تقلای جهان برای رشد تجارت

شاخص ترکیبی و پیشرو در زمینه تجارت‌جهانی مربوط به سازمان تجارت جهانی که اطلاعات ارزشمندی را در مورد مسیر تجارت کالا در واکنش به روندهای اخیر ارائه می‌دهد، آخرین قرائت از این شاخص، نمایانگر عدد ۱۰۰ است که دقیقا مطابق با مقدار پایه شاخص است؛ این عدد نشان‌دهنده بهبود روند تجارت‌جهانی کالاست. در جدیدترین گزارش ارائه‌شده توسط تجارت‌جهانی شاخص بارومتر تجارت کالا پایین‌تر از شاخص حجم تجارت کالا به تصویر کشیده شده است. با توجه به نمودار می‌توان چنین استدلال داشت که رشد تجارت سالانه ممکن است در سه‌ماهه دوم۲۰۲۲ درحالی‌که کماکان مثبت باقی می‌‌‌‌ماند، کاهش بیشتری را تجربه کند. این روند را می‌توان با توجه به تقابل تاثیرات منفی اقتصادی درگیری میان روسیه و اوکراین که با اثر مثبت کاهش سختگیری‌‌‌‌های چین در سیاست‌های ضدکووید جبران می‌شود، توضیح داد.

به گزارش سازمان تجارت‌جهانی، حجم تجارت‌جهانی از آغازین ‌ماه‌های ۲۰۲۲ شاهد افت بوده است؛ در سه‌ماهه اول ۲۰۲۲ رشد تجارت به ۲/ ۳‌درصد رسیده که از میزان رشد ۷/ ۵‌درصدی در سه‌ماهه چهارم سال‌گذشته، پایین‌تر ثبت‌شده است. این کاهش سرعت رشد در سه‌ماهه اول ۲۰۲۲ را می‌توان واکنش بازار به آغاز درگیری‌‌‌‌ها در اوکراین دانست که در اواخر فوریه گذشته شروع شد. ادامه قرنطینه گسترده کووید-۱۹ در چین نیز بر میزان تجارت در سه‌ماهه اول تاثیرگذار بوده است. رشد تجارت در سه‌ماهه اول سال ‌با آخرین پیش‌بینی سازمان تجارت‌جهانی که در آوریل گذشته ارائه‌شده بود، مطابقت دارد. در این گزارش رشد ۳‌درصدی در حجم تجارت کالاهای جهانی در سال‌۲۰۲۲ پیش‌بینی شده بود. هر چند به دلیل شدت‌گرفتن درگیری‌‌‌‌ها در اوکراین، روند صعودی افزایش تورم در سطح جهان و پیش‌بینی تشدید سیاست‌های انقباضی در اقتصادهای پیشرفته، بی‌‌‌‌اعتمادی‌‌‌‌هایی نسبت به این پیش‌بینی شکل‌گرفته بود.

مولفه‌‌‌‌های بارومتر تجارت کالا ترکیبی ناهمگون است؛ درحالی‌که روند افزایشی در برخی از شاخص‌‌‌‌ها مشاهده می‌شود، ممکن است گروه دیگری از شاخص‌‌‌‌ها ‌‌‌‌با کاهش مواجه شده باشند. شاخص سفارش‌های صادراتی ۱/ ۱۰۰روند رو به رشد دارد اما به نسبت سابق این رشد کاهش یافته است. شاخص محصولات خودرویی (۰/ ۹۹) اندکی پایین‌تر از روند کلی ثبت‌شده است و حرکت صعودی خود را از دست داده است. شاخص‌‌‌‌های حمل‌ونقل هوایی (۹/ ۹۶) و قطعات الکترونیکی (۶/ ۹۵) پایین‌تر از روند کلی و از پایین‌ترین ارقام درمیان شاخص‌‌‌‌ها برخوردارند؛ این در حالی است که شاخص مواد خام (۰/ ۱۰۱) اخیرا کمی بالاتر از روند صعودی گزارش شده است. نقطه‌قوت اصلی این ترکیب، در رشد بالاتر از روند شاخص حمل‌ونقل کانتینری (۲/ ۱۰۳) دیده می‌شود که با افزایش صدور محموله‌‌‌‌ها از طریق بنادر چین به دلیل کاهش محدودیت‌های کووید-۱۹ قابل توضیح است.

آخرین گزارش‌ها از آمار تجارت‌جهانی

همچنین در تازه‌‌‌‌ترین گزارش منتشرشده از سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، به این نکته اشاره‌شده است که رشد تجارت‌جهانی در سه‌ماهه دوم به دلیل تقویت قابل‌توجه دلار در برابر سایر ارزهای اصلی، کاهش یافته است.

