تقابل جنگ و تورم در رینگ پلیمرها
دنیای‌اقتصاد - راضیه احقاقی : بهای محصولات پلیمری و شیمیایی در بازار جهانی کاهشی است و این موضوع افت نرخ پایه این محصولات برای عرضه در بازار فیزیکی بورس‌کالای ایران را به همراه داشته است. با وجود این، افزایش انتظارات تورمی و کاهش تولید برخی محصولات پتروشیمی ظرف هفته‌‌‌های اخیر باعث شده است تا متقاضیان برای کسب سهم از عرضه‌‌‌ها حاضر به رقابت قیمتی با یکدیگر باشند که این موضوع به رشد قیمت نهایی فروش برخی محصولات پرتقاضا منجر شده است.
غلبه سیگنال کاهشی در رینگ پتروشیمی‌‌‌ها
دفتر توسعه صنایع تکمیلی، ظرف هفته گذشته، قیمت پایه محصولات پلیمری و شیمیایی را برای عرضه در بازار فیزیکی بورس‌کالای ایران با ترکیبی از کاهش و افزایش اعلام کرد. در حالی که رشد ۰.۰۷درصدی نرخ تسعیر ارز در تعیین قیمت پایه، عامل رشد ۰.۰۷درصدی قیمت پایه برخی محصولات پلیمری از جمله PVCها و انواع پلیاتیلنهای سنگین اکستروژن بود، بر نرخ پلیاتیلن سنگین بادی و بوتادین‌استایرن به علت رشد قیمت در بازار جهانی افزوده شد. در عین حال قیمت پایه انواع پلی‌‌‌پروپیلن‌‌‌های شیمیایی، پلیاتیلنهای سبک و پلیاتیلنهای سنگین دورانی و تزریقی با کاهش اعلام شد که عقبگرد بهای این محصولات در بازار جهانی فوب خلیج‌‌‌فارس عامل کاهش قیمت‌های پایه بود. نبود چشم‌‌‌انداز روشن از بهبود تقاضا برای این محصولات از سوی چین، به‌‌‌عنوان بزرگ‌ترین بازار مصرف جهانی، عامل اصلی عقبگردهای قیمتی در رینگ پلیمرها بود.
قیمت پایه اغلب محصولات شیمیایی نیز عمدتا کاهشی اعلام شد. در شرایطی که نرخ تسعیر ارز در تعیین قیمت پایه این محصولات، نرخ حواله ارز در بازار مبادله است که ظرف یک‌هفته اخیر رشد محدود ۰.۰۷درصدی داشت، عقبگرد نرخ جهانی، عامل افت قیمت‌ها شده است. همچنان نرخ تسعیر ارز مورد استفاده در تعیین قیمت پایه پلیاتیلن ترفتالات‌‌‌ها و پلی‌استایرن‌‌‌ها برابر ۲۸هزار و ۵۰۰تومان است. در این شرایط عقبگرد نرخ این محصولات در بازار جهانی باعث کاهش قیمت پایه آنها شده است. البته نوسان نرخ ارز در بازار آزاد با ایجاد رقابت میان متقاضیان به روند معاملات این محصولات جهت می‌دهد.
نرخ جهانی حامی قیمت‌ها نیست
نفتا، یکی از فرآورده‌‌‌های نفت خام که به‌‌‌عنوان خوراک بسیاری از واحدهای پتروشیمی به مصرف می‌رسد، ظرف هفته گذشته (هفته منتهی به روز جمعه ۲۷اکتبر) کاهش نرخ ۱.۸درصدی را در بازارهای جهانی به ثبت رساند. استفاده از نفتا به‌‌‌عنوان خوراک و سوخت در واحدهای پالایشی باعث می‌شود تا بهای بسیاری از محصولات پلیمری با این فرآورده نفتی نوسانی همگرا داشته باشد، بنابراین روند قیمتی آن در میان‌مدت به رینگ پلیمرها جهت می‌دهد. در عین حال، نوسان بهای نفت در بازار جهانی نیز به قیمت نفتا در میان‌مدت جهت می‌دهد و درواقع نوسان بهای نفتا با نفت خام همبستگی زیادی دارد.
با وجود این، ظرف هفته‌‌‌های اخیر به‌رغم تمایل نفت خام به رشد قیمتی، از نرخ نفتا در بازارهای جهانی کاسته شده و این موضوع سیگنال کاهشی موثری برای بازار محصولات پتروشیمی به همراه داشته است که تاثیر آن بر افت نسبی قیمت‌های پایه این محصولات در رینگ داخل نیز مشهود است. در حالی که واهمه از تبعات اقتصادی جنگ در خاورمیانه از رشد بهای نفت در بازارهای جهانی حمایت کرد، نفتا ظرف سه‌هفته سپری‌شده از آغاز این جنگ در محدوده قیمتی ۶۳۰ تا ۶۵۰دلار نوسان محدودی را به ثبت رسانده است. افزایش بهای خوراک، از سودآوری واحدهای پتروشیمی می‌‌‌کاهد، این در حالی است که چشم‌‌‌انداز روشنی نیز برای تقاضای جهانی پتروشیمی‌‌‌ها وجود ندارد و این موضوع باعث شده است تا برخی از واحدهای پتروشیمی دنیا به کاهش اجباری تولید روی آورند که تاثیر کاهش سودآوری و افت تولید در عقبگرد بهای نفتا محسوس است. ظرف بازه زمانی یک‌ماه منتهی به روز جمعه ۲۷اکتبر، نفتا افت قیمت ۷.۹درصدی را به ثبت رسانده است. محصولات پتروشیمی نیز در همین زمان با واهمه از کاهش تقاضا ارزان شده‌‌‌اند.
