سعودی‌ها در اندیشه قبضه آفریقا
آگری موتامبو/ گزارشگر The East African
عربستان‌سعودی اعلام کرد که در حال آماده‌سازی یک سبد مالی به ارزش صادراتی ۱۰میلیارد دلار و ۵میلیارد دلار دیگر برای تامین مالی توسعه کشورهای آفریقایی است؛ زیرا به دنبال پیوند زدن آن چیزی است که روابط «تاریخی» با این قاره می‌داند. این سبد شامل یک بودجه یک‌میلیارد دلاری برای پروژه‌های آب است که تا سال ۲۰۳۳ ساخته می‌شوند. همچنین برنامه‌های امنیتی و پروژه‌های انرژی پاک‌تر که حداقل ۷۵۰میلیون نفر را در آفریقا هدف گرفته است. این در حالی اتفاق می‌‌‌افتد که عربستان‌سعودی به دنبال جمع‌آوری رأی برای میزبانی نمایشگاه جهانی ریاض در سال ۲۰۳۰ است، اما میزبان در ۲۸نوامبر انتخاب می‌شود. محمد بن‌سلمان، ولیعهد سعودی، در جمع رهبران آفریقایی در ریاض گفت که قصد دارد از «راهحلهای نوآورانه» برای بدهیهای آفریقا و همچنین بهبود جریان نقدینگی در کشورهای آفریقایی حمایت کند. این پروژه قرار است تا سال ۲۰۳۰ اجرا شود؛ سالی که تصور می‌شود جهان در آن به اهداف توسعه پایدار (SDGs) دست یافته باشد.
بن‌سلمان در اجلاس افتتاحیه عربستان-آفریقا که نمایندگان ۵۰کشور در سراسر این قاره از جمله کل رهبران شاخ آفریقا را گرد هم می‌آورد، گفت: «پادشاهی عربستان‌سعودی از توسعه پایدار حمایت می‌کند و حق هر کشور را برای استفاده از منابع و ظرفیت‌های خود به رسمیت می‌شناسد.» وی افزود: «پادشاهی مایل به حمایت از راهحلهای نوآورانه برای پرداختن به بدهیهای آفریقاست، زیرا در دوران ریاست بر گروه۲۰ در سال ۲۰۲۰ به دنبال راهاندازی طرح‌‌‌هایی در جهت تعلیق پرداخت‌‌‌های بدهی در جریان همه‌گیری برای کشورهای کم‌‌‌درآمد و طرح چارچوب مشترک برای حل مشکل بدهی در بسیاری از کشورهای آفریقایی بود.» در سال ۲۰۲۰، عربستان‌سعودی از تاخیر در بازپرداخت وام‌های کشورهای فقیر، کاهش بدهی‌ها یا تعلیق سود حمایت کرد.
اما برنامه ۲۰۲۰ زیر نظر صندوق بین‌المللی پول (IMF) مشروط بود. این چارچوب که به عنوان «چارچوب مشترک» شناخته می‌شود، کشورهای مقروض را ملزم به امضای یادداشت تفاهم با یک وام‌دهنده می‌کند که سپس خواستار الطاف مشابهی از سوی سایر وام‌دهندگان می‌شود. صندوق بین‌المللی پول در آن زمان گفت: «چارچوب مشترک برای مقابله با مشکلات ورشکستگی و کمبود طولانی‌‌‌مدت نقدینگی، همراه با اجرای یک برنامه اصلاحی با حمایت صندوق بین‌المللی پول در نظر گرفته شده است.» طلبکاران گروه۲۰ توافق کرده بودند که برای ارائه تسهیلات بدهی «منطبق با ظرفیت بدهکار برای پرداخت و حفظ نیازهای مخارج ضروری» هماهنگ شوند. مشخص نیست که کشورها به طور جداگانه پولی دریافت کرده‌اند یا خیر. اما غنا و کنیا از جمله کشورهایی بودند که به دنبال پول برای تامین منابع مالی فوری در اقتصاد خود بودند. روز پنج‌شنبه (۲۵آبان)، وزارت دارایی عربستان‌سعودی اعلام کرد که حدود ۵۳۳میلیون دلار بودجه توسعه را بدون نام بردن از کشورهای منتفع به آفریقا پرداخت خواهد کرد.
