نبض جهانی گواهی‌های کالایی
دنیای اقتصاد- علی قاسمی : بازارهای جهانی کالا در هفته گذشته زیر سایه تنش‌های ژئوپلیتیک و نااطمینانی نسبت به مسیر سیاست پولی آمریکا، صحنه واگرایی قیمت‌ها بودند؛ به‌طوری‌که نفت با تکیه بر نگرانی‌های عرضه در محدوده ۱۰۵دلار باقی ماند، اما فلزات پایه و گران‌بها از چشم‌انداز تقاضا و نوسانات دلار تاثیر پذیرفتند. این ناهم‌جهتی در بازار گواهی سپرده کالایی بورس کالا نیز بازتاب یافت؛ به‌طوری‌که گندله سنگ‌آهن با رشد ۷درصدی پیشتاز شد؛ درحالی‌که شمش روی ۷درصد افت کرد و نقره و مس نیز عقب نشستند. در شرایطی که دلار هفته گذشته را تقریبا بدون بازدهی به پایان رساند، تفاوت عملکرد گواهی‌ها نشان داد که نرخ ارز به‌تنهایی تعیین‌کننده مسیر این دارایی‌ها نیست و تحولات بازارهای جهانی، در کنار شرایط عرضه و تقاضای داخلی، بازیگر اصلی تحولات هفته گذشته در تالار نقره‌ای بوده‌اند.
در سایه تنش‌ها
بازار جهانی کامودیتی‌ها در هفته گذشته، بیش از آنکه از یک روند فراگیر صعودی یا نزولی پیروی کند، تحت‌تاثیر واگرایی میان بازار انرژی و فلزات گران‌بها قرار گرفت. نگرانی از اختلال در عرضه نفت خاورمیانه، نوسان ارزش دلار و انتظارات مربوط به سیاست پولی آمریکا، مسیر قیمت‌ها را از یکدیگر جدا کرد. در این میان، نفت بار دیگر به کانون توجه معامله‌گران بازگشت؛ بازاری که تحولات سیاسی در آن همچنان بر موازنه عرضه و تقاضا سایه انداخته است.
بازار نفت هفته را با افزایش حساسیت نسبت به امنیت مسیرهای انتقال انرژی پشت سر گذاشت. در معاملات روز جمعه، بهای هر بشکه نفت برنت به حدود ۱۰۵دلار رسید؛ هرچند افت روزانه قیمت مانع از ثبت بازدهی مثبت هفتگی نشد. نفت آمریکا نیز با قرار گرفتن در محدوده ۹۷دلار، عملکرد هفتگی به‌مراتب قوی‌تری به ثبت رساند و حدود ۵.۹درصد افزایش یافت.
محدودیت جریان انتقال نفت از تنگه هرمز و نگرانی از تداوم اختلال در عرضه منطقه، در کنار کاهش بیش از انتظار ذخایر نفت خام آمریکا، از مهم‌ترین عوامل حمایت‌کننده قیمت‌ها بودند. با این حال، تصمیم آژانس بین‌المللی انرژی برای آزادسازی بیش از ۲۰میلیون بشکه گازوئیل، فشار بر حاشیه سود پالایشگاهی اروپا را افزایش داد و نشان داد که رشد قیمت نفت خام لزوما به معنای تقویت همه بخش‌های زنجیره انرژی نیست.
در بازار فلزات پایه، مس برخلاف هفته قبل با فشار فروش مواجه شد. بهای هر تن مس سه‌ماهه در بورس فلزات لندن در معاملات جمعه به حدود ۱۴هزار و ۳۸۴دلار رسید و در مسیر ثبت افت هفتگی یک‌درصدی قرار گرفت. نگرانی از افزایش تورم آمریکا، احتمال تداوم نرخ‌های بهره بالا و فروش سهام شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی، بر انتظارات تقاضای صنعتی اثر گذاشت. این در حالی است که محدودیت عرضه معادن و تقاضای چین همچنان از عوامل حمایت‌کننده بازار مس محسوب می‌شوند.
در بازار فلزات گران‌بها، طلا روز جمعه از تضعیف دلار آمریکا حمایت گرفت و در محدوده ۴هزار و ۱۸۰دلار به ازای هر اونس معامله شد؛ با این حال، عملکرد هفتگی آن همچنان اندکی منفی بود. داده‌های تورمی بالاتر از انتظار، نگرانی از سیاست پولی انقباضی را زنده نگه داشتند، اما کاهش بازده اوراق و افزایش نااطمینانی در بازارهای مالی مانع از تشدید فشار فروش شد. در نتیجه، طلا میان دو نیروی متضاد نرخ بهره و تقاضای دارایی امن گرفتار ماند.
