بورس صعود می‌کند؟
دنیای اقتصاد : فاصله قیمتی دلار آزاد و نیما به ۶۰درصد رسید. بررسی روند تاریخی شکاف قیمتی این دو نرخ و مقایسه آن با شاخص کل نشان می‌دهد هرگاه فاصله قیمتی در این محدوده قرار گرفته است، با کاهش این فاصله احتمال ثبت سقف جدید برای نماگر اصلی وجود دارد.
علی قاسمی: بورس تهران طی سال‌های اخیر نشان داده است که وابستگی زیادی به نرخ دلار دارد. از این‌رو، هر زمان نرخ دلار روند رو به رشدی را آغاز کرده، احتمالا شاخص بازار سهام نیز با افزایش ارتفاع همراه شده است؛ هرچند زمان واکنش بورس به دلار کمی با تاخیر است.
به نظر می‌رسد دلیل این تاخیر تصمیم سیاستگذار ارزی در خصوص رشد قیمت دلار نیما، یعنی دلار موثر بر شرکت‌هاست. از سال ۹۷ تاکنون بازار به طور قابل‌توجهی در دو مرحله با پدیده اختلاف بالای دلار آزاد و نیما مواجه شده است. اول سال ۹۷ بود که در تابستان با تغییر نرخ دلار موثر بر شرکت‌ها، از ۴هزار و ۲۰۰تومان به حدود ۹هزار تومان بازار سهام با رشد بسیار خوبی مواجه شد. در سال ۱۴۰۱ نیز اختلاف دلار آزاد و نیما مانند تابستان ۹۷ به بالای ۱۰۰درصد رسیده بود، به طوری که در تاریخ ۷اسفند ۱۴۰۱، قیمت دلار در بازار آزاد حدود ۵۷هزار تومان و دلار نیما ۲۸هزار و ۵۰۰تومان بود. با تغییر رویکرد بانک‌مرکزی و تغییر این نرخ به محدوده ۳۹هزار تومان، شاخص کل بورس از اوایل اسفندماه که در منطقه متعادلی قرار داشت تا اردیبهشت‌ماه حدود ۷۰۰هزار واحد رشد را تجربه کرد و سقف جدیدی را در بالای قله ۹۹ به ثبت رساند. اکنون نیز اختلاف این دو شاخص دلاری به حدود ۶۰درصد رسیده است.به نظر می‌رسد مانند گذشته با کاهش سطح درگیری‌‌‌های خاورمیانه و احتمال بالای رشد قیمت دلار، این تفاوت قیمت در دو نماگر دلاری بیشتر نیز خواهد شد و اگر بانک مرکزی تصمیم بگیرد این اختلاف را مانند میانگین تاریخی خود به ۱۰ تا ۲۰درصد برگرداند، احتمالا بازار سهام، روند رو به رشد خود را شروع خواهد کرد و سقف جدیدی را به ثبت خواهد رساند. بازار به محرک جدیدی نیاز دارد. پرشدن گپ قیمتی این دو شاخص، بازار را وارد فاز رونق خواهد کرد.
تاثیر عملکرد شرکت‌ها در بورس
همه فعالان بازار سرمایه سال ۱۴۰۲ را سال رکود می‌‌‌نامند. رکود در بازار ارز، مسکن، طلا و همچنین بورس سبب شده است تا قیمت‌ها تحرک خاصی نداشته باشند. کاهش قیمت‌های جهانی و تثبیت قیمت دلار در محدوده ۵۰هزار تومان سبب شده است تا بازار سهام، دوران رکودی را در صورت‌های مالی و تابلوی قیمتی نشان دهد. در روزهای پایانی سال، رشد قیمت دلار بازار آزاد این انتظار را در بورسی‌‌‌ها ایجاد کرد که احتمالا شاخص کل بورس رشد خوبی را تجربه کند. اما به نظر می‌رسد تا تصمیم بانک مرکزی در خصوص رشد قیمت دلار نیما قطعی نشود، احتمالا بازار سهام سقف‌شکنی نخواهد کرد. در اوایل سال ۹۷ که دلار بازار آزاد، حدود ۹هزار تومان بود و دلار نیما در ۴هزار و ۲۰۰تومان تثبیت شده بود، رانت قیمتی ۱۰۰درصدی برای سرمایه‌گذاران ایجاد شد، به طوری که بازار سرمایه و شاخص کل طی بهار ۹۷، در محدوده ۹۳ تا ۹۶هزار واحد نوساناتی را به ثبت رساندند. در تابستان ۹۷، این اختلاف جبران شد و حتی در مقاطعی قیمت دلار نیما بالاتر از دلار بازار آزاد بود. بورس تهران در این مدت موفق شد شاخص کل را به بالای ۱۰۰هزار واحد برساند و بازدهی خوبی را در تابستان نصیب شاخص کل کند. نماگر اصلی بورس تهران رشد ۴۷درصدی و نماگر هموزن رشد ۵۰درصدی را در تابستان داغ ۹۷ تجربه کردند. دوباره فاصله شاخص‌‌‌های دلاری در اردیبهشت ۹۸ به ۵۶درصد رسید.
هرچند در آن مقطع بازار سرمایه روزهای پررونقی را تجربه می‌کرد، اما پرشدن این اختلاف، بورس تهران را به دوران پرنوسان ۹۹ رساند. هرچند در سال ۹۹ متغیرهای دیگری نیز به کمک بازار آمدند. پس از سال ۹۹، اختلاف دلار آزاد و نیما در محدوده صفر تا ۲۰درصد بود. روی کارآمدن دولت بایدن و دولت سیزدهم در ایران با شعار کنترل تورم، سبب شد تا بازار ارز دوران باثباتی را تجربه کند. فاصله دلار آزاد و نیما در آبان ۱۴۰۱ به بالای ۲۰درصد رسید و تا اوایل اسفندماه به ۱۰۵درصد افزایش یافت. در این میان، دوباره رونق به بازار برگشت. بورس تهران از مقطع مذکور، تا اردیبهشت امسال ۶۰درصد رشد کرد. اکنون این اختلاف به ۶۰درصد رسیده است.
به‌نظر می‌رسد بانک مرکزی تمایلی به پرکردن این فاصله ندارد. نهایتا قیمت دلار نیما با رشد اندک به ۴۰هزار و ۶۰۰ تومان رسیده است. در گذشته نیز شاخص کل نسبت به رشد قیمت دلار تاخیر زمانی نشان می‌داد. سال ۱۴۰۱ رشد قیمت دلار بازار را در محدوده یک‌میلیون و ۸۰۰هزار تومان نگه داشت. در آن زمان با دلار ۲۸هزار و ۵۰۰تومانی واقعا بازار یک‌میلیون و ۸۰۰هزار واحد می‌‌‌ارزید. اما رکوردزنی شاخص کل زمانی آغاز شد که این اختلاف جبران شد. اکنون نیز بازار در محدوده ۲میلیون و ۱۵۰هزار تا ۲میلیون و ۲۵۰هزار واحد قرار دارد و احتمالا تا روشن شدن تکلیف دلار نیما در همین محدوده باقی می‌‌‌ماند. شاخص کل بورس برای عبور از سقف ۲میلیون و ۵۰۰هزار واحدی به محرک جدیدی به نام رشد دلار نیما احتیاج دارد. در این صورت با فرض اینکه به طور متوسط ارزش دلاری بازار ۱۸۰میلیارد دلار باشد، شاخص کل پتانسیل آن را دارد تا با ثبت قله جدید به ۳میلیون واحد برسد.
