افزایش جذابیت و ماندگاری سرمایه
نوید قدوسی/ کارشناس بازارسرمایه
محدودیت دامنه نوسان، همواره یکی از موضوعات مورد انتقاد در بازارسرمایه ایران بوده است. فصل مشترک عمده استدلالها در مخالفت با این موضوع، کاهش کارآیی اطلاعاتی بازار و بروز انحراف در قیمتگذاری دارایی، به دلیل ایجاد تورشهای رفتاری است. تقریبا در تمام بازارهای مالی، قیمت تابلو لزوما بر ارزش ذاتی دارایی منطبق نیست و واگرایی این دو متغیر، امری عادی و به بیان دیگر، یکی از ویژگیهای ذاتی بازارهای مالی است.
در این میان، عوامل ایجاد هیجان و موانع تعدیل سریع قیمت میتوانند موجب تشدید انحراف یادشده شوند. در بازارسرمایه ایران که در معرض انواع تلاطمات و عدمقطعیتهای محیط اقتصادی و سیاسی قرار دارد، مدیریت هیجان و هموار کردن مسیر اصلاح قیمتی (چه در جهت مثبت و چه در جهت منفی) اهمیتی دوچندان دارد؛ در نتیجه، بدون شک، وجود محدودیت دامنه نوسان و تشکیل صف خرید و فروش، زمینهساز تشدید هیجان و فاصلهگرفتن از رفتار منطقی است. فقر بازارسرمایه کشور به لحاظ دسترسی به ابزارهای مدیریت ریسک و همچنین معاملات دوطرفه به این مشکل دامن میزند. همچنین بازبینی و طراحی ریزساختارهای بازار در راستای افزایش کارآیی آن در قیمتگذاری دارایی، بدون شک، موجب افزایش جذابیت و ماندگاری سرمایه در بورس کشور خواهد شد.
علاوه بر این، وجود دوره پیشگشایش و امکان ایجاد صف خرید و فروش روی نمادها، در کنار تمایل زیاد به سرمایهگذاری مستقیم افراد مبتدی و رشد فضای مجازی و امکان نشر اطلاعات غیرواقعی، ساختاری مستعد دستکاری قیمتی را شکل داده است که خود به عامل ریسک مهم، نهتنها برای نمادهای خاص، بلکه برای کل بازار سرمایه کشور تبدیل شده است. البته در نقطه مقابل، محدودیت دامنه نوسان طرفدارانی دارد که حذف آن را در شرایط فعلی و ساختار موجود بازار سرمایه عامل تلاطم قیمتها و دشوار شدن مدیریت بازار میدانند که بهرهمندی از استدلالها و تجارب آنها بهخصوص در مرحله اجرایی ضروری است. در نهایت به نظر میرسد، وجود محدودیت دامنه نوسان معایب بیشتری در مقایسه با مزایای آن دارد و افزایش یا حذف آن بر مبنای یک برنامه عملیاتی دقیق و مدون، به موازات تقویت کمی و کیفی فرآیند بازارگردانی نمادها برای بازار سرمایه کشور مفید خواهد بود. اجرای این طرح به صورت پایلوت، روی نمادهای بزرگ و پرگردش بازار میتواند نقطه شروع خوبی باشد.