چرا با وجود افت قیمت جهانی سنگ آهن، بازار گندله داغ شد؟
پشت پرده رشد قیمت گندله بورسی
موتور محرک فولادیها
قیمت گندله، بهعنوان یکی از محصولات صنایع بالادستی زنجیره فولاد و ماده اولیه تولید آهن اسفنجی و شمش، میتواند تصویری از وضعیت تقاضا در بخشهای پاییندستی این زنجیره ارائه کند. در هفتههای اخیر، رفتار قیمتی این محصول سیگنال متفاوتی را نسبت به شرایط حاکم بر بازار جهانی سنگآهن مخابره کرده است. گواهی سپرده گندله از ابتدای مردادماه تاکنون بیش از ۱۹ درصد رشد کرده و به این ترتیب در رتبه نخست بازدهی گواهیهای سپرده در ماه پنجم سال قرار گرفته است.
این رشد در حالی رخ داده که گندله پیش از این تحت فشار رکود بازار فولاد، تنشهای نظامی و محدودیتهای برق قرار داشت. در میانه تیرماه، قیمت گندله به سطوح پایینی رسیده بود و محدودیتهای برق نیز از تقاضای بیشتر تولیدکنندگان فولاد جلوگیری میکرد. در چنین شرایطی، کاهش فعالیت تولیدکنندگان فولاد به معنای کاهش نیاز به مواد اولیه زنجیره تولید بود و همین موضوع فشار بیشتری بر قیمت گندله وارد کرد.
قیمت هر تن گندله سنگآهن در بازار فیزیکی بورس کالا در اواخر تیرماه به حدود ۹.۵میلیون تومان رسید. این در حالی است که قیمت این محصول در اواسط اردیبهشتماه حدود ۱۱.۸میلیون تومان به ازای هر تن بود. بنابراین، گندله در فاصله اردیبهشت تا اواخر تیرماه بخش قابلتوجهی از ارزش خود را از دست داد. با این حال، از ابتدای مردادماه مسیر قیمت تغییر کرد و گواهی سپرده گندله با رشد قابلتوجهی همراه شد.
در این میان، تغییر قیمت دلار و رشد قیمت شمش فولادی در تالار نقرهای اهمیت پیدا میکند. در مردادماه تولیدکنندگان شمش، هر تن شمش فولادی را با قیمت حدود ۶۲میلیون تومان به فروش رساندهاند؛ رقمی که در تیرماه حدود ۵۸میلیون تومان بود. بنابراین، افزایش قیمت شمش در کنار رشد قیمت دلار، شرایط متفاوتی را برای خرید مواد اولیه ایجاد کرد. از سوی دیگر، احتمال کاهش محدودیتهای برق در ماه آینده نیز در متن بازار بهعنوان عاملی برای افزایش انگیزه تولیدکنندگان شمش برای خرید گندله مطرح شده است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص میشود که نسبت قیمت گندله به شمش فولادی مورد بررسی قرار گیرد. در تیرماه این نسبت به محدوده ۱۷ درصد رسیده بود؛ به این معنا که هر تن گندله با قیمتی معادل حدود ۱۷ درصد قیمت شمش فولاد معامله میشد. این نسبت فاصله محسوسی با سطح تاریخی آن داشت. بهطور معمول، گندله قیمتی معادل ۲۳ تا ۲۵ درصد شمش فولاد معاملهشده در بورس کالا دارد. در نتیجه، افت قیمت گندله در مقایسه با شمش فولادی باعث شده بود این محصول میانی زنجیره فولاد در مقطعی با فاصله قابلتوجهی پایینتر از نسبت تاریخی خود معامله شود. همین فاصله، حاشیه سود بیشتری برای تولیدکنندگان آهن اسفنجی و شمش فولاد ایجاد کرد و در ادامه زمینه افزایش تقاضا برای گندله را فراهم آورد. به بیان دیگر، در شرایطی که قیمت گندله نسبت به محصول نهاییتر زنجیره فولاد کاهش بیشتری پیدا کرده بود، خرید این ماده اولیه برای تولیدکنندگان شمش از منظر نسبت قیمتی جذابتر شد.
