انتظارات فعالان
با این حال، طبق اسناد رسمی، از روز سهشنبه تعرفهها با همان نرخ پایینتر اجرا شده و هیچ دستورالعملی برای افزایش آن صادر نشده است. شبکه بیبیسی برای دریافت توضیح با کاخ سفید تماس گرفته است. یک مقام کاخ سفید به خبرگزاری Reuters گفته دولت در حال بهروزرسانی نرخ به ۱۵درصد مطابق اعلام ترامپ است، اما زمان اجرای تغییر مشخص نشده است. کارستن برژسکی، تحلیلگر بانک سرمایهگذاری ING، با اشاره به تغییرات سریع تعرفهها و اثر آن بر کسبوکارها گفت: «بهنظر من این فقط به آشفتگی و بینظمی اضافه میکند.» او در برنامه Today بیبیسی افزود که از نظر عدمقطعیت، شرایط به وضعیت سال گذشته بازگشته و اکنون خطر واکنش تلافیجویانه شرکای تجاری آمریکا بیشتر شده است. به گفته او، «ریسک یک جنگ تعرفهای تمامعیار بهوضوح نسبت به سال گذشته بالاتر است.»
فرمان اجرایی که ترامپ روز جمعه امضا کرد، اعلام میکند تعرفه موقت ۱۰درصدی برای «رسیدگی به مشکلات بنیادین پرداختهای بینالمللی و ادامه تلاش دولت برای متوازنسازی روابط تجاری به نفع کارگران، کشاورزان و تولیدکنندگان آمریکایی» طراحی شده است. دولت این عوارض را بر اساس بخش۱۲۲ قانون تجارت۱۹۷۴ اعمال میکند؛ بندی که به رئیسجمهور اجازه میدهد بدون تایید کنگره، تا ۱۵۰روز چنین تعرفهای وضع کند.
ترامپ استدلال کرده تعرفهها برای کاهش کسری تجاری آمریکا یعنی میزان مازاد واردات بر صادرات ضروری است. اما این کسری سال گذشته به رکورد تازهای رسید و نسبت به ۲۰۲۴ حدود ۲.۱درصد افزایش یافت و به حدود ۱.۲تریلیون دلار رسید. بر اساس تازهترین دادههای رسمی، آمریکا پیشتر دستکم ۱۳۰میلیارد دلار تعرفه از طریق قانون اختیارات اقتصادی در شرایط اضطراری بینالمللی (IEEPA) جمعآوری کرده بود.
دیوان عالی روز جمعه اعلام کرد رئیسجمهور با اعمال گسترده تعرفهها بر اساس این قانون در سال گذشته، از اختیارات خود فراتر رفته است؛ تصمیمی که این احتمال را مطرح کرد که شرکتها بتوانند میلیاردها دلار بازپرداخت دریافت کنند. شرکت حملونقل و پستی جهانی FedEx روز دوشنبه شکایتی برای دریافت «بازپرداخت کامل» مالیاتهای وارداتی پرداختشده تحت IEEPA ثبت کرد.
همزمان، گروه کارزاری «We Pay The Tariffs» اعلام کرده در نامهای سرگشاده به دولت، نماینده بیش از ۹۰۰شرکت آمریکایی است که خواستار «بازپرداخت کامل، سریع و خودکار تعرفههای غیرقانونی» شدهاند. با این حال، کارشناسان درباره احتمال بازگرداندن این پولها تردید دارند؛ بهویژه آنکه ترامپ روز جمعه گفت این موضوع «پنج سال آینده» در دادگاهها مورد مناقشه خواهد بود. قاضی دیوان عالی، برت کاوانا، نیز در رای دادگاه گفته بود روند بازپرداخت احتمالا «آشفته» خواهد بود. ترامپ بهشدت از تصمیم دیوان عالی انتقاد کرده و آن را «مضحک، بد نوشتهشده و بهطرزی فوقالعاده ضدآمریکایی» توصیف کرده است. فریزر سمیتون، مدیرعامل شرکت بریتانیایی Morph Costumes که لباسهای نمایشی را در چین تولید و به آمریکا صادر میکند، میگوید شرکتش بهدلیل عدماطمینان درباره سیاست تعرفهای مجبور شده بخشی از منابع مالی خود را برای مواجهه با تغییرات احتمالی کنار بگذارد. او میگوید: «اینکه نرخ ۱۰درصد است نه ۲۰درصد بهتر است، اما آیا همینطور باقی میماند؟» مانند بسیاری از شرکتها، او نیز بهدنبال بازپرداخت تعرفههای غیرقانونی IEEPA است و تاکید میکند پرداختها را بهدقت ثبت کردهاند.
دنیل گراهام، مدیرعامل شرکت چای بریتانیایی Birchall، نیز میگوید نرخ پایینتر غیرمنتظره خبر خوبی است؛ اما نبود شفافیت مشکلساز است: «خبر خوب این است که پایینتر اجرا شد؛ خبر بد این است که مدام تغییر میکند.» او توضیح میدهد شرکتش توانسته با تعرفهها کنار بیاید؛ زیرا چای کالایی کمهزینهتر از خودرو یا کالاهای لوکس است، اما اگر تعرفهها بیش از حد افزایش یابد، ممکن است بازارهای دیگری را بررسی کنند.
ترامپ روز دوشنبه تهدید کرد کشورهایی که با توافقهای تجاری اخیر «بازی کنند» با تعرفههای بالاتر روبهرو خواهند شد. این هشدار در حالی مطرح شد که کشورهای مختلف اعلام کردند در حال ارزیابی پیامدهای حکم دیوان عالی بر توافقها و تعرفهها هستند. پیتر کایل، وزیر تجارت بریتانیا، گفت اطمینان دارد توافق پایه ۱۰درصدی میان بریتانیا و آمریکا همچنان پابرجا خواهد ماند و افزود: «این بهترین توافق بود و همچنان بهترین است.»
اتحادیه اروپا نیز اعلام کرد روند تصویب توافقی را که در تابستان حاصل شده بود، متوقف میکند. براندو بنیفئی، رئیس هیات روابط پارلمان اروپا با آمریکا، گفت: «اگر شرایط بدتر شود، باید واکنش نشان دهیم» و از آمریکا خواست درباره تعرفهها شفافسازی کند. هند نیز اعلام کرد مذاکرات برنامهریزیشده برای نهاییسازی یک توافق اخیر را به تعویق میاندازد.
* روزنامهنگار بیبیسی
