سایه سنگین نااطمینانی‌‌‌‌‌‌ها بر بازار سهام
دنیای اقتصاد- علی قاسمی : بازار سهام در بهمنماه سال‌جاری، روزهای بسیار پرنوسانی را تجربه کرد. شاخص‌کل بورس طی یک‌‌‌‌‌‌ماه اخیر، رکوردهای عجیبی را به‌ثبت رسانده است، به‌طوری‌که نماگر اصلی بازار، طی یک‌‌‌‌‌‌ماه مذکور، بازدهی منفی ۲۲/ ۹درصدی را به‌ثبت رسانده است. این میزان، از دی‌‌‌‌‌‌ماه سال۹۹ بی‌‌‌‌‌‌سابقه بوده‌است. البته، رشد ۱۱ماهه شاخص‌کل بورس تهران ۱۵/ ۱۲درصد مثبت بوده‌است. همچنین میزان خروج پول حقیقی از بازار سهام، ۹هزار و ۱۱۹میلیارد‌تومان بوده که این میزان از خروج پول نیز رکورد ۲۵ماهه را شکسته و از دی ماه ۹۹ بی‌‌‌‌‌‌سابقه بوده‌است. بی‌ثباتی در تصمیم‌گیری‌های سیاسی و اقتصادی در کشور، سطح نااطمینانی‌‌‌‌‌‌ها را به‌شدت افزایش داده و با وجود انتظارات تورمی و افزایش نرخ دلار همچنان بازارهای موازی در کانون توجهات است. به‌نظر می‌رسد بازار، منتظر یک خبر بسیار مثبت در راستای ثبات اقتصادی است تا از فرصت افزایش نرخ دلار به نفع خود بهره برده و از فضای رکودی کنونی خارج شود.
ماه سرخ بورس
بورس تهران پس از ثبت بازدهی مثبت در سه ماه متوالی قبل، بهمن ماه را با روند نزولی شدیدی آغاز کرد؛ به‌طوری که نماگر اصلی بازار در بهمنماه با افت منفی ۲۲/ ۹درصدی همراه شد. طی ماه مورد اشاره، علاوه‌بر ریسک بالایی که بودجه۱۴۰۲ و شرایط سیاسی اقتصادی کشور بر بازار سهام تحمیل کرده بود، دخالت‌های شورای‌رقابت نیز در تشدید روند نزولی بورس پس از فتح سقف یک‌میلیون و ۶۰۰هزار واحد در اواخر دی‌‌‌‌‌‌ماه، تاثیر بسزایی داشت. نامه‌‌‌‌‌‌ها و دستورالعمل‌های شورای‌رقابت و دخالت‌های آنها در بازار خودرو، موجب شد تا سطح شفافیت در قیمت‌گذاری محصولات خودرویی کاهش یابد، به‌همین‌دلیل بازار سهام در بهمنماه به‌شدت تحت‌تاثیر نااطمینانی‌‌‌‌‌‌ها درخصوص عرضه خودرو در بورس‌کالا و شفافیت در قیمت‌گذاری محصولات خودرویی قرارگرفته و کلیت بازار را با خود همراه کرد. در پایان هفته سوم بهمنماه، خبرهایی درخصوص حمایت تیم اقتصادی دولت از عرضه خودرو در بورس‌کالا منتشر شد؛ با این وجود بورس تهران نتوانست مسیر خود را تغییر دهد. در هفته آخر بهمنماه، بازار روند رنجی را در پیش گرفت، به‌طوری‌که با وجود حمایت از عرضه خودرو در بورس‌کالا همچنان بازار به ریسک‌های اقتصادی ناشی از سیاست مالی دولت در بودجه۱۴۰۲، توجه می‌کرد. همچنین ارزش معاملات نیز روندی نزولی را طی یک‌‌‌‌‌‌ماه اخیر درپیش گرفته بود، به‌طوری‌که بازار با رکود عمیقی به لحاظ ارزش معاملات و حجم معاملات همراه شده‌است. در اواخر هفته گذشته نیز خبرهایی درخصوص حذف نرخ خوراک ۷هزار‌تومانی برای پتروشیمی به گوش می‌رسید، اما هنوز درخصوص نحوه قیمت‌گذاری نرخ گاز صنایع تصمیم درستی اتخاذ نشده‌است. به‌نظر می‌رسد بازار منتظر یک خبر خوب است و تازمانی‌که فضای اقتصادی حاکم بر بورس به ثبات نرسد، نمی‌توان انتظار داشت که بازار سهام نیز با رشد همراه شود. نکته قابل‌توجه‌‌‌‌‌‌تر اینکه بازار ارز نیز به خبرهای ضد‌ونقیض درخصوص برجام دیگر واکنش نداده و قیمت اسکناس آمریکایی در بازار آزاد همچنان رکوردشکنی می‌کند. بورس تهران نیز تاکنون به روند صعودی دلار واکنش خاصی نشان نداده است؛ گویا فعالان بازار سهام به ریسک‌های موجود در اقتصاد، وزن بیشتری داده و در این شرایط به سختی به این بازار اطمینان می‌کنند.