با این حال، بازار کامودیتی‌ها همچنان فاقد یک محرک مشترک است. نفت از ریسک اختلال عرضه اثر می‌پذیرد، مس به دورنمای رشد اقتصادی و تقاضای چین حساس است و طلا تحولات دلار و نرخ بهره را دنبال می‌کند. در هفته‌های پیش‌رو، هرگونه تغییر در وضعیت تنگه هرمز، داده‌های تورمی آمریکا و نشانه‌های تازه از قدرت تقاضای صنعتی چین می‌تواند جهت حرکت این بازارها را تغییر دهد. بنابراین، افزایش قیمت یک گروه کالایی به‌تنهایی نشانه آغاز یک موج صعودی فراگیر در بازار جهانی کالا تلقی نمی‌شود.
صعود گندله و خودرو در برابر افت فلزات
بازار گواهی سپرده کالایی بورس کالای ایران در هفته سوم مهرماه، در شرایطی به کار خود پایان داد که نوسان قیمت‌ها بیش از آنکه از تحولات بازار ارز داخلی تاثیر بگیرد، تحت‌تاثیر روند بازارهای جهانی کالا قرار داشت. در این هفته، گواهی‌های مبتنی بر محصولات صنعتی و معدنی عملکردی متفاوت از فلزات گران‌بها و برخی کالاهای کشاورزی ثبت کردند؛ به‌طوری‌که گندله سنگ‌آهن در صدر بازدهی‌ها قرار گرفت و شمش روی، نقره و پسته با افت قیمت مواجه شدند. در این میان، ثبات نسبی دلار نتوانست مانع از شکل‌گیری واگرایی در بازار گواهی‌ها شود.
پیشتازی گندله و خودرو
گواهی سپرده گندله سنگ‌آهن با رشد حدود ۷درصدی، بهترین عملکرد هفتگی را در میان دارایی‌های مورد بررسی به ثبت رساند. قیمت این گواهی از حدود ۱۸هزار تومان در هفته منتهی به ۱۶مهرماه به نزدیک ۲۰هزار تومان در هفته بعد رسید. جاماندگی گندله سنگ آهن نسبت به تحولات قیمتی در شمش فولاد، موجب ثبت چنین بازدهی شد. رشد قیمت گواهی خودرو نیز با ثبت بازدهی ۵درصدی، این دارایی را در جایگاه دوم قرار داد. این روند نشان می‌دهد که در بخشی از بازار، تقاضا برای دارایی‌های کالایی همچنان فعال بوده است.
در گروه فلزات صنعتی نیز گواهی شمش سرب با رشد ۳درصدی همراه شد و قیمت گواهی سپرده قیر حدود ۲درصد افزایش یافت. این تحولات در شرایطی رقم خورد که بازارهای جهانی کالا طی هفته گذشته مسیر یکسانی نداشتند و همین مساله، تفاوت عملکرد گواهی‌های کالایی در بورس کالا را برجسته کرد.
عقب‌نشینی فلزات و پسته
در سوی مقابل، گواهی شمش روی با افت ۷درصدی بیشترین کاهش قیمت را تجربه کرد. گواهی نقره نیز حدود ۵درصد از ارزش خود را از دست داد و گواهی سپرده کاتد مس و پسته هر کدام با افت ۴درصدی مواجه شدند. این در حالی است که مس در بازارهای جهانی نیز تحت فشار فروش قرار داشت و کاهش قیمت آن می‌توانست به افت ارزش گواهی‌های داخلی این فلز دامن بزند. در مورد نقره و روی نیز تحولات بازار جهانی فلزات، در کنار انتظارات معامله‌گران از روند تقاضای صنعتی، از عوامل موثر بر قیمت‌ها محسوب می‌شود.
در بازار محصولات کشاورزی، افت ۴درصدی گواهی پسته نشان داد که همه دارایی‌های مبتنی بر کالا از ثبات نسبی نرخ ارز منتفع نشده‌اند. البته نمی‌توان تمام افت قیمت این گواهی‌ها را تنها به بازار جهانی نسبت داد؛ زیرا شرایط عرضه و تقاضای داخلی، ویژگی‌های معاملاتی هر نماد و انتظارات فعالان بازار نیز در تعیین قیمت نقش دارند.
ثبات دلار و واگرایی گواهی‌ها
در بازار ارز، دلار پس از عقب‌نشینی به زیر سطح ۲۶۰هزار تومان، بار دیگر تا محدوده ۲۶۶هزار تومان افزایش یافت؛ با این حال، بازدهی آن در مجموع هفته تقریبا صفر بود. بنابراین، تغییرات نرخ ارز به‌تنهایی توضیح‌دهنده نوسانات گواهی‌های سپرده کالایی نیست. رشد گندله سنگ‌آهن و افت همزمان شمش روی و نقره، نمونه‌ای از تفاوت مسیر دارایی‌ها در شرایط ثبات نسبی دلار است. در همین حال، گواهی شمش طلا و میلگرد تقریبا بدون بازدهی هفته گذشته را به پایان رساندند و گواهی تمام سکه بهار آزادی نیز با تغییر محدود قیمت، هفته را تقریبا بدون نوسان پشت سر گذاشت.
