زیر پای بازار کالا خالی شد؟
دنیای اقتصاد - علی قاسمی : بازارهای جهانی کالا در نوامبر زیر فشار موجی از فروش قرار گرفتند؛ از طلا و نقره گرفته تا مس و نفت، بخش قابلتوجهی از کامودیتیها در مسیر اصلاح قیمت حرکت کردند و این عقبنشینی به بازار گواهیهای سپرده کالایی بورس ایران نیز رسید. در آبانماه، ۱۰گواهی از مجموع ۱۱دارایی بررسیشده بازدهی منفی ثبت کردند؛ اتفاقی که در سایه ثبات نسبی نرخ دلار، بیش از هر چیز از افت قیمتهای جهانی حکایت دارد. قیر با سقوط ۳۳درصدی در صدر زیاندهترین داراییها قرار گرفت و مس، نقره و گندله نیز کاهشهای سنگینی را تجربه کردند. در سوی مقابل، گواهی خودرو با رشد ۱۵درصدی، تنها دارایی سبزپوش در بازار مالی بورس کالا بود.
عقبنشینی کامودیتیها در نوامبر
بازار جهانی کامودیتیها در نوامبر با موجی از فروش در بخشهای مختلف مواجه شده است؛ روندی که پس از چند هفته افت متوالی، به کاهش قابلتوجه قیمت فلزات و انرژی منجر شده و بخشی از بازدهی کسبشده در ماههای گذشته را تحت فشار قرار داده است. تقویت دلار، افزایش بازده اوراق خزانهداری آمریکا، نگرانی از چشمانداز رشد اقتصادی و تعدیل موقعیتهای معاملاتی سرمایهگذاران، از مهمترین عوامل شکلگیری این روند بودهاند. در این میان، افت قیمتها اگرچه در بخش بزرگی از بازار فراگیر شده، اما شدت آن میان گروههای کالایی متفاوت است و انرژی نیز در مقایسه با فلزات، مسیر متفاوتی را پیموده است.
فلزات گرانبها و صنعتی در نیمه دوم نوامبر با فشار قابلتوجهی مواجه شدند. طلا که در هفته نخست ماه در محدوده ۴هزار دلار به ازای هر اونس معامله میشد، در ادامه مسیر نزولی را در پیش گرفت و در روزهای اخیر به محدوده ۳هزار و ۸۵۰دلار رسید. نقره نیز با افت قیمت، به محدوده ۴۷دلار نزدیک شد. مس که در ابتدای ماه در حوالی ۱۴هزار دلار به ازای هر تن قرار داشت، در ادامه به محدوده ۱۲هزار و ۵۰۰دلار عقب نشست. افزایش نرخهای بازده، تقویت دلار و نگرانی از تعدیل سرمایهگذاریهای مرتبط با هوش مصنوعی، در کنار خروج سرمایه از موقعیتهای معاملاتی، فشار بر این گروه را تشدید کرده است.
بازار انرژی نیز در نوامبر نوسانات قابلتوجهی را تجربه کرد. نفت برنت که در ابتدای ماه تحتتاثیر ریسکهای ژئوپلیتیک و نگرانیهای عرضه در سطوح بالای ۱۰۰دلار قرار گرفته بود، با کاهش نگرانیها از تشدید درگیریها و تغییر انتظارات معاملهگران، بخشی از رشد خود را پس داد و در روزهای اخیر به محدوده ۹۲ تا ۹۳دلار رسید. گاز طبیعی آمریکا اما در روزهای اخیر از روند متفاوتی برخوردار بوده و افزایش قیمت آن در مقیاس ماهانه، در برابر افت سایر بخشها قرار گرفته است.
تداوم افت قیمتها در بازار کامودیتیها نشان میدهد که عوامل مالی و تغییر رفتار سرمایهگذاران در نوامبر، نقش پررنگی در جهتدهی به معاملات داشتهاند. شاخص بلومبرگ کامودیتی در مسیر ثبت پنجمین هفته نزولی متوالی قرار گرفته و مجموع افت آن در این دوره به ۱۱.۵درصد رسیده است. با وجود این اصلاح، بازده شاخص از ابتدای سال همچنان مثبت و در حدود ۲۰درصد گزارش شده است. در شرایطی که دلار قویتر و نرخهای بهره بالاتر جذابیت داراییهای بدون بازده را کاهش دادهاند، چشمانداز بازار در کوتاهمدت بیش از گذشته به مسیر سیاست پولی آمریکا، انتظارات رشد اقتصادی و تحولات ژئوپلیتیک وابسته شده است.