بورس در آخرین روز بهمنماه
نماگر اصلی بازار سهام پس از استراحت سه روزه، یک‌‌‌‌‌‌شنبه ۳۰بهمنماه را با افزایش ۵۶/ ۰درصدی آغاز کرد. شاخص هم‌‌‌‌‌‌وزن نیز با رشد ۴۱/ ۰درصدی به ۴۷۶هزار و ۷۲۱ واحد رسیده است. پیشی‌‌‌‌‌‌گرفتن رشد شاخص‌کل از رشد شاخص هم‌‌‌‌‌‌وزن به دلیل افزایش قیمت سهام شرکت‌های بزرگ در روز معاملاتی گذشته بوده‌است. به‌نظر می‌رسد بورس تهران در روز یک‌‌‌‌‌‌شنبه واکنش مثبت اندکی به نرخ دلار داده‌است، اما همچنان بازار رمقی برای رشد نداشته و ارزش معاملات همچنان اعداد پایینی را به‌ثبت می‌رساند. اختلاف بیش از ۶۵درصدی نرخ دلار نیمایی با نرخ دلار آزاد، سبب شده‌است تا همچنان سهامداران با احتیاط بیشتری سرمایه خود را وارد بازار سهام کنند.
در میان نمادهایی که بیشترین تاثیر را بر بازار سهام گذاشتند، می‌توان به فولاد، فملی، فخوز و نوری اشاره کرد. نمادهای گروه فلزات اساسی به دلیل رکوردشکنی نرخ محصولات در بورس‌کالا، مورد استقبال سهامداران قرار گرفته‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند. به‌نظر می‌رسد با توجه به اینکه محصولات فولادی با نرخ دلار ۳۵تا ۳۶هزار‌تومانی در تالار نقره‌‌‌‌‌‌ای معامله می‌شوند، این شرکت‌ها بتوانند در فروردین‌‌‌‌‌‌ماه گزارش‌های سالانه نسبتا خوبی را منتشر کرده و سطح امیدواری‌‌‌‌‌‌ها را افزایش دهند. هچنین ارزش معاملات رینگ صنعتی بورس‌کالا، حاکی از آن است که ارزش معاملات در رینگ صنعتی، رکوردهای جدیدی را به‌ثبت رسانده است.
آمار معاملات بورس
بورس تهران آخرین روز معاملاتی بهمنماه را با خروج ۲۵۳میلیارد‌تومانی سرمایه حقیقی به پایان رساند. این نوزدهمین روز متوالی است که بازار با خروج پول حقیقی همراه شده‌است، اما روند نزولی خروج پول، طی هفته گذشته نشان می‌دهد که سرعت خروج پول حقیقی از بازار به‌شدت کاهش یافته و روند حرکتی شاخص‌کل نیز حاکی از آن است که قدرت فروشندگان به‌شدت رو به افول است. ارزش معاملات خرد نیز ۲هزار و ۳۵۰میلیارد‌تومان بوده که به سطح ۵روز اخیر رسیده و کمی بهبود یافته‌است.
همچنین بیشترین ورود پول حقیقی نیز به صنعت فلزات اساسی بوده که دلیل آن نیز گمانه‌‌‌‌‌‌زنی‌‌‌‌‌‌ها درخصوص فولادمبارکه مبنی‌بر عدم‌فروش ارز صادراتی خود بر روی قیمت ۲۸هزار و ۵۰۰تومان بوده‌است. همچنین گروه فرآورده‌های نفتی نیز بیشترین خروج پول حقیقی را در روز یک‌‌‌‌‌‌شنبه به‌ثبت رساندند. در بهمنماه نیز شاخص‌کل بورس، بازدهی منفی۲۲/ ۹درصد به‌ثبت رسانده که از دی ماه۹۹ بی‌‌‌‌‌‌سابقه بوده‌است. این در حالی است که بازدهی شاخص‌کل در دی‌‌‌‌‌‌ماه، مثبت ۹/ ۱۲درصد و در آذرماه نیز بازدهی مثبت ۲۲/ ۶درصدی به‌ثبت رسیده است. همچنین شاخص هم‌‌‌‌‌‌وزن نیز بازدهی منفی ۴/ ۹درصد را به‌ثبت رسانده که این بازدهی منفی از شهریور ۹۹ بی‌‌‌‌‌‌سابقه بوده‌است.
