کاهش تقاضای وارداتی، محرک اصلی اصلاح قیمتهاست؛
خاموشی موقت تقاضای ارز
این اصلاح، پایاندهنده روند صعودی کوتاهمدت ابتدای هفته است. در مورد سکه تمام بهار آزادی، کاهش قابلتوجهتری ثبت شد؛ این دارایی با افت ۵میلیون تومانی، از ۱۸۰میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به ۱۷۵میلیون و ۵۰۰ هزار تومان سقوط کرد. همچنین طلای ۱۸ عیار نیز با کاهش ۴۵۴ هزار تومانی، از ۱۷میلیون و ۶۹۱ هزار تومان به ۱۷میلیون و ۲۳۷ هزار تومان رسید. بر اساس دیدگاه برخی کارشناسان اقتصادی، این کاهش قیمتی در بازار ارز و طلا لزوما بیانگر کاهش ناامنیهای محیطی نیست، بلکه نشانهای از تغییرات بنیادین در ساختار تقاضای ارز و کاهش حجم معاملات است. در دوران جنگ، محدودیتهای تجاری باعث شده است تقاضای وارداتی برای ارز بهطور قابلتوجهی کاهش یابد. از آنجا که بخش عمدهای از تقاضای ارز در ایران برای تامین کالاهای واسطهای و مواد مصرفی وارداتی بوده است، محدودیتهای ایجادشده در پی درگیریهای نظامی، این تقاضا را بهطور موقت خاموش کرده است.
علاوه بر این، حجم معاملات محدود در بازار، باعث شده است که نوسانات قیمتی، بیشتر تحتتاثیر اخبار، شایعات و هیجانات زودگذر باشد تا تعادل واقعی عرضه و تقاضا. این موضوع باعث شده قیمتها در شرایط فعلی، ناپایدارتر و متغیرتر به نظر برسند و بازار همچنان در حالتی از تردید، انتظار و احتیاط قرار داشته باشد. به بیان دیگر، افت قیمتها در این شرایط خاص، ممکن است بیشتر ناشی از رکود موقت تقاضا باشد تا بهبود واقعی در انتظارات تورمی. فعالان اقتصادی باید این موضوع را در نظر بگیرند که با بهبود شرایط یا تغییر در معادلات تجاری، ممکن است تقاضای وارداتی و در نتیجه تقاضای ارز دوباره احیا شود. بنابراین کاهش قیمتهای فعلی نباید بهعنوان نشانه پایدار تعبیر شود، بلکه بازتابی از شرایط موقت و غیرعادی بازار در سایه جنگ است. این تحلیل نشان میدهد که بازارها در شرایط جنگی، رفتار متفاوتی نسبت به دورههای عادی اقتصادی دارند و باید با احتیاط بیشتری رصد و تحلیل شوند. با وجود کاهش قیمتها در بازار آزاد، نرخ حواله دلار در مرکز مبادله ارز و طلا همچنان نقش مهمی در کنترل انتظارات تورمی ایفا میکند. با توجه به فاصله نرخها، بانک مرکزی توانایی نسبی خود را در مدیریت بازار نشان داده است.
این موضوع نشان میدهد که حتی در شرایط جنگی، سیاستهای ارزی میتوانند به کنترل بازار کمک کنند. اگر جنگ به همین روند ادامه یابد، احتمالا بازار همچنان با نوسانات محدود روبهرو خواهد بود، اما هرگونه تغییر در معادلات میدانی میتواند دوباره مسیر بازار را تغییر دهد. از سوی دیگر، با کاهش احتمال جنگ و افزایش احتمال پایان آن، حجم معاملات احتمالا افزایش خواهد یافت. در چنین سناریویی، عوامل تورمی و افزایش مخارج دولت در دوران پس از جنگ، میتواند دوباره دلار را به مسیر صعودی بازگرداند. بازار ارز و طلا همچنان در شرایطی غیرعادی به سر میبرد. کاهش قیمتهای روز گذشته، اگرچه میتواند موقتا به نفع برخی از خریداران باشد، اما نباید این امید را ایجاد کند که بحران به پایان رسیده است. فعالان اقتصادی باید در عین حال که از کاهش قیمتها بهره میبرند، برای نوسانات احتمالی آینده نیز آماده باشند و تصمیمات مالی خود را بر اساس تحلیلهای دقیق و واقعبینانه اتخاذ کنند.
