کاهش «شاخص» پس‌از ۹روز صعود

علی قاسمی: رنگ سرخ پس از ۹روز بر تابلوی بورس تهران نشست. نماگرهای سهامی در حالی طی نخستین روز معاملاتی مردادماه تغییر فاز دادند که روند خروج پول نیز از بازار شدت گرفته است. شاخص کل بورس تهران در آخرین روز معاملاتی هفته، با کاهش۰.۲۷درصدی همراه شد.  نماگر هموزن نیز با افت ارتفاع ۰.۶درصدی از نماگر اصلی سبقت گرفت. این درحالی است که بیش از هزار و ۷۰۰میلیارد تومان نیز از گردونه دادوستدهای بورسی خارج شده است. این میزان از خروج پول بیشترین مقدار از ۱۸تیرماه است. به نظر می‌‌‌رسد، طی چند روز گذشته بازار به لطف حمایت‌‌‌های پولی و همزمانی آن با مذاکرات و گزارش‌های بهار روند صعودی را تجربه کرده بود.

با وجود آنکه تعداد انگشت‌‌‌شماری از صنایع عملکردی فراتر از تصور را به نمایش گذاشتند، اما دسته دیگری از صنایع بزرگ بازار، کارنامه ضعیفی را از خود راهی کدال کردند. این درحالی است که برخی فولادی‌‌‌ها و پتروشیمی‌‌‌های بالادست، به دلیل گزارش‌های ضعیف فشار فروش مضاعفی را به بازار تحمیل کردند. به‌طور کلی نیز سایه بحران صندوق‌های اهرمی و ریسک‌‌‌های سیاسی بر بازار سهام سنگینی می‌‌‌کند. همچنین برخی از تحلیلگران روند صعودی را به دلیل حجم پایین و حمایت‌‌‌های مصنوعی ناپایدار توصیف کرده بودند که احتمالا بورس چهارشنبه، مطابق پیش‌‌‌بینی آنها عمل کرده است.

بورس پس از ۹روز سبز

بازار سهام درحالی طی نخستین روز از دومین ماه تابستان سرخ‌‌‌پوش شده است که به نظر تحلیلگران سبزپوشی ۹روز قبل آن نیز چندان پایدار به نظر نمی‌‌‌رسیده است. شاخص بورس درحالی از کف ۲میلیون و ۶۳۷هزار واحد بالا آمده بود که سایه خروج پول بر معاملات بازار سرمایه سنگینی می‌‌‌کرد. از ۱۱تیرماه که حمایت‌‌‌ها به‌طور جدی آغاز شد، تنها ۲ روز، ورود پول حقیقی به ثبت رسیده است. همچنین افت شدید ارزش و حجم معاملات نیز رخوت معاملات بورسی را به نمایش می‌‌‌گذارد. عقب‌‌‌نشینی شاخص‌‌‌های سهامی از روند افزایشی ۹روز گذشته، به خصوص در آخرین روز معاملاتی هفته سیگنال نااطمینانی عموم مردم نسبت به بازار سرمایه را مخابره می‌‌‌کند.

اینکه آیا سیاست‌های حمایتی از بورس تهران به چه شکل ادامه می‌‌‌یابد، می‌تواند برای بازار اهمیت داشته باشد. اول آنکه این حمایت به صورت نقدی باشد که در نهایت نتیجه‌‌‌ای جز شرایط کنونی نخواهد داشت. دوم حمایت‌‌‌ها می‌تواند به شکل واقعی در بطن حقیقی اقتصاد و صنایع ادامه داشته باشد. احتمالا این شکل از حمایت می‌تواند تاثیر پررنگ‌‌‌تری بر بازار سهام داشته باشد. 

