اخبار باشگاه اقتصاددانان روزنامه شماره ۶۶۸۴

مریم رحیمی: تورم پیوسته قدرت خرید خانوارهای کم‌درآمد را کاهش می‌دهد و آنها را وادار می‌کند با هر جهش قیمت‌ها، در هزینه‌های خود صرفه‌جویی کنند و برخی اقلام موردنیازشان را با کالاهای ارزان‌تر جایگزین کنند. در چنین وضعیتی، دولت برای جبران فشار معیشتی با مساله‌ای دشوار روبه‌روست: چگونه می‌توان حمایت را افزایش داد، بی‌آنکه هزینه آن از مسیری تامین شود که خود به تورم دامن می‌زند؟ پرداخت یارانه نقدی، اگر به کسری بودجه یا خلق نقدینگی متکی باشد، ممکن است بخشی از اثر حمایتی خود را با افزایش قیمت‌ها از دست بدهد؛ زیرا تورم ناشی از این مسیرها، بیش از دیگران به قدرت خرید خانوارهای کم‌درآمد آسیب می‌زند.

در اقتصادی که همزمان با تورم مزمن، آثار جنگ تحمیلی، محاصره و محدودیت صادرات و واردات، دشواری مبادلات تجاری، کاهش دسترسی به منابع ارزی و کسری بودجه مزمن مواجه است، حمایت از دهک‌های پایین نمی‌تواند بر یارانه فراگیر، تثبیت دستوری قیمت‌ها یا تزریق نقدینگی استوار باشد؛ زیرا اگر حمایت اجتماعی از مسیر کسری بودجه و خلق پول تامین شود، بخشی از آن با تاخیر به شکل تورم به همان خانوارهای کم‌درآمد بازمی‌گردد.

هدفمند‌سازی یارانه از جمله سیاست‌هایی است که در سنوات گذشته مدنظر سیاستگذاران بوده و در برهه‌هایی از زمان، تبدیل به پرداخت مستقیم یارانه‌های نقدی به تمام افراد جامعه شده است. مشکل اصلی این روش آن است که گرچه این روش ممکن است در ابتدا اثرات رفاهی خوبی داشته باشد، اما با گذشت زمان به‌دلیل ثابت بودن مبلغ و وجود تورم فزاینده، قدرت خرید آن به مرور زمان کم شده و اثرات رفاهی آن از بین برود. بنابراین سوالی اصلی این است که چگونه می‌توان در شرایط تورمی از اقشار کم‌درآمد حمایت و جلوی کاهش قدرت خرید پول یارانه‌های نقدی را گرفت.