معاملات سه صندوق قابل معامله مبتنی بر نقره از یکشنبه در بورس کالا آغاز میشود
ابزار نوین تامین مالی معادن
نقره در بازارهای جهانی، به دلیل کاربرد دوگانه صنعتی و سرمایهگذاری خود از جایگاه ویژهای برخوردار است. با توجه به توسعه گسترده صنایعی مانند پنلهای خورشیدی و کاربرد گسترده این فلز در این صنایع، تقاضای صنعتی نقره در سالهای اخیر رشد انفجاری را تجربه کرده و آن را از یک فلز جانبی به یکی از بازیگران کلیدی اقتصاد سبز و فناوریهای جدید تبدیل کرده است. در ایران، برخلاف طلا که جایگاه تثبیتشده و سنتی خود را در سبد دارایی خانوارها و سرمایهگذاران دارد، نقره هنوز در مراحل اولیه کشف و پذیرش قرار دارد.
با این حال، با توجه به پتانسیل بالای رشد تقاضای جهانی، محدودیتهای ساختاری عرضه و همچنین توسعه ابزارهای مالی جدید در بازار سرمایه کشور، این فلز سفید در حال تبدیل شدن به یکی از گزینههای جذاب و رو به رشد برای سرمایهگذاری است. این فلز گرانبها میتواند همزمان پوشش ریسک تورم را برای سرمایهگذاران به همراه داشته باشد و همچنین به افزایش تنوع و بازدهی سبد دارایی آنها کمک کند.
به گفته سیاوش پرویزینژاد، رئیس اداره امور صندوقهای سرمایهگذاری سازمان بورس و اوراق بهادار، سه صندوق قابل معامله مبتنی بر نقره معرفی شده، در فرآیند پذیرهنویسی موفق به جذب حدود هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان از سرمایهگذاران شدند. از این رقم، بیش از هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان توسط حدود ۳۸ هزار سرمایهگذار حقیقی و بقیه(حدود ۴۰۰ میلیارد تومان) توسط ۲۸۰ سرمایهگذار حقوقی تامین شده است. این آمار نشاندهنده استقبال قابل توجه جامعه سرمایهگذاری، بهویژه سرمایهگذاران خرد، از این ابزار جدید است؛ استقبالی که حتی پیش از آغاز معاملات ثانویه رخ داده و نویدبخش تداوم جریان نقدینگی به سمت این دارایی در ماههای آتی خواهد بود.
عملکرد نقره در بازار جهانی سال ۲۰۲۵
نقره در سال ۲۰۲۵ یکی از درخشانترین عملکردها را در میان داراییهای جهانی به ثبت رسانده است. قیمت هر اونس نقره در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۴۵ درصد رشد کرد و پس از صعود خیرهکننده به سقف تاریخی بیش از ۸۳ دلار، با اصلاح شدید مواجه شد و در آخرین روزهای معاملاتی سال در محدوده ۷۲ دلار در نوسان بود.
رشد تقاضای صنعتی برای این فلز بهویژه در بخش انرژیهای تجدیدپذیر مانند پنلهای خورشیدی، باتریهای نسل جدید، خودروهای برقی و صنایع مرتبط با هوش مصنوعی، محدودیتهای ساختاری عرضه که از سالهای گذشته تشدید شده است، سیاستهای انبساطی فدرالرزرو (سه مرحله کاهش نرخ بهره تا پایان سال ۲۰۲۵) و انتظار تداوم آن در سال ۲۰۲۶، ورود مداوم سرمایه به صندوقهای قابل معامله مبتنی بر نقره در سطح جهانی و همچنین افزایش تقاضای احتیاطی برای فلزات گرانبها در نتیجه تشدید تنشهای ژئوپلیتیک، مهمترین عوامل این جهش تاریخی هستند. بهرغم اصلاح شدید اخیر نقره در معاملات جهانی، تحلیلگران بینالمللی همچنان چشمانداز بلندمدت صعودی برای نقره ترسیم میکنند و محدوده ۹۰ تا ۱۰۰ دلار در سال ۲۰۲۶ را کاملا محتمل میدانند؛ چشماندازی که با توجه به نرخ ارز و ساختار هزینههای داخلی، در بازار ایران نیز میتواند بازتاب قوی داشته باشد.