معمولا سعودی‌ها به‌طور مستقیم از طریق «صندوق توسعه عربستان» یا از طریق «صندوق بین‌المللی پول» وام می‌دهند. بولتن «صندوق عربستان» نشان می‌دهد که از سال ۱۹۷۴، حدود ۶۰۰وام و کمک بلاعوض از طریق این صندوق به ارزش حدود ۱۴میلیارد دلار به آفریقا داده شده و در ۵۴کشور پخش شده است. این صندوق می‌گوید که تا سال ۲۰۳۰ رقمی حدود ۸۰۰میلیون دلار دیگر برای پروژه‌ها، وام‌ها و کمک‌های مالی برنامه‌ریزی کرده است. مقام‌های عربستان در ریاض گفتند که مایلند «همکاری، مشارکت و روابط تجاری» را توسعه دهند. همچنین «ابتکار توسعه ملک سلمان» در آفریقا را راهاندازی کنند. این مقام‌ها گفتند: «ما همچنین مشتاق راهاندازی سرمایه‌گذاری‌های جدید عربستان به ارزش بیش از ۲۵میلیارد دلار در زمینه‌های مختلف هستیم.» «مرکز امداد و کمک‌های بشردوستانه ملک سلمان» حدود ۴۵۰میلیون دلار کمک به ۴۶کشور آفریقایی ارائه کرده است. اما نیاز فوری آفریقا احیای اقتصادی است؛ به‌ویژه در کشورهایی که اکنون باثبات به نظر می‌رسند؛ مانند کنیا، تانزانیا و رواندا.
رهبرانی از جمله ویلیام روتو (رئیس‌جمهور کنیا) و ابی احمد (نخست‌وزیر اتیوپی) -که به دنبال منابع مالی برای تزریق به اقتصادهای خود بودند- هم حضور داشتند. دکتر ابی احمد گفت: «در آرمان‌‌‌های توسعه‌‌‌ای ما که به‌طور قاره‌‌‌ای در «دستور کار اتحادیه آفریقا ۲۰۶۳»، «اهداف توسعه پایدار سازمان ملل» و «چشم‌‌‌انداز ۲۰۳۰ عربستان» اتخاذ شده است، مکمل‌‌‌های زیادی وجود دارد.» وی افزود: «باید به دنبال تعمیق همکاری باشیم و تامین مالی توسعه را در دستور کار همکاری عربستان و آفریقا قرار دهیم تا از فرصتهای ارائه‌شده در این چشم‌اندازها برای پیشرفت اقتصادی استفاده کنیم.»
ایزایاس افورکی (رئیس‌جمهور اریتره)، سالوا کییر (رئیس‌جمهور سودان جنوبی)، سامیا سولوهو حسن (رئیس‌جمهور تانزانیا)، پل کاگامه (رئیس‌جمهور رواندا) و رئیس اتحادیه آفریقا و آزالی آسومانی (رئیس‌جمهور کومور)، بولا تینوبو (رئیس‌جمهور نیجریه)، پریثویراجیسینگ رووپون (رئیس‌جمهور موریس) و لازاروس چاکوِرا (رئیس‌جمهور مالاوی) نیز حضور داشتند. عبدالفتاح البرهان، رهبر حکومت سودان، اولین سفر خود را از زمان آغاز جنگ در خارطوم در ماه آوریل بین نیروهای مسلح سودان و نیروهای پشتیبانی سریع به ریاض انجام داده بود. نخست‌وزیر نیجریه «علی ماهامانه لمینه زین» نیز اولین سفر خارج از کشور خود را از زمان انتصاب به رهبری دولت تحت حکومت نظامی در ماه اوت انجام داد.
سعودی‌ها این نشست را به عنوان بخشی از تلاش‌ها برای تقویت هماهنگی سیاسی، رسیدگی به تهدیدهای امنیتی منطقه‌ای و ارتقای تحولات اقتصادی معرفی کردند. اما آنها اخیرا آفریقا را هدف قرار داده‌اند تا با کشورهای خاورمیانه مانند امارات‌متحده عربی و قطر و همچنین ترکیه که همگی حضور دیپلماتیک خود را در این قاره افزایش داده‌اند، رقابت کنند.
با این حال، پیشنهادها مجانی نیستند. عربستان‌سعودی می‌خواهد میزبان نمایشگاه جهانی ریاض در سال ۲۰۳۰ باشد. ولیعهد گفت: «هدف ما میزبانی اکسپو ۲۰۳۰ در ریاض است تا نسخه‌‌‌ای بی‌‌‌سابقه در تاریخ این نمایشگاه ارائه دهیم که ممکن است به پیش‌بینی آینده‌‌‌ای بهتر برای بشریت کمک کند. ما مشتاقانه منتظر مشارکت شما در برجسته کردن نقش مهم آفریقا، منابع انسانی و طبیعی آن، فرصتهای رشد و پتانسیل آینده هستیم.» ریاض در حال رقابت با بوسان در کره‌جنوبی برای حق میزبانی است که تا سال ۲۰۲۶ مشخص خواهد شد. همه کشورهای دعوت‌شده دارای حق رای هستند، هر کدام یک‌رای. این پادشاهی در حال حاضر با ۵۴کشور آفریقایی دارای ۳۱سفارتخانه مقیم روابط دیپلماتیک دارد. مقامات گفتند که تا سال ۲۰۲۷ عربستان‌سعودی تعداد آنها را به ۴۲سفارتخانه افزایش خواهد داد.