این تغییر در نسبت قیمتها را میتوان یکی از مهمترین توضیحات برای رفتار متفاوت گندله در بازار دانست. اگرچه بازار فولاد همچنان در شرایط رکودی قرار دارد، اما فاصله ایجادشده میان قیمت گندله و شمش، موجب شد تقاضا برای این محصول در سطوح پایین قیمتی تقویت شود. بنابراین، رشد اخیر گندله لزوما به معنای تغییر کامل شرایط بازار فولاد نیست، بلکه بخشی از آن را میتوان در اصلاح فاصله قیمتی ایجادشده میان مواد اولیه و محصول نهایی جستوجو کرد.
گواهی گندله، ارزانتر از ارزان
افت قیمت گندله در بازار فیزیکی بورس کالا، اثر خود را در بازار مالی تالار نقرهای نیز نشان داد. گواهی سپرده گندله در پی کاهش قیمت محصول فیزیکی، افت قابلتوجهی را تجربه کرد و در اواسط تیرماه، قیمت هر گواهی با افت حدود ۸ درصدی نسبت به سقف اردیبهشتماه به ۹ هزار و ۳۰۰ تومان رسید. با توجه به اینکه هر گواهی معادل یک کیلوگرم گندله است، این قیمت معادل ۹.۳میلیون تومان برای هر تن گندله سنگآهن بود.
اما نکته مهمتر در بررسی روند اخیر، فاصله قیمت گواهی سپرده با قیمت گندله فیزیکی در بورس کالا است. بررسی این نسبت نشان میدهد قیمت گواهی سپرده گندله در اوایل مردادماه به پایینترین سطح خود از منظر مقایسه با بازار فیزیکی رسیده بود. در این مقطع، قیمت هر گواهی سپرده حدود ۲۶ درصد پایینتر از قیمت گندله فیزیکی بورس کالا قرار داشت؛ این عدد در مقایسه با اختلاف معمول این دو بازار بسیار قابلتوجه بود. بهطور میانگین، اختلاف قیمت گواهی گندله و گندله فیزیکی در تالار نقرهای حدود ۷ درصد بوده است. بنابراین، فاصله ۲۶ درصدی ثبتشده در اوایل مردادماه، اختلافی بهمراتب بیشتر از میانگین تاریخی مورد اشاره بود. همین فاصله قیمتی در کنار پایین بودن نسبت قیمت گندله به شمش، شرایطی را ایجاد کرد که گواهی سپرده گندله از ابتدای مردادماه با افزایش تقاضا و رشد قیمت مواجه شود.
بر این اساس، رشد ۱۹ درصدی گواهی گندله از ابتدای مردادماه را میتوان در امتداد دو اتفاق قیمتی دنبال کرد؛ نخست، فاصله گرفتن قیمت گندله از نسبت تاریخی خود با شمش فولادی و دوم، کاهش شدید قیمت گواهی سپرده نسبت به گندله فیزیکی. ترکیب این دو عامل باعث شد گواهی گندله در شرایطی که توجه بازار به گواهیهای سپرده فلزات گرانبها و سایر کامودیتیها معطوف بود، عملکرد متفاوتی ثبت کند. با این حال، تداوم رشد قیمت گندله همچنان با ابهام مواجه است. نسبت قیمت گندله به شمش فولادی در حال نزدیک شدن به میانگین تاریخی خود قرار گرفته و در نتیجه، بخشی از فاصلهای که پیشتر به نفع خریداران گندله ایجاد شده بود، در حال کاهش است. از این منظر، خرید گندله در قیمتهای بالاتر، در شرایطی که بازار فولاد همچنان با رکود مواجه است، ممکن است از جذابیت اقتصادی کمتری برخوردار باشد. در نتیجه، اگرچه گواهی گندله در هفته گذشته رشد ۷ درصدی و از ابتدای مردادماه بازدهی بیش از ۱۹ درصدی داشته است، اما ادامه این روند صعودی را نمیتوان تنها بر اساس عملکرد اخیر آن ارزیابی کرد. با نزدیک شدن نسبت قیمت گندله به شمش به میانگین تاریخی، فضای رشد ناشی از ارزانی نسبی گندله محدودتر میشود. بر این اساس، در ادامه مسیر، قیمت دلار در بازار آزاد نقش تعیینکنندهتری در روند قیمت گندله خواهد داشت و تداوم صعود این گواهی به مسیر قیمت دلار وابسته خواهد بود.
