گرفته است، موجب شده چشمانداز کوتاهمدت بازار همچنان مثبت ارزیابی شود. در شرایط فعلی، به نظر میرسد تنها یک عامل خارج از انتظار یا به اصطلاح «قوی سیاه» بتواند روند رشد بازار را متوقف کند؛ عاملی نظیر تشدید ناگهانی ریسکهای سیستماتیک، افزایش شدید نگرانیها درباره درگیری نظامی یا وقوع مجدد جنگ. از منظر تکنیکال نیز محدوده ۳.۳ تا ۳.۵میلیون واحدی شاخص کل بهعنوان یک ناحیه حمایتی معتبر و مستحکم ارزیابی میشود. همچنین گارد صعودی قیمت جهانی نفت میتواند به حمایت از بخشی از صنایع بزرگ بازار کمک کند.
* کارشناس بازار سرمایه
