سهم بورس از تامین مالی صنایع
محمدفاضل نوربخش : از نگرانیهای بنگاههای اقتصادی در این روزهای اقتصاد ایران، مقوله تامین منابع مطلوب مالی آن هم بهصورت مستمر و کارآمد است. ابزارهای تامین مالی در سالهای اخیر رشد و توسعه روزافزونی داشتهاند. گسترش روزافزون ابزارها و روشهای تامین مالی در دنیای مالی، بسیاری از مدیران مالی را با یک تصمیم بسیار مهم مواجه ساخته است. این دسته همواره با این سوال مواجه هستند که چه ابزار مالی میتواند در راستای رفع نیاز تامین مالی راهگشا باشد. بنگاههای اقتصادی برای انجام فعالیتهای خود، نیازمند منابع متفاوتی هستند که از طریق نهادهای مختلف همچون بازار سرمایه، بانک، صندوقهای مشترک سرمایهگذاری و سایر نهادهای مالی قابل تامین است تا به کمک آنها بتوانند محصولات و خدماتی را که قابلیت رقابت در بازارهای داخلی و خارجی داشته باشند، تولید و به بازار عرضه کنند. در سالی که شبکه بانکی کمک چندانی به تامین مالی صنایع نکرده است توجه به اهرمهای تامین مالی بورسی حیاتی است.
در این میان بازار سرمایه یکی از نقشهای بسیار مهم را در زمینه تامین مالی صنایع از بورس ایفا میکند. به عبارت دیگر یکی از اصلیترین کارکردهای بازار سرمایه کمک به تامین مالی شرکتها است. در کشورهای توسعهیافته روشهای متنوع و با مدت زمان کوتاه، در دسترس شرکتها برای تامین مالی است. حوزههای پولی و مالی در ایفای نقش تجهیز منابع مالی و هدایت و مدیریت آن به سمت بخشهای مولد از اهمیت مضاعفی برخوردارند. تامین منابع مالی در کشور به صورت سنتی و در شبکه بانکهای تجاری و تخصصی انجام میشود. اما در سالهای اخیر حرکتی نوین به سمت فعالسازی ظرفیتهای نهفته در بازار سرمایه برای تامین مالی شرکتها و طرحها آغاز شده است.
روشها و ابزارهای مختلفی برای تامین مالی برای تامین تجهیزات، سرمایه در گردش و... برای پروژههای صنعتی، معدنی، ساختمانی و... در بازار سرمایه وجود دارد که از آن جمله میتوان به ابزارهای مبتنی بر بدهی (اوراق بهادار اسلامی یا همان صکوک، اوراق مشارکت، گواهی سپرده مدتدار ویژه سرمایهگذاری، اوراق رهنی و...) و ابزارهای مبتنی بر سرمایه (افزایش سرمایه، شرکتهای سهامی عام، صندوقهای زمین و ساختمان برای تامین مالی بخش مسکن و صندوقهای پروژهمحور) اشاره کرد. یکی از سازوکارهای موجود برای استفاده از ظرفیتهای بازار سرمایه برای تامین مالی ایجاد و توسعه واسطهها و شرکتهای مالی ارائهدهنده خدمات مربوط به تسهیل تامین مالی متقاضیان از بازار سرمایه است.
علاوه بر این لازم به ذکر است که یکی از موضوعاتی که در ادبیات و مباحث مربوط به روشهای تامین مالی همواره چالشبرانگیز و محل مباحثه بوده است، یافتن راههایی برای فائق آمدن بر مشکل حبس نقدینگی آن هم با توجه به ظرفیتهای نهفته در صورتهای مالی بنگاههای اقتصادی بوده است. اساسا از آنجا که از یک سو بخش اعظمی از بنگاههای اقتصادی با کمبود نقدینگی و از سوی دیگر تراکم و حبس نقدینگی در داراییها، موجودیها، مطالبات و ... مواجه هستند، از این رو به شرط مهیا شدن بستههای نهادی و قانونی، ظرفیتهای نهفته در ترازنامه و صورت سود و زیان بنگاهها میتواند به مثابه ظرفیتی بالقوه در جهت تامین مالی بنگاهها محسوب شود.