پرونده امروز

سنگینی هوای آلوده

آلودگی هوا در اغلب روزهای سال، نفس کلانشهرهای کشور را به شماره می‌اندازد، اما با آمدن فصول سرد سال،‌ سنگینی آن بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. این مهمان ناخوانده هزینه‌های هنگفتی به جامعه و دولت تحمیل می‌کند؛ از آسیب جدی به سلامت شهروندان گرفته تا تعطیلی مدارس، دانشگاه‌ها و ادارات دولتی. آلودگی هوا به سبب این هزینه‌ها و مانند هر معضل دیگری نیازمند بررسی، تحلیل و ارائه راهکارهایی در حوزه سیاستگذاری است.

در این میان، مباحث زیادی درخصوص سهم منابع متحرک همچون خودروهای شخصی، موتورسیکلت‌ها، تاکسی‌ها و اتوبوس‌ها در تولید آلاینده‌های هوا مطرح می‌شود. آلودگی هوا در کلان‌شهرهایی چون تهران، اصفهان و مشهد برخلاف تصور عمومی یک مساله تک‌عاملی نیست، که در نتیجه مبارزه با این عامل از بین برود. صنایع و نیروگاه‌ها نیز نقش بسزایی در آلودگی هوای شهرها ایفا می‌کنند. حتی آلودگی حاصل از منابع متحرک به عوامل متعددی قابل تفکیک‌ است؛ کیفیت احتراق در وسایل نقلیه، کیفیت سوخت، ترافیک خیابان، ساختار حمل‌ونقل عمومی، مدل توسعه شهری و حتی سیاست‌های انرژی و قیمت‌گذاری نیز بر میزان انتشار آلاینده‌ها موثر هستند. 

کیفیت سوخت در ایران، فاصله قابل‌توجهی با استانداردهای جهانی دارد و از طرف دیگر، سن ناوگان حمل‌ونقل در ایران بالاست و خودروهای فرسوده اغلب چندین برابر یک خودروی جدید آلاینده تولید می‌کنند؛ با چنین شناختی از اجزای اصلی حلقه احتراق و تولید آلودگی در وسایل حمل‌و‌نقل متوجه می‌شویم که نتیجه سوخت بی‌کیفیت در موتور بی‌کیفیت چیزی جز وضع موجود نخواهد بود. از سوی دیگر مهار آلودگی هوا تنها زمانی نتیجه‌ می‌دهد که مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ و چندوجهی به‌صورت هم‌زمان اجرا شود. پرونده امروز باشگاه اقتصاددانان «دنیای اقتصاد» به این موضوع اختصاص یافته است.