میانجیگری ترامپ در معامله
این شرکت اعلام کرد شرکت مشترک جدید، امنیت دادهها و الگوریتمها، نظارت بر محتوا و تضمین نرمافزاری را فراهم خواهد کرد. با این حال، این توافق کنترل مستقیم خطوط اصلی درآمدزای تیکتاک در آمریکا از جمله تجارت الکترونیک، تبلیغات و بازاریابی را در اختیار بایتدنس مستقر در پکن باقی میگذارد.
تیکتاک گفت یک هیاتمدیره هفتنفره برای این شرکت مشترک منصوب کرده است که شامل اگون دوربان، مدیرعامل مشترک شرکت سرمایهگذاری خصوصی سیلور لیک؛ مارک دولی، مدیر اجرایی گروه ساسکوهانا اینترنشنال؛ و کنت گلوک، از مدیران ارشد اوراکل، میشود. شرکتهای متبوع این افراد همگی بخشی از کنسرسیوم سرمایهگذاران آمریکایی هستند که ۸۰ درصد از سهام شرکت مشترک را در اختیار خواهند داشت.
ترامپ پنجشنبهشب در شبکه اجتماعی Truth Social نوشت: «از اینکه توانستم به نجات تیکتاک کمک کنم، بسیار خوشحالم! اکنون این شرکت در مالکیت گروهی از میهنپرستان و سرمایهگذاران بزرگ آمریکایی قرار خواهد داشت.» رئیسجمهور آمریکا همچنین از همتای چینی خود، شی جینپینگ، «بهخاطر همکاری و در نهایت تایید این توافق» تشکر کرد.
به گفته دو منبع آگاه، بخشی از کارکنان آمریکایی تیکتاک به شرکت مشترک منتقل خواهند شد، اما بسیاری دیگر همچنان کارمند بایتدنس باقی میمانند. یکی از سرمایهگذاران اولیه بایتدنس گفت: «[این توافق] بازار آمریکا را برای تیکتاک حفظ میکند و بیشتر منافع اقتصادی را برای بایتدنس باقی میگذارد.»
به گفته دو فرد مطلع، ارزشگذاری بایتدنس در معاملات بازار خصوصی طی هفتههای اخیر به حدود ۵۰۰میلیارد دلار افزایش یافته است؛ درحالیکه زمانی که احتمال ممنوعیت تیکتاک در آمریکا مطرح بود، این رقم به کمتر از ۳۰۰میلیارد دلار سقوط کرده بود. کمی بیش از یک سال پیش، تیکتاک پس از اجرایی شدن قانون «ممنوعیت یا واگذاری»، برای مدت کوتاهی برای ۱۷۰میلیون کاربر آمریکایی خود از دسترس خارج شد.
منتقدان میگویند توافق ترامپ، اگرچه بازدهی آسانی برای سرمایهگذاران آمریکایی فراهم میکند و تا حدی حفاظت دادههای کاربران آمریکایی را افزایش میدهد، اما نگرانیهای امنیت ملی را بهطور کامل برطرف نمیکند.
برت فریدمن، که در دولت بایدن رئیس دفتر بخش امنیت ملی وزارت دادگستری بود، گفت: «مسائل بزرگتری در میان است. ما با دولتی روبهرو هستیم که بهدنبال یک (توافق بزرگ) با جمهوری خلق چین است و این موضوع تا حدی بر آنچه ممکن است بر سرش توافق کرده باشند، سایه میاندازد.»
مصالحه نهایی، تشکیل یک شرکت مشترک است که اکثریت آن در مالکیت سرمایهگذاران آمریکایی از جمله اوراکل، سیلور لیک و نهاد سرمایهگذاری اماراتی MGX قرار دارد؛ هر یک با سهم ۱۵درصدی.
دیگر سرمایهگذاران این کنسرسیوم شامل مایکل دل، مدیرعامل دل، و دفتر سرمایهگذاری خانوادگی کارآفرین فرانسوی، زاویه نیل، و همچنین شرکتهای وابسته به جنرال آتلانتیک و ساسکوهانای جف یاس است که همگی از سرمایهگذاران پیشین بایتدنس بودهاند.
