صنایع مرتبط با انرژیهای تجدیدپذیر چگونه توازن قیمت فلزات را به هم میزنند؟
بازآرایی زنجیره تامین انرژی خورشیدی
گزارشها نشان میدهند که تولیدکنندگان پنلهای خورشیدی در حال تلاش برای جایگزینی نقره با گزینههای دیگری مانند مس هستند. پس از رشد ۱۳۰ درصدی قیمت نقره در سال گذشته، هزینه تولید این پنلها به شدت افزایش یافته و حاشیه سود تولیدکنندگان را تحت فشار قرار داده است. حاشیه سود فعالان این صنعت پیش از این نیز به دلیل افزایش شدید تولید چین و مازاد عرضه آن از سوی این کشور تحت فشار بود و با روند صعودی قیمت نقره، روند کاهش سود این تولیدکنندگان سرعت بیشتری گرفته است.
هزینه تولید این پنلها در یک سال گذشته بین ۷ تا ۱۵ درصد افزایش یافته است و قیمت بالای نقره، عامل اصلی افزایش هزینه تولید پنلهای خورشیدی است. این فلز گرانبها، مادهای کلیدی برای پنلهای فتوولتائیک است که حدود ۳۰ درصد از کل هزینه ساخت سلولهای خورشیدی را تشکیل میدهد. بخش فتوولتائیک سالانه ۱۹۶میلیون اونس، معادل ۱۷ درصد از کل تقاضای نقره را به خود اختصاص میدهد؛ تقاضایی که همچنین از سوی صنایع جواهرات، الکترونیک و مصارف سرمایهگذاری جذب میشود.
جهش ۱۴۷ درصدی نقره در سال گذشته
پس از جهش ۱۴۷ درصدی قیمت نقره در سال ۲۰۲۵، این روند صعودی در سال میلادی جدید هم ادامه یافت؛ تا جایی که قیمت هر اونس از این فلز در ماه ژانویه سال ۲۰۲۶ و در پی محدودیت عرضه فیزیکی و افزایش تقاضای احتیاطی برای فلزات گرانبها، به رکورد تاریخی ۱۲۱.۶۴ دلار رسید و سپس تا ۷۷ دلار به ازای هر اونس تعدیل شد. بن دامیانی، مدیر ارشد فناوری شرکت انرژیهای تجدیدپذیر Cherry Street Energy، اعلام کرده است که در ایالات متحده، هزینه خمیر نقره برای هر ماژول ۴۵۰ واتی از حدود ۵.۲۲ دلار در اوایل سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۷.۶۵ دلار افزایش یافته است. اکنون با رسیدن قیمت هر تن نقره به ۲.۵میلیون دلار، تولیدکنندگان پنلهای خورشیدی در حال تغییر جهت خود به سمت جایگزینهایی مانند مس که بین ۱۲ تا ۱۳ هزار دلار به ازای هر تن معامله میشود، هستند. شرکت LONGi Green Energy Technology Co Ltd، بزرگترین تولیدکننده پنلهای خورشیدی چین، در ماه ژانویه سال میلادی جاری اعلام کرد که پیشرفتهایی در فناوریهای کاهنده هزینه مبتنی بر فلزات پایه داشته و قصد دارد بین ماههای آوریل تا ژوئن تولید انبوه را آغاز کند. به گفته کارشناسان این حوزه، انتظار میرود با توجه به نوسانات شدید در بازار نقره، امسال تغییرات گستردهتری در صنعت رخ دهد و تولیدکنندگان پیشرو به سمت متالیزاسیون تماممس و خمیرهای ترکیبی نقره-مس حرکت کنند.
تغییر معادلات بازار جهانی فلزات
با توجه به اینکه قیمت مس حدود ۰.۵ درصد قیمت نقره است، ظرفیت کاهش بیشتر هزینهها از طریق این جایگزینی، بسیار قابلتوجه خواهد بود. برآورد کارشناسان نشان میدهد که جایگزینی نقره با متالیزاسیون مبتنی بر مس میتواند در سطح جهانی و با فرض تولید سالانه ۵۰۰ گیگاوات انرژی خورشیدی، حدود ۱۵میلیارد دلار صرفهجویی در سال برای این بخش به همراه داشته باشد.
چنانچه روند جایگزینی نقره با مس در متالیزاسیون سلولهای خورشیدی بهصورت گسترده عملیاتی شود، میتواند معادلات بازار جهانی فلزات را نیز دستخوش تغییر کند. با توجه به اینکه بخش فتوولتائیک حدود ۱۷ درصد از تقاضای سالانه نقره را جذب میکند، کاهش مصرف این فلز در پنلها میتواند بخشی از فشار تقاضای صنعتی را تخلیه کرده و در صورت ثبات سایر متغیرها، به تعدیل قیمتهای جهانی نقره در میانمدت بینجامد. البته تقاضای سرمایهگذاری و کاربردهای الکترونیکی همچنان بهعنوان متغیرهای تعیینکننده باقی خواهند ماند.
در مقابل، افزایش استفاده از مس در تولید پنلها میتواند به تقویت تقاضای صنعتی این فلز و تشدید رقابت آن با سایر بخشها مانند خودروهای برقی و زیرساختهای انتقال برق منجر شود؛ موضوعی که در شرایط محدودیت عرضه معادن و تمرکز تولید در چند کشور، پتانسیل اثرگذاری بر قیمتهای جهانی مس را نیز دارد. همچنین تغییر ترکیب مصرف فلزات در صنعت خورشیدی میتواند بر زنجیره ارزش دیگر فلزات پایه و حتی آلومینیوم و روی که در ساخت سازهها و تجهیزات جانبی نیروگاههای خورشیدی بهکار میروند، اثر غیرمستقیم گذاشته و آرایش جدیدی از تقاضا در بازار جهانی فلزات ایجاد کند. با این حال، کارشناسان تاکید میکنند جایگزینی نقره کار سادهای نیست؛ چرا که رسانایی الکتریکی نقره نسبت به مس بالاتر است.