جایگاه نقره در سبد دارایی سرمایهگذاران ایرانی
داراییهای مبتنی بر فلزات گرانبها و بهویژه نقره در بورس کالای ایران نیز در یک سال اخیر و پس از ورود گواهیهای سپرده مبتنی بر شمش نقره به بورس کالا عملکرد قابل توجهی داشتند. گواهی سپرده شمش نقره یکی از پربازدهترین ابزارهای بورس کالای ایران در سال ۱۴۰۴ بوده که در یک ماه اخیر نزدیک به ۷۰ درصد و از ابتدای سال تاکنون بیش از ۲۵۰ درصد رشد قیمتی را تجربه کرده است. تا پیش از این، مهمترین ابزار سرمایهگذاری غیرمستقیم در نقره، «گواهی سپرده شمش نقره» در بورس کالا بود که عمق بازار آن هماکنون حدود ۷ تا ۸ هزار میلیارد تومان برآورد میشود. با این حال و بهرغم بازدهی چشمگیر این گواهی از ابتدای راهاندازی معاملات، الزام به دریافت کد معاملاتی بورس کالا، پیچیدگیهای عملیاتی و عدم امکان ورود آسان برای بسیاری از سرمایهگذاران خرد و حتی برخی نهادها، باعث شد بخش قابل توجهی از نقدینگی علاقهمند به فلزات گرانبها به سمت صندوقهای طلا هدایت شود.
صندوقهای جدید نقره دقیقا برای رفع این کاستی طراحی شدهاند؛ ابزاری با ویژگیهای مهمی همچون دسترسی آسان و بدون نیاز به کد بورسی کالا (از طریق کد بورسی سهام)، نقدشوندگی بالا و امکان معاملات ثانویه روزانه، مدیریت حرفهای پرتفو و کنترل حباب قیمت توسط سبدگردانها و کشف قیمت منصفانه و شفاف مبتنی بر عرضه و تقاضای بازار که ورود سرمایهگذاران به این بازار را بسیار ساده خواهد کرد.
افق پیشرو: تامین مالی مردمی معادن
آغاز بهکار صندوقهای نقره، نقطه عطفی در توسعه ابزارهای مالی کالایی است. نقره اکنون امکان این را دارد که جایگاهی مستقل در سبد دارایی سرمایهگذاران پیدا کند و علاوه بر پوشش ریسک تورم، از پتانسیل رشد ساختاری ناشی از تقاضای جهانی برخوردار است. این ابزار جدید میتواند نقش محافظ دارایی در دورههای بیثباتی اقتصادی ایفا کند و پایداری بازده بلندمدت را افزایش دهد. از سوی دیگر شفافیت بورسی، چرخه معیوب تولید و فروش غیررسمی نقره را اصلاح میکند؛ تولیدکننده به فروش شفاف با سازوکار مالیاتی واضح و مشخص میرسد و مصرفکننده از عیار استاندارد و قابل اطمینان مطمئن میشود. فعالان معدنی معتقدند ابزارهای مالی مبتنی بر فلزات گرانبها میتوانند در شرایط محدودیت شدید شبکه بانکی، به محور اصلی تامین مالی توسعه معادن کشور(طلا، نقره و مس) تبدیل شوند.
این سازوکارها نه تنها منابع جدید جذب میکنند، بلکه با ایجاد شفافیت و کاهش ریسک، توسعه معدنی را از وابستگی به منابع محدود بانکی خارج کرده و به یک بستر مردمی و پایدار تبدیل میسازند. سرمایهگذاران خرد اکنون میتوانند بهطور مستقیم، امن و کمهزینه وارد بازار نقره شوند؛ بازاری که تقاضای دوگانه زینتی و صنعتی آن، چشمانداز جذابی ایجاد کرده است. با توجه به عملکرد خیرهکننده نقره در بازار جهانی و داخلی، استقبال اولیه سرمایهگذاران و رفع موانع دسترسی، به نظر میرسد صندوقهای نقره در ماههای آتی یکی از جذابترین گزینههای سرمایهگذاری در بازار سرمایه ایران باشند؛ ابزاری که همزمان منافع سرمایهگذاران خرد، تولیدکنندگان معدنی و اقتصاد کلان را تامین میکند.