تیکتاک روز پنجشنبه تایید کرد که بایتدنس ۱۹.۹درصد از سهام شرکت جدید را در اختیار خواهد داشت؛ حداکثر میزانی که طبق قانون آمریکا مجاز است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، گفته است این توافق ارزش شرکت مشترک تیکتاک را ۱۴میلیارد دلار برآورد میکند. ارزش نسبتا پایین شرکت آمریکایی جدید میتواند ناشی از تداوم کنترل بایتدنس بر تجارت الکترونیک، تبلیغات و بازاریابی باشد؛ یعنی اصلیترین خطوط کسبوکار تیکتاک.
یکی از مهمترین نقاط اختلاف این بوده است که آیا پکن کنترل الگوریتم پیشرفته پیشنهاد محتوا در تیکتاک را حفظ خواهد کرد یا نه.
تیکتاک اعلام کرد شرکت مشترک الگوریتم را از بایتدنس «لیسانس» خواهد کرد، اما سپس آن را با استفاده از دادههای کاربران آمریکایی «بازآموزی، آزمایش و بهروزرسانی» میکند. این شرکت افزود: «الگوریتم پیشنهاد محتوا در محیط ابری اوراکل در ایالات متحده ایمنسازی خواهد شد.»
اوراکل که تحت رهبری لری الیسون، متحد سیاسی ترامپ، اداره میشود همچنین امنیت دادههای کاربران آمریکایی را تضمین خواهد کرد. کارکنان آمریکایی تیکتاک در حوزههایی مانند امنیت داده و نظارت بر محتوا به واحد جدید منتقل خواهند شد.
تیکتاک اعلام کرد آدام پرسر، رئیس عملیات این شرکت، مدیرعامل شرکت مشترک خواهد بود. پرسر که به زبان ماندارین مسلط است، سالها از نزدیکترین همکاران شو زی چو، مدیرعامل تیکتاک، بوده است. چو نیز عضو هیاتمدیره خواهد بود.
تیکتاک افزود تدابیر حفاظتی شرکت مشترک، دیگر اپلیکیشنهای آمریکایی آن از جمله ابزار ویرایش ویدئو CapCut و شبکه اجتماعی Lemon۸ را نیز پوشش خواهد داد. قانون «ممنوعیت یا واگذاری» خواستار جدایی کامل عملیاتی تیکتاک از شرکت مادر چینی بود، اما در عین حال به رئیسجمهور آمریکا اختیار میداد تشخیص دهد آیا یک معامله پیشنهادی با مفاد قانون مطابقت دارد یا نه.
ترامپ ساختار جدید را تایید کرده و برای جلب موافقت شی جینپینگ که او نیز باید این معامله را تایید کند نقش داشته است. هرچند پکن هنوز بهطور رسمی از ساختار نهایی حمایت نکرده، اما چراغ سبز خود را به چارچوب کلی توافق نشان داده است.
جیمز لوئیس، پژوهشگر ارشد مرکز تحلیل سیاست اروپایی، گفت: «جریانهای تندرو ضد چین بهتدریج در حال عقبنشینی هستند، چون مردم ترجیح میدهند با چین تجارت کنند تا اینکه آن را کاملا قطع کنند.»
آدام کانر، معاون سیاستگذاری فناوری در اندیشکده غیرحزبی American Progress، گفت توافق تیکتاک ممکن است در آینده تحت نظارت و بررسی قرار گیرد. او گفت: «سوالات زیادی درباره این وجود دارد که چه کسانی [در آمریکا] برای مشارکت در این توافق انتخاب شدند. میدانیم پیشنهادهای دیگری هم وجود داشت که حاضر بودند پول بیشتری بپردازند. اگر کنگره جدیدی علاقهمند به تحقیق باشد، این پرونده کاملا آماده نظارت و بررسی است.»
* روزنامهنگار فایننشال تایمز
** روزنامهنگار فایننشال تایمز
