زمین سفت واقعیت
دنیای اقتصاد - البرز نظامی : هر ایرانی در خصوص اینکه توافق میان ما و آمریکا چه هزینهها و منافعی خواهد داشت، کموبیش به یک جمعبندی رسیده است. یکدهه مباحثه و تحلیل، از پیش از برجام تا اکنون به بسیاری از ما این توانایی را داده است که به دیدگاه منسجمی در خصوص فرصتها و چالشهای توافق میان ایران و آمریکا دست یابیم. اما آیا تنها سوال ما در تمام این سالها و بهخصوص روزهای اخیر هزینه-فایده این توافق احتمالی بوده است؟ پیش و بیش از آنکه ما به این پرسش بیندیشیم، ذهن شهروندان و تحلیلگران با پرسشی دیگر درگیر میشود؛ اینکه اساسا امکان برقراری توافق میان ایران و آمریکا وجود دارد یا خیر؟

تاریخ روابط ایران و آمریکا پرفراز و نشیب بوده است؛ تاریخی که در آن هم مورگان شوستر دارد و هم ۲۸مرداد سال ۱۳۳۲. چند دهه مقابله رسمی در عرصه بینالملل شرایط را پیچیدهتر کرده است. در نهایت، انعقاد معاهده برجام و خروج دولت آمریکا از آن به فاصلهای کوتاه، این انگاره را در اذهان عمومی ایجاد کرده است که آیا اساسا دستیابی به توافق و از آن مهمتر، ماندگاری آن میان ایران و آمریکا ممکن است یا خیر؟ هر کدام از این دو بازیگر دارای اهدافی خاص هستند؛ اهدافی که اگر در تعارض با همدیگر نبودند، اساسا قصه ما و آنها شکل نمیگرفت. حال چگونه قرار است که دههها تعارض منافع در نقطهای با مختصاتی دیگر به تعادل برسد؛ نقطهای که اینبار به جای مقابله، از جنس توافق است.
این مساله زمانی پیچیدهتر میشود که متوجه میشویم، در تعیین سرنوشت این رابطه نباید آن را تنها به رفتار دو کل بهنام ایران و آمریکا تقلیل داد. بلوکهای قدرت متنوعتر از این دو کل هستند. سرنوشت این رابطه بر سرنوشت تمام کشورهای منطقه، کشورهای اروپایی و روسیه و چین نیز تاثیر خواهد گذاشت. در نتیجه، بازی ایران و آمریکا به سادگی بازیهای این دو در جامهای جهانی نیست و کلاف سردرگمی است که نیاز به بررسی علمی و متخصصان خود دارد. زمین سفت واقعیت قدرتمندتر از آسمان خیال انسانهاست؛ ولو آنکه این آسمان خیال انسان زیبا باشد.
«باشگاه اقتصاددانان» در این پرونده به بررسی این پرسش پرداخته است که اساسا امکان توافق میان ایران و آمریکا وجود دارد یا خیر؟