چرایی تشدید رقابت در رینگ پتروشیمی‌‌‌ها
رینگ پتروشیمی و فرآورده‌‌‌های نفتی هفته ابتدایی آبان‌ماه را با رونق نسبی به پایان رساند. به این ترتیب در هفته منتهی به روز جمعه پنجم آبان بالغ بر ۸۷هزار تن محصول پلیمری و ۳۵هزار تن محصول شیمیایی مورد معامله قرار گرفت که این ارقام بالاتر از میانگین نرخ فروش هفتگی این گروه‌‌‌های کالایی در سال ۱۴۰۲ بود. البته میزان فروش هفتگی تغییر محسوسی نسبت به هفته‌‌‌های قبل نداشت. درواقع انتظارات تورمی و واهمه از تبعات اقتصادی جنگ ظرف هفته‌‌‌های گذشته به شکل مکرری زمینه‌‌‌ساز رونق رینگ پتروشیمی‌‌‌ها شده است. در این شرایط نکته حائز اهمیت در معاملات هفته گذشته، افزایش رقابت برای چند گروه کالایی خاص از جمله پلی‌‌‌پروپیلن‌‌‌های شیمیایی بود.
واحدهای پتروشیمی ایران در اولین هفته آبان‌ماه بالغ بر ۹۹هزار و ۴۰۰تن محصول پلیمری را در رینگ صنعتی بورس‌کالای ایران عرضه کردند که برای این محصول تقاضایی بالغ بر ۱۵۶هزار تن به ثبت رسید و در نهایت به فروش ۸۷هزار تن محصول پلیمری از این بازار انجامید. به این ترتیب در هفته منتهی به روز جمعه پنجم آبان‌ماه بالغ بر ۸۷.۶درصد عرضه‌‌‌ها معامله شد و می‌‌‌توان از واژه رونق برای توصیف معاملات رینگ پتروشیمی استفاده کرد. بررسی جزئی روند معاملات در رینگ پتروشیمی از افزایش رقابت میان متقاضیان پلی‌‌‌پروپیلن‌‌‌ها حکایت دارد. به این ترتیب در حالی که تغییر نرخ تسعیر ارز در تعیین قیمت پایه محصولات پلیمری باعث شده بود تا رقابت برای کسب سهم پلی‌‌‌پروپیلن‌‌‌ها از محدوده ۱۰۰درصدی به حدود ۳۰درصد کاهش یابد، احتمال کسری عرضه به دلیل اورهال واحدهای تولیدی این محصول باعث شد تا متقاضیان پلی‌‌‌پروپیلن‌‌‌ها برای کسب سهم از این محصول دست به رقابت‌‌‌های بیشتری بزنند و این محصولات با نرخی در حدود ۵۰ تا ۶۵درصد بالاتر از قیمت پایه مورد معامله قرار گیرند.
پلیاتیلن ترفتالات بطری از دیگر محصولاتی است که ظرف هفته منتهی به روز پنجم آبان‌ماه با رقابت قیمتی معامله شد. نرخ تسعیر ارز این محصول همچنان بر مبنای ارز ۲۸هزار و ۵۰۰تومانی تعیین می‌شود و فاصله ۳۱درصدی میان نرخ ارز ۲۸هزار و ۵۰۰تومان و نرخ حواله ارز در بازار مبادله‌‌‌ای و همچنین فاصله ۸۰درصدی میان نرخ تسعیر ارز در تعیین قیمت پایه و نرخ ارز در بازار آزاد، زمینه‌‌‌ساز رقابت‌‌‌های سنگین قیمتی در معاملات این بخش است.
ظرف هفته ابتدایی آبان‌ماه بالغ بر ۴۴هزار و ۶۰۰تن محصول شیمیایی در بازار فیزیکی بورس‌کالای ایران عرضه شد که برای این محصول تقاضایی بالغ بر ۴۴هزار تن به ثبت رسید و در نهایت به فروش ۳۵هزار و ۶۰۰ تن از این محصول انجامید. به این ترتیب ظرف هفته گذشته بالغ بر ۷۹درصد عرضه‌‌‌ها در رینگ شیمیایی بورس‌کالا معامله شد که رقم نسبتا قابل‌توجهی است. در شرایطی که نرخ ارز در بازار آزاد با واهمه از تبعات اقتصادی استمرار جنگ در خاورمیانه، افزایشی است، اوج‌‌‌گیری تقاضا در رینگ داخلی کاملا قابل توجیه است. درواقع صنایع تکمیلی با واهمه از کاهش ارزش پول ملی، ترجیح می‌دهند تا در حد توان نسبت به خرید پیش از موعد مواد اولیه مصرفی خود اقدام کنند. این موضوع از رونق رینگ محصولات شیمیایی در بازار فیزیکی بورس‌کالای ایران حمایت می‌کند.
