سیگنالهای متضاد از کارخانههای چین؛
تولید آلومینیوم از فولاد پیشی گرفت
دادههای تازه منتشرشده از سوی اداره ملی آمار چین نشان میدهد که اقتصاد صنعتی این کشور در سال گذشته شاهد تحولات متضادی در بخش فلزات اساسی بوده است. درحالیکه تولید آلومینیوم چین به رکوردی تاریخی رسیده و به سقف ظرفیت مجاز نزدیک شده، تولید فولاد به پایینترین سطح خود در هفت سال اخیر سقوط کرده است. این واگرایی، بازتابی از تغییرات عمیق در ساختار تقاضا، سیاستگذاری صنعتی و مسیر گذار انرژی در دومین اقتصاد بزرگ جهان است.
براساس این آمار، تولید آلومینیوم چین در سال گذشته با رشد ۲.۴ درصدی به ۴۵۰.۲میلیون تن رسید. رقمی که نشان میدهد این فلز برای دهمین سال متوالی روندی افزایشی را تجربه کرده است. تنها در ماه دسامبر، تولید آلومینیوم به رکورد ۳.۸۷میلیون تن رسید که بیانگر فشار شدید تولیدکنندگان برای بهرهبرداری حداکثری از ظرفیتهای موجود است. در مقابل، تولید فولاد خام با کاهش ۴.۴ درصدی به ۹۶۱میلیون تن رسید و برای نخستین بار از سال ۲۰۱۹ به زیر مرز یک میلیارد تن سقوط کرد. تولید ماه دسامبر فولاد نیز با ثبت ۶۸.۲میلیون تن، به کمترین سطح دو سال اخیر رسید.
دو مسیر متفاوت فلزات در چین
این شکاف عملکردی ریشه در نقش متفاوت این دو فلز در اقتصاد چین دارد. آلومینیوم به عنوان فلزی سبک و پرکاربرد، نقشی کلیدی در گذار انرژی ایفا میکند. توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، گسترش شبکههای انتقال برق، تولید خودروهای برقی و صنایع وابسته، همگی به افزایش تقاضا برای آلومینیوم دامن زدهاند. در مقابل، فولاد که ستون فقرات بخش ساختوساز محسوب میشود، به شدت از رکود طولانیمدت بازار مسکن و بحران املاک چین آسیب دیده است. بحرانی که طی سالهای اخیر سرمایهگذاری ساختمانی و پروژههای عمرانی را محدود کرده است.
چین به عنوان بزرگترین تولیدکننده آلومینیوم و فولاد جهان، برای هر دو صنعت سیاستهای کنترلی اعمال کرده، اما شدت و ماهیت این سیاستها متفاوت بوده است. در بخش آلومینیوم، دولت از سال ۲۰۱۷ سقف ظرفیت ۴۵میلیون تنی را برای مهار عرضه مازاد ساختاری، کاهش انتشار کربن و کنترل مصرف برق در صنعتی بسیار انرژیبر اعمال کرده است. هرچند این محدودیت به طور کلی رعایت شده، اما به گفته تحلیلگران، انعطافهایی در اجرای آن وجود دارد. فولاد اما فاقد هدفگذاری رسمی ظرفیت است و سیاستگذاران بیشتر به هشدار درباره معضل تولید بیش از حد مزمن بسنده کردهاند.
تحلیلگران بازار معتقدند که عدم توازن میان رشد تقاضا و محدودیت عرضه، به نفع قیمت آلومینیوم تمام خواهد شد. بانک گلدمن ساکس در گزارشی اعلام کرده که اگرچه انضباط در رعایت سقف ظرفیت تا حد زیادی حفظ شده، اما این محدودیت «یک توقف سخت» نیست. این بانک پیشبینی میکند که تا سال ۲۰۲۸ حدود ۹۰۰ هزار تن به ظرفیت آلومینیوم افزوده شود. موضوعی که میتواند منجر به مازاد عرضه جهانی بیش از حد انتظار و فشار کاهشی بر قیمتها در میانمدت شود.
در سوی دیگر، صنعت فولاد با وجود کاهش تولید، همچنان با ضعف تقاضای داخلی مواجه است. دولت وعده داده قوانین سختگیرانهتری برای افزودن ظرفیت جدید وضع کند، اما تاکنون از صدور دستور قاطع برای کاهش شدید عرضه، اقدامی که میتواند عدم تعادل بازار را اصلاح کند، خودداری کرده است. براساس آخرین نظرسنجی انجمن آهن و فولاد چین، تولید روزانه اعضای این انجمن در نیمه نخست ژانویه به نزدیک دو میلیون تن افزایش یافته، هرچند این رقم هنوز ۳.۳درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است.
رکوردزنی در پی گذار انرژی
تحولات بخش انرژی نیز تصویر پیچیدهتری از اقتصاد چین ارائه میدهد. تولید زغالسنگ برای هشتمین سال متوالی رکورد زد. موضوعی که نشان میدهد ملاحظات امنیت انرژی همچنان بر ضعف تقاضا غلبه دارد. با این حال، تشدید نظارتهای ایمنی و نگرانی از استخراج بیش از حد، سرعت رشد تولید را کاهش داده و انتظار میرود گذار سبز در سالهای آینده فشار بیشتری بر این بخش وارد کند. همزمان، تولید برق حرارتی برای نخستین بار در یک دهه کاهش یافت، درحالیکه ظرفیت انرژی خورشیدی و بادی از زغالسنگ پیشی گرفته و نقش منابع پاکی مانند برق آبی و هستهای رو به افزایش است.
در بخش نفت و گاز، تولید گاز طبیعی پاکتر به رکورد تاریخی جدیدی رسید و انتظار میرود استخراج از آبهای عمیق و شیل این روند را برای حدود یک دهه حفظ کند. تولید نفت خام نیز افزایش یافت و از اوج قبلی سال ۲۰۱۵ عبور کرد که نشانهای از تمرکز چین بر کاهش هزینه واردات انرژی را در پی دارد. پالایش نفت که با مشکل ظرفیت مازاد مواجه است، در پی کاهش قیمت نفت و بهبود حاشیه سود، در سال ۲۰۲۵ به سطح بیسابقهای رسید، هرچند پیشبینی میشود تقاضای ضعیف برای سوخت، رشد آن را در سال ۲۰۲۶ متوقف کند.
در نهایت، تحولات بازار کالاها به رشد قیمتها نیز منجر شده است. قیمت آلومینیوم برای نخستین بار در بیش از سه سال گذشته از سه هزار دلار در هر تن عبور کرد. افزایشی که ناشی از محدودیت عرضه، کاهش موجودی جهانی و چشمانداز قوی تقاضا از سوی بخشهای ساختوساز و انرژیهای تجدیدپذیر است. قراردادهای آتی آلومینیوم در سال گذشته ۱۷ درصد رشد کردند که بیشترین افزایش از سال ۲۰۲۱ محسوب میشود. این روند نشان میدهد که آلومینیوم، برخلاف فولاد، همچنان یکی از برندگان اصلی گذار اقتصادی و انرژی چین باقی خواهد ماند.