ارزش معاملات طی بهمن ماه سال‌جاری روند نزولی را درپیش گرفته‌است، به‌طوری‌که ارزش معاملات در ابتدای بهمن ماه از ۶هزار و ۳۴۱میلیارد‌تومان به ۲هزار و ۳۵۰میلیارد‌تومان رسیده و این امر نمایانگر رکود شدید در بازار سرمایه است. همچنین ارزش معاملات طی بهمنماه سال‌جاری، به زیر سطح ۲هزار‌میلیارد تومان نیز نفوذ کرده و کم‌‌‌‌‌‌ترین مقدار ارزش معاملات بهمن نیز هزار و ۸۱۸میلیارد تومان بوده‌است. از طرفی میانگین ارزش معاملات خرد طی ماه‌جاری، ۳هزار و ۵۰۰میلیارد تومان بوده و این در حالی است که میانگین ارزش معاملات خرد در ماه گذشته، ۵هزار و ۷۵۰میلیارد‌تومان بوده‌است.
آمار تغییر مالکیت حقیقی نیز نشان می‌دهد که در تمام روزهای بهمنماه، بورس تهران شاهد خروج پول حقیقی از بازار بوده‌است. این خروج هر روزه پول، معادل اسفند ماه سال۹۹ بوده‌است. طی ماه مذکور نیز بازار سهام تمام روزهای ماه را با خروج پول حقیقی به پایان رساند. میانگین خروج پول حقیقی نیز طی بهمنماه سال‌جاری، منفی ۴۸۰میلیارد‌تومان بوده و مجموع خروج پول نیز طی بهمنماه منفی ۹هزار و ۱۱۹میلیارد‌تومان بوده‌است. مجموع خروج پول در بهمنماه، رکورد ۲۵ماهه از دی ۹۹را شکسته است. همچنین مجموع ورود پول در دی‌‌‌‌‌‌ماه، مثبت‌هزار و ۴۷۷میلیارد‌تومان بوده‌است.
میزان ورود و خروج پول از صنایع مختلف نشان می‌دهد که عمده صنایع بورسی، با خروج پول حقیقی همراه شده‌است. گروه وسایل ارتباطی، تنها صنعتی است که با ورود پول حقیقی به میزان یک‌میلیارد تومان همراه شده‌است. بیشترین خروج پول نیز مربوط به صنایع فلزات اساسی، فرآورده‌های نفتی، بانک و خودرو بوده‌است. این صنایع طی ماه‌جاری به واسطه جو منفی بازار و افزایش ریسک‌های اقتصادی مورد استقبال حقیقی‌‌‌‌‌‌ها قرار نگرفتند. اختلاف بالای دلار نیمایی با دلار بازار آزاد و نرخ بالای گاز سوخت صنایع در بودجه سال۱۴۰۲، صنایع فولادی را با ریسک بالایی مواجه کرده‌بود. همچنین با وجود دخالت‌های شورای‌رقابت، صنعت خودرو نیز مورد بی‌‌‌‌‌‌توجهی سرمایه‌‌‌‌‌‌گذاران حقیقی قرار گرفت.
آینده بازار سهام
در حال‌حاضر بازار سهام با نااطمینانی‌‌‌‌‌‌های بالایی همراه شده‌است. از طرفی خبرهای ضد‌ونقیض منتشرشده درخصوص حذف نرخ خوراک ۷هزار‌تومانی برای پتروشیمی‌‌‌‌‌‌ها از بودجه۱۴۰۲ و عدم‌شفاف‌سازی درخصوص نحوه قیمت‌گذاری جدید نرخ خوراک و سوخت صنایع، همچنین اما و اگرها و گمانه‌‌‌‌‌‌زنی‌‌‌‌‌‌ها درخصوص مقاومت فولادمبارکه و سایر صنایع برای عرضه ارز صادراتی خود با نرخ دلار نیمایی، سطح بی‌ثباتی را در بازار سرمایه افزایش داده‌است. همچنین عدم‌ثبات سیاسی و افزایش فشارها و تحریم‌ها از سوی غرب، موجب‌شده‌است تا آینده بازار با ابهامات فراوانی همراه شود؛ به‌طوری که انتظارات از افزایش نرخ دلار، موجب عدم‌توجه به بورس شده‌است. بازار سهام تا زمانی‌که با یک خبر مثبت مواجه نشده و شرایط اقتصادی و متغیرهای تاثیرگذار بر بورس به ثبات نرسند، نمی‌تواند رشد پایدار و چشمگیری را تجربه کند.
