پنجمین حراج شمش طلای سال۱۴۰۵، روز یکشنبه برگزار میشود
کاهش شکاف در بازار ارز
نرخ اسکناس دلار یا همان قیمت دلار در بازار آزاد نقدی، برای فعالان اقتصادی و عموم مردم اهمیت زیادی دارد. این نرخ که در معاملات نقدی ارزی تعیین میشود، تحت تاثیر تقاضای فوری مردم، واردکنندگان، سرمایهگذاران و نوسانات سیاسی و اقتصادی است و تغییرات ارزش پول ملی را نشان میدهد که بر اساس آن، قدرت خرید مردم و افزایش هزینهها سنجیده میشود.
همچنین نرخ اسکناس دلار نشاندهنده تغییرات انتظارات تورمی در اقتصاد است و به آن «نشانهگر انتظارات» نیز گفته میشود. بانکهای مرکزی معمولا از این نرخ بهعنوان شاخص سیاست ارزی استفاده میکنند. از سوی دیگر، نرخ اسکناس دلار میزان اعتماد فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران داخلی و خارجی به اقتصاد را نشان میدهد. فعالان اقتصادی با رصد روزانه و لحظهای این نرخ، تصمیم میگیرند که سرمایهگذاری خود را افزایش یا کاهش دهند و ورود یا خروج از بازارها را مدیریت کنند.
نرخ حواله دلار و اختلاف آن با اسکناس
در بیشتر مواقع، نرخ حواله دلار با نرخ اسکناس اختلاف دارد. افزایش یا کاهش این اختلاف میتواند میزان فشار بر بازار ارز کشور را نشان دهد. نرخ حواله دلار مربوط به معاملات بین بانکها و شرکتها است که دلار به صورت غیرنقدی یا از طریق انتقال بینالمللی معامله میشود. این نرخ معمولا برای واردکنندگان، صادرکنندگان و شرکتهای بزرگ استفاده میشود و تحت تاثیر سیاستهای بانک مرکزی و عرضه و تقاضای رسمی ارز است.
اختلاف میان نرخ حواله و اسکناس معمولا در شرایطی ایجاد میشود که یا بانک مرکزی محدودیتی برای عرضه حواله اعمال کند، (چه از نظر حجم و چه از نظر نرخ) یا در شرایطی که مردم و صرافان بهدلیل نگرانی از آینده دلار، خرید نقدی بیشتری انجام دهند. همچنین ورود سیاستگذار به بازار فیزیکی ارز نیز میتواند بستر افزایش اختلاف را فراهم کند.
اختلاف زیاد (بالای ۲۰ درصد) نشاندهنده فشار بر بازار و عدم تعادل بین نرخ رسمی و واقعی است و میتواند مشوق ایجاد بازارهای غیررسمی و قاچاق ارز و کالا شود. اختلاف کم (حدود ۱۰درصد و کمتر) معمولا بهعنوان «اختلاف بهینه» در نظر گرفته میشود و نشاندهنده ثبات نسبی بازار و اعتماد فعالان اقتصادی به نرخ رسمی است.
روند نرخ حواله و اسکناس
بررسی روند نرخ حواله دلار نشان میدهد که از دی ماه سال گذشته، این نرخ همگام با بازار آزاد افزایش یافته و سقفی برای آن تعیین نشده است. این موضوع باعث کاهش تدریجی اختلاف میان نرخ اسکناس و نرخ حواله میشود. پیش از دی ماه سال گذشته، بانک مرکزی برای نرخ حواله و نرخ اسکناس در مرکز مبادله ایران سقف تعیین میکرد که باعث افزایش و ماندگاری شوکهای ارزی به اقتصاد میشد. در آذر ماه سال گذشته اختلاف میان نرخ ارز مرکز مبادله با نرخ آزاد ارز به بیش از ۴۰ درصد رسیده بود. در حال حاضر، با جدا کردن بازار حواله از بازار اسکناس و افزایش آزادی عمل، شوکهای خارجی به تدریج تخلیه میشوند و بازار ارز توانایی واکنش موثر به شوکها را پیدا کرده است. بانک مرکزی، از دیماه سال گذشته، تنها نرخ حواله را تعیین میکند و سقف مشخصی برای آن وجود ندارد. این نرخ روند افزایشی دارد و در کانال خاصی باقی نمانده است. به نظر میرسد بازارساز ارزی با به رسمیت شناختن بازار آزاد ارز، تلاش میکند نرخ حواله را همگام با اسکناس افزایش دهد که این موضوع به مرور زمان سیگنال ثبات و اعتماد به فعالان اقتصادی منتقل میکند.