سوگ بورس از صنایع بزرگ

بررسی‌‌‌ها از دادوستدهای بازار سهام نشان می‌دهد که بورس تهران به طرز خوش‌‌‌بینانه‌‌‌ای به استقبال صورت‌های مالی بهار رفته است. هرچند عملکرد فراتر از تصور در صنایع غذایی، سیمانی، قندی و نیروگاهی موجب شد تا شاخص هموزن طی روز سه‌‌‌شنبه و چهارشنبه از شاخص کل سبقت بگیرد، اما به نظر می‌‌‌رسد عملکرد ضعیف برخی صنایع مثل فولادی‌‌‌ها و پتروشیمی‌‌‌های بالادست که ارزش بزرگی از بازار سهام را در اختیار دارند، فشار فروش مضاعفی را به بازار تحمیل کرده است.

بدیهی است که به دلیل کاهش فاصله دلار آزاد و دلار توافقی طی بهار، عملکرد ضعیفی از برخی فولادی‌‌‌ها به خصوص بزرگان این صنعت شاهد باشیم. همچنین رشد چشم‌‌‌گیر نرخ خوراک پتروشیمی‌‌‌ها که در بهار امسال به ۱۰هزار تومان رسیده است، سود صنایع بالادست پتروشیمی از قبیل اوره و متانول‌‌‌سازان را کاهش داده است. با این حال، عملکرد خوب پالایشی‌‌‌ها نیز از چشم بازار مغفول نمانده است. صف خرید شبندر به عنوان نماینده پالایشی‌‌‌ها حکایت از آن دارد که رشد قیمت دلار، ثبات نسبی قیمت نفت و همزمان رشد کرک اسپرد این صنعت، موجب شده است تا سودآوری پالایشی‌‌‌ها چندین برابر شود.

بورس را چه می‌شود؟ 

همزمانی انتشار عملکرد بهار شرکت‌ها با اعلام آمادگی ایران برای مذاکره با اروپا و حمایت‌‌‌های نقدی از بازار سهام، سبب شد تا بورس تهران با خوش‌‌‌بینی کانال‌‌‌های ۲.۷ و ۲.۸ملیون واحد را مجددا فتح کند. اما سوال این است که آیا روند صعودی بازار پس از وقفه امروز ادامه‌‌‌دار خواهد بود، یا قرمزپوشی امروز بازار آغازی برای ادامه روند نزولی پس از سقف اردیبهشت امسال است؟ برای پاسخ به این سوال باید عملکرد صنایع را طی سه فصل پیش‌‌‌‌رو مورد بررسی قرار داد. اول آنکه محدودیت مصرف برق و احتمالا قطعی زودهنگام گاز طی چندماه آینده، صنایع را با بحران جدی همراه خواهد کرد. به خصوص آنکه تنها تعداد انگشت‌‌‌شماری از صنایع هستند که از ناترازی انرژی جان سالم به در می‌‌‌برند. شاید صنعت سیمان از این قاعده مستثنی باشد، اما صنایع بزرگ بازار نظیر فولادی‌‌‌ها و پتروشیمی‌‌‌ها چشم‌‌‌انداز خوبی نخواهند داشت.

دوم، تنش‌‌‌های منطقه‌‌‌ای است که نتیجه آن می‌تواند سیاست‌های کلی اقتصاد را تعیین کند. با وجود آنکه نرخ بهره بین بانکی کاهش چشم‌‌‌گیری داشته و نرخ بازده اوراق نیز کاهش یافته است، اما مهم آن است که تنش‌‌‌های سیاسی مانع از ورود پول به بازار سهام نشوند. بورس تهران با P/E حدود ۶واحدی پتانسیل آن را دارد تا بازدهی بزرگی را در سال ۱۴۰۴ به نمایش بگذارد. رشد نسبت پول به شبه پول که به بیشترین مقدار از خرداد۱۴۰۲ رسیده است، می‌تواند نوسان بزرگی را در بازار سرمایه ایجاد کند. به شرط آنکه پس از شفافیت در سیاست خارجی ایران طی ماه‌‌‌های آینده، بتوان روند قیمتی دلار و نرخ بهره را پیش‌‌‌بینی کرد.