بر اساس این گزارش صادرات و واردات درمیان کشورهای گروه ۲۰ با ثبت ارقام ۸/ ۴‌درصد و ۲/ ۶‌درصد در سه‌ماهه قبل به ترتیب ۱/ ۲‌درصد و ۶/ ۲‌درصد افزایش یافته است. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی معتقد است که افزایش در سطح قیمت کالاهای پایه که با آغاز جنگ در اوکراین تشدید شده است، منجر به افزایش رشد اسمی در میزان ثبت‌شده حجم تجارت کالا شده است. البته بخشی از این رشد آهسته‌‌‌‌ای که تجربه می‌شود را نیز می‌توان به افزایش ارزش دلار آمریکا در مقایسه با سایر ارزهای اصلی نسبت داد.

 این سازمان مستقر در پاریس تاکید می‌کند که افزایش قیمت انرژی باعث افزایش تجارت کالا در شمال آمریکا شده است و صادرات در ایالات‌متحده ۲/ ۱۰‌درصد و در کانادا ۱۱‌درصد افزایش یافته است. در اتحادیه اروپا، صادرات کالا رشد ملایمی (۳/ ۰‌درصد افزایش) را ثبت کرده است؛ این در حالی است که واردات با بهبود شرایط، رشدی به میزان ۳‌درصد داشته است؛ گفته می‌شود دلیل این افزایش عمدتا به‌خاطر عملکرد بازار انرژی بوده است.

بر اساس این گزارش، اروپا از افزایش کنونی قیمت‌های انرژی ضربه سختی خورده است و انتظار می‌رود در سه‌ماهه چهارم به سمت رکود نسبتا خفیفی حرکت کند.

ارقام تجاری نیم‌ساله ایرلند هفته گذشته منتشرشده است؛ در ارقام اعلامی گزارش می‌شود که ارزش صادرات ایرلند به رکورد ۱۰۵‌میلیارد یورو رسیده است که تقریبا ۲۵‌میلیارد یورو (۳۱ درصد) نسبت به سال‌قبل افزایش یافته است، عمده این رشد تجاری از افزایش صادرات دارویی نشات گرفته است. از طرفی، ارزش واردات کالا در دوره ۶‌ماهه با ۵/ ۱۷‌میلیارد یورو (۳۶ درصد) افزایش به ۷/ ۶۶‌میلیارد یورو رسیده که این تغییر در ارزش واردات عمدتا ناشی از افزایش قیمت در بخش انرژی بوده است.

در قسمت آسیایی گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، آمده است که صادرات کالا در شرق آسیا کاهش یافته است، چراکه سیاست‌های محدودکننده همچنان فعالیت‌های اقتصادی در منطقه را مختل کرده است و فشار تورمی بر تقاضاهای بین‌‌‌‌المللی کالاها تاثیر می‌گذارد. در چنین شرایطی است که صادرات در ژاپن ۹/ ۴‌درصد، چین ۴/ ۰‌درصد و کره ۲/ ۲‌درصد کاهش یافته است.

در ارقام اعلامی توسط این نهاد نشان داده می‌شود که به‌رغم رفع محدودیت‌های پروازی، رشد تجارت خدمات گروه ۲۰ نیز در سه‌ماهه دوم کاهش یافته است. طبق گزارش‌های ارقام اولیه، میزان رشد صادرات و واردات به ترتیب ۱/ ۱‌درصد و ۲/ ۲‌درصد تخمین زده می‌شود. این پیش‌بینی نشان‌دهنده رشد نسبی در قیاس با نرخ‌های ثبت‌شده در سه‌ماهه اول سال‌۲۰۲۲ است.

حمل‌ونقل نقطه‌قوت رشد بسیاری از اقتصادهای گروه ۲۰ بوده است؛ می‌‌‌‌توان چنین استدلال کرد که اقدامات طولانی‌‌‌‌مدت برای مهار کووید-۱۹ نقش پررنگی بر وضعیت تجارت خدمات در شرق آسیا داشته است. تجارت خدمات در آمریکای‌شمالی نیز در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۲ به‌طور قابل‌توجهی رشد یافته است که گفته می‌شود در پی رفع محدودیت‌های سفر بوده است.

برخلاف رشد نسبی در آسیا و آمریکا، تجارت خدمات در اروپا روند رو به نزولی را طی کرده است. صادرات در آلمان ۷/ ۲‌درصد کاهش یافته است که منعکس‌‌‌‌کننده کاهش در ارائه خدمات تکنولوژیک، مالی و تجاری است، با این‌حال واردات آلمان با افزایش سفرها به این کشور رشد ۶/ ۴‌درصدی را تجربه می‌کند. فرانسه نیز رشد ملایمی به دلیل بهبود وضع در حمل‌‌‌‌ونقل و مسافرت در صادرات (۸/ ۱‌درصد افزایش) داشته است، این در حالی است که واردات این کشور ۲/ ۱‌درصد کاهش یافته بود.