اخبار باشگاه اقتصاددانان روزنامه شماره ۶۵۱۷

در اقتصادی که آینده آن در مه فرو رفته، تصمیم‌گیری دیگر یک مهارت مدیریتی نیست؛ به یک ریسک وجودی تبدیل می‌شود. جایی که کارآفرین پس از یک سال فعالیت، با حسرت می‌گوید «ای کاش اصلا تولید نکرده بودم و فقط طلا یا دلار خریده بودم»، مساله صرفا نوسان قیمت‌ها یا دشواری بازار نیست؛ مساله، از دست رفتن افق قابل اتکاست.

در حال حاضر نبود چشم‌انداز اقتصادیِ شفاف و پایدار در ایران، یکی از مهم‌ترین عواملِ شکل‌دهنده به رفتار بازیگران اقتصادی است. وقتی سیاستگذاری مالی و پولی، بودجه‌ای و ارزی فاقد ثبات و غیرقابل‌پیش‌بینی باشد، هزینه تصمیم‌گیری بلندمدت برای بنگاه‌ها و سرمایه‌گذاران بالا می‌رود. در این شرایط نوسان انتظارات به‌سرعت در قیمت دارایی‌ها، به‌خصوص در بازار ارز و سهام بازتاب می‌یابد و نتیجه‌اش کاهش سرمایه‌گذاری مولد، تعطیلی طرح‌های توسعه و فشار بر اشتغال خواهد بود. در کوتاه‌مدت چشم‌انداز اقتصاد ایران ترکیبی از رشد بسیار آهسته یا منفی، تورم بالا و سرکوب اعتماد عمومی است. صندوق بین‌المللی پول (IMF) و بانک جهانی و مرکز آمار ایران هر کدام برآوردهای متفاوتی ارائه کرده‌اند که نشان از عدم قطعیت عمده در برآیند اقتصاد کلان ایران دارد.در شرایطی که اقتصاد افق روشنی ندارد، متد تصمیم‌گیری و تفکر فعال اقتصادی تغییر پیدا می‌کند.

این روزها زیاد از زبان فعالان اقتصادی می‌شنویم که کاش امسال اصلا کار نکرده بودم؛ کارگاهم را می‌بستم و طلا یا دلار می‌خریدم، وضعم بهتر بود. کارآفرینانی را می‌بینیم که می‌گویند: اگر آن مناقصه را برنده نشده بودم بهتر بود، اگر قرارداد فروش نبسته بودم بهتر بود، اگر خط تولید را راه نینداخته بودم و دارایی‌ام را به طلا و ارز تبدیل کرده بودم، امروز سود بیشتری داشتم. این جملات صرفا گلایه نیست؛ نشانه‌ای است از بالا رفتن «هزینه تصمیم» در اقتصادی که افق روشن ندارد.

اقتصاد ایران امسال وارد شانزدهمین سال تحریم‌ها می‌شود. به استثنای تنفس ۲۸ماهه برجام، اقتصاد ایران در این سال‌ها زیر ضربه انواع تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی که با گذشت همه این سال‌ها هر روز به تعداد و شدت آنها افزوده شده، یکی از وخیم‌ترین دوران تاریخی خود را می‌گذراند.