از سهولت و امنیت تا ریسک دسترسی

پیش‌تر خرید طلا به شکلی بود که مردم برای پوشش تورم و به‌عنوان یک دارایی امن، به‌خصوص در شرایط مبهم تمایل زیادی به نگهداری از آن نشان می‌دادند. چند سالی است که در همه دنیا به طلا به‌عنوان یک دارایی که می‌تواند سودآور باشد، تورم را پوشش دهد و از سایر بازارها جلو بیفتد نیز نگاه می‌شود. همان‌طور که دیده می‌شود، طلا در این چند سال از بسیاری از بازارها جلوتر هم بوده است. یکی از دلایل این اتفاق، همین بسترهای دیجیتالی است که برای این کار ایجاد شده‌اند چراکه این بسترها بسیاری از بازیگرانی را که قبلا در این بازار حضور نداشتند، به بازار طلا کشانده‌اند.

مزیت دوم، بحث امنیت است. بالاخره طلا از قدیم‌الایام یک مشکل داشت و آن، نحوه نگهداری این فلز گران‌بها بود. فردی که ملک را دارایی ایمن می‌دانست، سندی برای آن داشت و مشخص بود که ملک ثبت شده است. فردی که به بازار سهام علاقه نشان می‌داد هم می‌دانست که سهام در بستری سپرده‌گذاری، ثبت و ضبط شده و امکان سرقت آن وجود ندارد. اما افرادی که خواهان سرمایه‌گذاری در بخش طلا بودند، همیشه این نگرانی را داشتند که اگر امکان خرید طلا در مقادیر بیشتر وجود داشته باشد، نگهداری آن ممکن است بسیار پرهزینه و سخت باشد و مشکلات امنیتی ایجاد کند.

بستر دیجیتال معاملات طلا، این مساله را نیز تا حدودی حل کرد و این مزیت مهم دیگری بود که ایجاد شد و سبب شد بازیگران دیگری با حجم‌های بیشتری وارد بازار شوند. یعنی سرمایه‌گذاری که قبلا، به‌طور مثال، با ۳۰‌میلیون تومان طلا می‌خرید، اکنون به‌راحتی می‌تواند ۱۰ برابر آن میزان طلا خریداری کند زیرا پیش از این یکی از دلایل راغب نبودن افراد به خرید طلا، مشکلات نگهداری آن بود.

نکته سوم، بحث شفافیت کارمزدها است. قبلا فرد باید به‌صورت فیزیکی به مراکز خرید مراجعه می‌کرد و طلا می‌خرید. بسیاری از بازیگران و سرمایه‌گذاران این نگرانی را داشتند که چون این صنعت را نمی‌شناسند، ممکن است در هنگام خرید از آنها سوءاستفاده شود یا طلای تقلبی بخرند. ممکن بود روش‌هایی وجود داشته باشد که طلا را کمتر تحویل دهند، با کارمزد بیشتری بفروشند یا فرد هنگام فروش آن با مشکل مواجه شود و مسائل دیگری از این دست پیش بیاید اما اکنون این شفافیت ایجاد شده است. افراد می‌دانند چقدر کارمزد می‌دهند و این کارمزد به چه شکلی محاسبه می‌شود. از سوی دیگر، نقدشوندگی بالا نیز مزیت دیگری است که ایجاد شده است. یعنی سرمایه‌گذار می‌تواند هر میزان از طلای خود را که بخواهد، در هر مقدار، بفروشد. بحث نقدشوندگی نیز موضوع مهمی است. قبلا اگر کسی، طلا می‌خرید، برای فروش باید کل آن طلا را می‌فروخت و خرد کردن و تکه‌تکه کردن آن، تقریبا امکان‌پذیر نبود؛ مثلا اگر در ایران، سرمایه‌گذار سکه می‌خرید، برای فروش باید کل سکه را می‌فروخت اما حالا فرد وارد بسترهای دیجیتال مانند صندوق‌های طلا و پلتفرم‌های طلا می‌شود و اگر بخواهد حتی به اندازه ۱۰۰ هزار تومان از طلای خود را بفروشد، این امکان وجود دارد و دیگر لازم نیست به اندازه یک گرم طلا، یک سکه طلا، یک ربع‌سکه یا حتی سکه‌های خرد بفروشد. این امکان توأمان در زمانی که فرد قصد سرمایه‌گذاری دارد هم وجود دارد.

