انحصار بزرگان در عرضه اولیه
نيما فاضلي كارشناس بازار سرمايه
بازار سهام در حالی این روزها با نوسانات متعددی همراه است که باید بپذیریم، انرژی و پتانسیل رشد بورس نسبت به چند وقت اخیر کاهش یافته است. بررسیها نشان از آن دارد که با تجمیع عوامل تاثیرگذار بر بازار، نوسان نماگر اصلی بازار سهام در محدوده یکمیلیون و ۵۰۰ هزار واحد را شاهد باشیم. به عبارت دقیقتر، شاخص کل بورس، فعلا از محدوده مزبور عبور نخواهد کرد و افزایش و کاهش مقطعی در این محدوده را تجربه خواهد کرد. درجازدن نماگر اصلی بازار در محدوده ۵/ ۱میلیون واحد نیز به نوسانات نرخ ارز، تحولات بازارهای جهانی و نوسان قیمتهای جهانی کالاها، حرکت قیمت نفت در مدار مثبت یا منفی، تغییر و تحولات مورد انتظار در بازار خودرو و عرضه این کالا در بورس کالا یا اعمال تخفیف نرخ خوراک برای پالایشیها و پتروشیمیها وابستگی شدیدی دارد. به عبارت دقیقتر، هر خبری که بتواند بازار را تحت تاثیر قرار دهد، بهعنوان محرکی برای جهش این بازار عمل کرده و سبب میشود، شاخص کل بورس از مقاومت پیشرو عبور کند. فعلا شاخص کل بورس در همین محدوده کنونی افتوخیز خواهد داشت و نوسانات چندان شدیدی را نیز تجربه نخواهد کرد.
از سوی دیگر، در حالی هفته گذشته شاهد عرضه اولیه دو سهام، یکی در بورس و دیگری در فرابورس بودیم که این امر نیز میتواند بازار سهام را با نوسان مثبت، هرچند اندک، همراه سازد. البته چند وقتی بود که بهرغم شرایط مثبت بازار، سیاستگذار بازار تمایل چندانی به ورود شرکت جدید به بازار سهام نداشت. البته باید در نظر داشت که همواره عرضههای اولیه با چندین مشکل مواجه بودهاند. نخست آنکه بازار سرمایه کشش ورود نقدینگیهای جدید را دارد یا خیر؟ چنانچه سیاستگذار بازار سرمایه با بررسی تمامی شرایط و جوانب، به ناتوانی بازار در جذب نقدینگی جدید طی عرضههای اولیه پی ببرد، قطعا عرضهای صورت نخواهد گرفت.
موضوع مهم دیگر، قوانین سختگیرانهای است که از گذشته وجود داشته و همچنان نیز بر بازار حاکم است و به نظر میرسد، کماکان ادامهدار باشد. این موضوع شرایط را برای شرکتهایی که در صف عرضه اولیه قرار دارند، سخت و پیچیده میکند، بهطوریکه در بیشتر موارد، اولویت ورود شرکتها به بازار سهام را بنگاههای بزرگ قرار میدهند و به این ترتیب شرکتهای کوچکتر ماهها و شاید سالها در انتظار ورود به بازار سرمایه بمانند. این قبیل موارد، همانطور که عنوان شد، از سالهای قبل وجود داشته است. هرچند سازمان بورس برنامهای منسجم برای تسهیل ورود شرکتهای خواهان به بازار داشت و این امر بهبود قابلتوجهی نسبت به گذشته یافته، اما همچنان در شرایط ایدهآل و آرمانی نیست. در واقع، سازمان بورس بهعنوان سیاستگذار اصلی بازار سهام باید قوانین و شرایط را تسهیل کند تا زمینه ورود شرکتهای کوچکتر به بازار نیز فراهم شود و این قبیل بنگاهها نیز از بازار سرمایه منتفع شوند.