بازار ارز روز شنبه
با وجود تلاش بازارساز برای افزایش ثبات در بازارهای ارز و طلا، مسائل ژئوپلیتیک و روابط میان ایران و آمریکا همچنان عامل اصلی نوسانات هستند. هفته گذشته با افزایش احتمال دستیابی به توافق، نرخ دلار که تا نزدیکی ۱۹۰ هزار تومان رفته بود، به کانال ۱۷۰ هزار تومان بازگشت و در آخرین روز هفته گذشته، ۱۷۲هزار تومان معامله شد.
در اولین روز هفته، دلار با ۲ هزار تومان افزایش نسبت به روز پنجشنبه، در رقم ۱۷۴ هزار تومان به فروش رسید. ثبت این رقم در برخی صرافیهای تهران در حالی بود که نرخهای ۱۷۷ و ۱۷۸هزار تومان نیز اعلام شد. نرخ تتر نیز در کانال ۱۷۷ تا ۱۷۸ هزار تومان باقی ماند. در این روز، نرخ حواله دلار در مرکز مبادله ایران ۱۴۷ هزار و ۵۳۶ تومان اعلام شد. معمولا این نرخ با تصمیم سیاستگذار پولی در بازههایی که نرخ اسکناس دلار با افزایش زیاد همراه است، افزایش روزانه بالایی (مثلا ۰.۹ تا ۱.۱درصد) ثبت میکند و در بازههایی که نرخ اسکناس تغییر زیادی ندارد، روند افزایشی کندتری دارد.
روز گذشته، اختلاف میان نرخ حواله دلار مرکز مبادله ایران با نرخ اسکناس در بازار آزاد حدود ۱۵درصد بود؛ یعنی نرخ حواله ۱۴۷هزار و ۵۳۶تومان، ۲۶هزار و ۴۶۴تومان (۱۵.۲درصد) پایینتر از نرخ اسکناس ثبت شد. این اختلاف در اردیبهشت ماه سال جاری در دو روز بالای ۲۲ درصد ثبت شد که کارشناسان نسبت به آن هشدار داده بودند. پس از آن، بازارساز به تدریج نرخ حواله را افزایش داد و نرخ بازار آزاد کاهش یافت، تا اختلاف دوباره به زیر ۲۰درصد رسید. مطالعات بانک جهانی حاکی از آن است که اختلاف بهینه میان نرخهای یک ارز در اقتصاد کشور تا ۱۰درصد است و نشاندهنده نظام چندنرخی نیست.
رشد محدود نرخ انواع قطعات سکه
در این روز، بازار طلا نیز در غیاب بازارهای جهانی، از رشد دلار پیروی کرد و نسبت به آخرین روز هفته قبل اندکی افزایش داشت. روز گذشته، سکه طلای طرح جدید با قیمت ۱۹۴میلیون تومان معامله شد و ربعسکه بار دیگر به کانال ۵۴میلیون تومان بازگشت و در رقم ۵۴میلیون و ۶۰۰ هزار تومان به فروش رسید. قیمت نیمسکه طلا نیز که در انتهای هفته گذشته، از ۱۰۰میلیون تومان عقب نشسته بود، در اولین روز هفته بار دیگر به این رقم بازگشت و هز نیمسکه طلا در محدوده قیمتی ۱۰۰میلیون تومان به فروش رسید. نرخ هر واحد طلای ۱۸عیار نیز در روز شنبه با افزایش اندکی مواجه شد و ۱۹میلیون و ۴۰۰ هزار تومان را به ازای هر گرم ثبت کرد.
بر اساس اعلام مرکز مبادله ایران، یکصدوچهلوپنجمین حراج شمش طلا را یکشنبه ۲۰اردیبهشت۱۴۰۵ از ساعت ۱۴ تا ۱۷ برگزار میشود و خریداران مجاز شامل فروشندگان عمده طلا، تولیدکنندگان مصنوعات طلا، خردهفروشان طلای آبشده و سکوهای برخط طلا هستند. بر اساس اعلام مقامات، بانک مرکزی قصد دارد تا پایان سال به صورت منظم حراج شمش طلا برگزار کند. هفته گذشته در روزهای یکشنبه و سهشنبه حراج شمش طلا برگزار شد.
