۲۰۲۳؛ سالی سرنوشت‌ساز برای فلزات باتری
دنیای اقتصاد – شکیبا خیرخواهان : برخلاف سال ۲۰۲۲، لیتیوم سال میلادی جاری را با روندی نزولی آغاز کرد. کاهش تقاضا به‌خصوص در چین و امیدواری به رشد عرضه در ۲۰۲۳ از عوامل اصلی این کاهش قیمتی نامیده می‌شوند. پیش‌بینی می‌شود با قطع پرداخت یارانه برای خودروهای برقی در چین تقاضا به‌صورت محسوسی افت کند؛ مساله‌ای که حتی از قبل‌تر نیز تاثیر خود را بر بازار گذاشته است. از طرفی وعده شرکت‌های معدنی برای افزایش چشمگیر تولید نیز فعالان این بازار را نسبت به آینده خوشبین کرده است. با‌این‌حال برخی کارشناسان نیز معتقدند تحقق این حجم از افزایش تولید، غیرواقعی به نظر می‌رسد و رخداد آن بعید است. البته تقریبا تمام تحلیلگران معتقدند رشد عرضه‌ها را در سال جاری مشاهده خواهیم کرد. اما این میزان رشد است که تعیین خواهد کرد بازار فلزات باتری به تعادل می‌رسد یا نه.
کاهش ادامه‌دار قیمت
افت بهای لیتیوم ادامه دارد. با وجود اینکه این فلز باتری از اواسط تابستان در مسیر صعودی و فتح رکوردهای قیمتی جدید قرار گرفت، اما از نیمه مرداد با چرخش در مسیر به کانال کاهشی بازگشت. روز گذشته بهای هر تن لیتیوم به بیش از ۴۸۰هزار یوآن (حدود ۷۱ هزار دلار) به ازای هر تن رسید. این سطح قیمتی در ۶ ماه گذشته تاکنون دیده نشده است. همچنین این فلز بازده منفی هفتگی ۲درصدی و ماهانه ۱۲درصدی را به ثبت رسانده است. با وجود کاهش تولید در واحد‌‌های ذوب چین، افزایش ظرفیت موجب شده است تولید لیتیوم در چین طی ماه دسامبر سال میلادی گذشته نسبت به مدت مشابه سال گذشته نزدیک به ۹۰درصد افزایش را تجربه کند. از طرفی استرالیا، از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان لیتیوم در دنیا، انتظار دارد تولید جهانی لیتیوم کربنات در سال ۲۰۲۳ به ۹۱۵هزار تن برسد. این میزان حدود ۳۰درصد بیشتر از میزان تولید در سال ۲۰۲۲ است. همچنین پیش‌بینی می‌شود فروش خودروهای برقی در چین پس از توقف پرداخت یارانه به خریداران وسایل نقلیه الکترونیکی افت محسوسی را تجربه کند. در نتیجه تقاضا برای باتری‌های برقی و درنهایت لیتیوم کربنات نیز کمتر از گذشته شده است و می‌توان این موضوع را یکی از عوامل کاهش قیمت لیتیوم در چین نامید. از طرفی با وجود کاهش تقاضا در چین به‌دلیل توقف یارانه‌ها، بازگشایی سریع اقتصاد این کشور نیز می‌تواند تاثیر محسوسی بر تقاضا داشته باشد. در سال گذشته تولیدکنندگان در چین درگیر چرخه تکراری تعطیلی و بازگشایی‌های متعدد به‌دلیل اجرای سیاست کروناصفر در این کشور شده‌اند؛ مساله‌ای که موجب افت تقاضا در این ناحیه شده است. با این‌وجود، رشد سریع‌تر از انتظار بازگشایی‌ها در این اقتصاد و رونق در بازار سایر کشورها پس از چالش‌های ۲۰۲۲ نیز می‌تواند موجب شگفتی در معاملات لیتیوم شود.
رشد عرضه محقق می‌شود؟
از دیگر عوامل کاهش قیمت‌ها در ماه‌های اخیر می‌توان از افزایش امید به رشد عرضه نام برد. در دو سال گذشته با رشد تقاضا به دلیل گرایش به باتری‌های الکتریکی، تعادل این بازار به هم خورد. درواقع رونق فروش جهانی خودروهای برقی سبب افزایش دوبرابری مصرف در ۲ سال اخیر شده است.