سرخی فراگیر در بازار کالا
بازار گواهیهای سپرده کالایی بورس کالا در آبانماه، برخلاف عملکرد مثبت برخی داراییها در ماههای پیشین، با غلبه روند نزولی همراه شد. از میان ۱۱دارایی مورد بررسی، ۱۰گواهی سپرده کاهش قیمت را تجربه کردند و تنها گواهی سپرده خودرو توانست بازدهی مثبت ثبت کند. این روند در شرایطی رقم خورد که نرخ دلار در بازار داخلی طی ماه گذشته تقریبا بدون تغییر باقی ماند و در نتیجه، تعدیل قیمت گواهیها بیش از آنکه به تغییرات نرخ ارز نسبت داده شود، از افت قیمتهای جهانی کالاها و عقبنشینی بازارهای بینالمللی متاثر بود. فشار فروش در بازارهای جهانی فلزات، طلا و انرژی در آبانماه، به بازار داراییهای کالایی بورس کالا نیز منتقل شد و بخش قابلتوجهی از گواهیها را در محدوده بازدهی منفی قرار داد.
خودرو تنها بازمانده در محدوده مثبت
در میان گواهیهای سپرده کالایی، گواهی خودرو با رشد ۱۵درصدی، تنها دارایی جدول بود که آبان را در محدوده مثبت به پایان رساند. قیمت این گواهی از حدود یکمیلیون و ۱۷۴هزار تومان در پایان مهر به یکمیلیون و ۳۴۶هزار تومان در پایان آبان رسید. این عملکرد در تضاد با مسیر سایر داراییهای مورد بررسی قرار داشت و فاصله قابلتوجهی با روند غالب بازار گواهیها ایجاد کرد. به نظر میرسد کاهش تولید و واردات خودرو فشار عرضه بر این صنعت را تقویت کرده و همین موضوع، به تورم خودرو منجر شده است.
در سوی دیگر، گواهی سپرده شمش سرب با افت ۱۰درصدی، کمترین میزان کاهش را در میان داراییهای منفی ثبت کرد. قیمت این گواهی به ۴۴۰هزار تومان رسید. گواهی تمام سکه بهار آزادی نیز با افت ۱۳درصدی، به ۲۳۸میلیون و ۵۰۰هزار تومان عقب نشست. همزمان، گواهی سپرده شمش طلا با کاهش ۱۴درصدی، قیمت هر واحد خود را به ۳میلیون و ۱۰۷هزار تومان رساند. این افتها در شرایطی رخ داد که بازار جهانی طلا و فلزات گرانبها در ماه نوامبر با فشار فروش و تعدیل قیمتها مواجه بود.
افت سنگین در فلزات و محصولات صنعتی
در بخش محصولات صنعتی و کشاورزی نیز روند نزولی فراگیر بود. گواهی سپرده پسته با افت ۱۵درصدی، به ۲میلیون و ۹۹۱هزار تومان رسید. شمش روی و میلگرد نیز هر دو کاهش ۱۶درصدی را ثبت کردند.
گندله سنگآهن با افت ۱۸درصدی، قیمت خود را به ۱۷هزار و ۹۵۴تومان رساند. در همین حال، گواهی سپرده نقره با کاهش ۱۹درصدی، به ۴۰۲هزار تومان عقب نشست و کاتد مس نیز با افت ۲۰درصدی، به ۲میلیون و ۸۷۰هزار تومان رسید.
قیر؛ رکورددار افت ماهانه
بیشترین کاهش قیمت در میان داراییهای جدول به گواهی سپرده قیر تعلق داشت. این دارایی در آبانماه ۳۳درصد از ارزش خود را از دست داد و قیمت آن از حدود ۱۶۱هزار تومان در پایان مهر به ۱۰۸هزار و ۱۰۰تومان در پایان آبان رسید. افت شدید قیر در کنار کاهش قیمت مس، نقره، گندله و میلگرد نشان میدهد که اصلاح بازارهای جهانی در ماه گذشته، به طیف گستردهای از داراییهای قابل معامله در بورس کالا سرایت کرده است.
عملکرد آبانماه گواهیهای سپرده کالایی را میتوان بازتابی از تعدیل قیمتها در بازارهای جهانی دانست؛ جایی که ثبات نسبی دلار داخلی نتوانست مانع انتقال افت قیمتهای بینالمللی به داراییهای کالایی بورس ایران شود.