نگرانی‌های خرید دیجیتال طلا

در آن روی دیگر سکه، دو نگرانی اصلی درباره خرید طلا از طریق بسترهای دیجیتال وجود دارد. یکی از این نگرانی‌ها نشأت‌گرفته از همین بحث شفافیت است. همچنان که طلای آنلاین سبب می‌شود سرمایه‌گذار نگران سوءاستفاده نباشد، امکان کنترل در بحث‌های مالیاتی نیز بیشتر می‌شود. یعنی ناخودآگاه همه افرادی که دارایی طلا دارند، چه اشخاص حقیقی و چه حقوقی، در بسترهای دیجیتال کاملا قابل ردیابی، رصد و پیگیری هستند. در واقع می‌توانیم بگوییم این یک نقطه منفی است. البته از سوی دیگر، باید حتما به این موضوع هم اشاره کنیم که به هر حال، قبل از اینکه در کشور ما، بحث رصد حساب‌های بانکی، شبیه بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا باشد و به شکل سخت‌گیرانه انجام شود، توانایی خرید طلای فیزیکی یک مزیت بود چرا که خرید طلای فیزیکی قابل رصد نبود. زمانی که جریان پول همانند کشورهای پیشرفته دنیا به شدت زیرنظر قرار می‌گیرد، این مزیت به تدریج از بین می‌رود. یعنی کسی که می‌خواهد طلا بخرد، با توجه به اینکه قوانین مبارزه با پول‌شویی و قوانین مربوط به فرار مالیاتی آن‌قدر سخت‌گیرانه شده‌اند، دیگر امکان کتمان خرید چندان وجود ندارد. بنابراین، ایرادی که نسبت به طلا می‌گیریم، تا حدی در اینجا بی‌مورد می‌شود و کم‌کم آن مزیتی که از این جهت در خرید فیزیکی طلا وجود داشت، از بین خواهد رفت.

نکته دوم، بحث‌های امنیتی بازار است. درست است که می‌گوییم خرید آنلاین طلا امنیت کامل دارد، اما بخشی از این امنیت از آن جهت است که کشور ممکن است در شرایط بحرانی قرار بگیرد و سرمایه‌گذار نمی‌داند در چنین وضعیتی سیاستگذاران چه روشی پیش می‌گیرند. اینکه بازارها باز باشند یا دسترسی به اینترنت به سهولت رخ دهد از جمله این نگرانی‌ها است. این موارد ممکن است در مواقعی که شرایط بسیار بحرانی شود، به‌خصوص در شرایط جنگی و مانند آن، اهمیت پیدا کند. در چنین شرایطی، ممکن است طلای فیزیکی در دسترس نسبت به بخشی از دارایی که برای دسترسی به آن، اولا باید به اینترنت دسترسی داشته باشیم و ثانیا، آن بازار باز باشد، راحت‌تر قابل فروش باشد. مثلا اتفاقی که در همین جنگ اخیر افتاد و بازار بسته شد را تصور کنید.

البته بازار طلا برای مدت کوتاهی بسته بود، اما به هر حال، کسانی که صندوق‌های طلا خریده بودند، در همان دو سه هفته‌ای که بازار بسته بود، به آن دسترسی نداشتند. این دسترسی محدود ماند و همین امر نگرانی‌هایی درباره امکان فروش طلای آنلاین به‌وجود آورد. به همین دلیل، معمولا به افرادی که در کشورهایی زندگی می‌کنند که بیم آن می‌رود دولت‌ها در بازار مداخله کنند یا آن را ببندند، توصیه می‌شود بخشی محدود از طلا را به‌صورت فیزیکی خریداری کنند تا اگر وضعیت سخت شد و برای چند روز، چند هفته یا حتی، چند ماه، بازارها و اینترنت محدود شد، افراد بتوانند به میزانی که نیاز ضروری دارند از دارایی خود استفاده کنند و آن را بفروشند. خرید طلای فیزیکی مازاد بر آن مقدار، اصلا توجیهی ندارد. چون این افراد با توجه به بحث نگهداری، هزینه‌های نگهداری و اهمیت امنیت آن، می‌توانند وارد بسترهای دیجیتال شوند، طلا خریداری کنند و در آنجا سرمایه‌گذاری خود را انجام دهند.

* فعال اقتصاد دیجیتال