اما حال به‌دلیل وعده‌های تولیدکنندگان پیش‌بینی می‌شود عرضه این فلز رونق بیشتری بگیرد. این وعده‌ها اگر تحقق پیدا نکند می‌تواند شوک بدی را به این بازار وارد کند. براساس گزارش بلومبرگ، در شرایطی که تامین‌کنندگان نتوانند خود را با شرایط فعلی بازار تطبیق دهند، افزایش شدید قیمت، ارزش کل مصرف لیتیوم طی سال میلادی جاری را به حدود ۳۵میلیارد دلار افزایش خواهد داد؛ درحالی‌که این رقم برای سال ۲۰۲۰ تنها حدود ۳میلیارد دلار بوده است. برخی تحلیلگران معتقدند میزان عرضه است که سرنوشت این بازار را در سال ۲۰۲۳ معلوم می‌کند. طبق پیش‌بینی‌های بلومبرگ، بازار لیتیوم امسال بسیار متعادل‌تر از وضعیت ۲۰۲۲ که بازار به طور آشکار از کمبود رنج می‌برد، خواهد بود. شرکت BYD، از تولیدکنندگان برتر باتری‌های الکتریکی، نیز پیش‌بینی می‌کند در سال میلادی جاری بازار با مازاد لیتیوم مواجه شود. اما بسیاری از تحلیلگران همچنان به آینده بدبین هستند؛ چراکه میزان پیش‌بینی‌شده برای رشد عرضه در سطح بالایی قرار دارد و شکل گرفتن هرگونه مانع در این صنعت که با پیچیدگی‌های استخراج بسیاری همراه است، می‌تواند به‌راحتی موجب عدم وقوع برآورد‌ها شود. کلر بلنچلد، تاجر لیتیوم در گروه ترافیگورا، معتقد است دلیلی وجود ندارد که باور کنیم این حجم رشد در تولید می‌تواند به صورت جادویی اتفاق بیفتد تا بازار به تعادل بازگردد. با تمام این اوصاف توافق جمعی وجود دارد که تولید لیتیوم در سال ۲۰۲۳ با رشد قابل‌توجهی مواجه خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود با رشد عرضه میانگین قیمت حدود ۸درصد کاهش را نسبت به ۲۰۲۲ تجربه کند. مساله‌ای که روی آن توافق وجود ندارد این است که آیا تولیدکنندگان کوچک‌تر و با توانایی‌های کمتر نیز می‌توانند از کل ظرفیت تولید خود استفاده کنند و طیفی از چالش‌های نظارتی، فنی و تجاری را با موفقیت پشت سر بگذارند.
لیتیوم؛ پرنوسان‌ترین در ۲۰۲۲
اینکه قیمت کامودیتی‌ها دست‌خوش نوساناتی در طول زمان است، خبر جدیدی نیست؛ اما طی سال میلادی گذشته بهای کالایی‌ها حتی نسبت به تغییرات این بازار هم نوسان‌هایی غیرمعمول را تجربه کرد. آغاز جنگ روسیه و اوکراین در ابتدای سال، افزایش نرخ تورم در اکثر اقتصادهای مطرح جهانی و تداوم پاندمی کرونا در چین، سالی پر از تغییر را برای کامودیتی‌ها به همراه آورد. هرساله تحلیلگران بازار جدول تناوبی بازده کالایی را برای کامودیتی‌ها محاسبه و منتشر می‌کنند. این جدول نوسان بازده کالاهای مختلف در دهه گذشته را نشان می‌دهد.
طبق محاسبات این جدول، سال ۲۰۲۲ دومین سال متوالی بود که لیتیوم بین ۱۵ کامودیتی مختلف بهترین عملکرد را از خود نشان داده است.
این فلز باتری در سال میلادی گذشته بیش از ۷۲درصد رشد قیمتی را تجربه کرده است. این مقدار برای ۲۰۲۱ نیز نزدیک به ۴۵۰درصد بوده است. درست است که تقاضای فزاینده برای خودروهای الکتریکی و بازار ذخیره انرژی از محرک‌های اصلی این رشد قیمتی بودند، اما بخش عمده‌ای از این نوسان نیز به دلیل حجم بازار است. طبق داده‌های منتشرشده از استرالیا برآورد می‌شود تولید معدن لیتیوم در این کشور به‌تنهایی به ۹۱۵هزار تن برسد. باوجود رشد استخراج، اما این ارقام نشان‌دهنده این است که میزان تولید هنوز به طور کامل جوابگوی تقاضا نیست. برای مثال در مقایسه با دیگر کامودیتی‌ها می‌توان از سنگ آهن نام برد که تولید آن تنها در استرالیا به میزان ۳/ ۱میلیارد تن است.
