بورس و مذاکرات وین
هدیه لطفی : دور هشتم مذاکرات رفع تحریمها و احیای برجام، در حالی پنجشنبه گذشته از سر گرفته شد که در دور هفتم این گفتوگوها، فضای مبهمی ایجاد شد. فضای مبهم مزبور، یکروز نوید بازگشت به برجام را میدهد و روز دیگر، از مسیر دیگری حکایت دارد. با این حال، دیپلماتهای حاضر در گفتوگوها همچنان معتقدند، شانس احیای توافق زیاد است؛ البته به شرط انعطافپذیری بیشتر طرفین. در این میان، بازار سرمایه و فعالان بورس تهران، چشمانتظار نتایج مذاکرات هستند و از احتمالات متفاوتی برای این بازار در صورت احیای برجام، سخن میگویند.
یکی از سناریوهایی که این روزها در خصوص این مساله مطرح میشود، احیای برجام در آیندهای نزدیک است. سناریوی دوم نیز ناکامماندن توافق برجام است. از آنجا که احیا شدن یا نشدن برجام، تاثیر مستقیمی بر نرخ ارز میگذارد، با بررسی احتمال افزایش یا کاهش قیمت دلار در ماههای آینده، میتوان نمای کلی وضعیت بازار سرمایه را ترسیم کرد. بنا به نظر برخی از فعالان بازار سرمایه، با توافق هستهای ایران و ۱+۴، قیمت دلار به کمتر از رقم فعلی خواهد رسید. نکته دیگر، ترس برخی دیگر از اهالی بازار سرمایه از افزایش قیمت دلار، بهعنوان ایجاد ریسک در بازار با توجه به کسری بودجه دولت است که میتواند دولت را بار دیگر وادار یا ناچار به تامین کسری بودجه از طریق شرکتهای بازار سرمایه کند. از سوی دیگر، تمامی بازارهای موازی سرمایهگذاری، بهمحض جدی شدن توافقات سیاسی با اصلاح قیمتی مواجه میشوند، اما در میانمدت، مسیر هر بازار از دیگری متمایز خواهد شد. در این میان، کارشناسان مختلف نظرات متفاوتی در خصوص تاثیر توافقات بر بورس دارند. برخی حصول توافقات را برای بازار سرمایه در کوتاهمدت مضر میدانند و از نظر برخی دیگر، نقش تصمیمات اقتصادی دولت، بیش از هر چیز دیگری، بازار سهام را تحتتاثیر قرار میدهد. در واقع، واکنش هر صنعت و حتی هر شرکت به مذاکرات برجام متفاوت خواهد بود و در کوتاهمدت ممکن است، بهدلیل کاهش نرخ ارز، سود شرکتهای صادراتمحور تقلیل یابد. با این حال، در صورت گشایش سیاسی در مذاکرات برجام، میزان تولید و فروش شرکتها بهمرور زمان دستخوش تغییر خواهد شد و هزینه تولید هر واحد کالای ساختهشده و هزینه صادرات و نقلوانتقال پول کاهش خواهد یافت. از سوی دیگر، کارشناسان بازار سرمایه معتقدند، با توجه به حرفهای ضد و نقیضی که در حال حاضر از مذاکرات وین منتشر میشود، میتوان اینگونه استنباط کرد که حداقل تا پایان سال ۱۴۰۰ مذاکرات برجام به نتیجه خاصی نمیرسد. در این سناریو ریسکهای سیستماتیک بهشدت زیاد خواهد بود.