چین از داراییهای دلاری دوری میکند؛
عواقب فروش اوراق آمریکایی
در گام تازه، پکن به بانکهای چینی توصیه کرده است که داراییهای خصوصی خود در اوراق خزانهداری آمریکا را کاهش دهند. در ظاهر، این تصمیم با هدف مدیریت ریسک تمرکز و کاهش آسیبپذیری در برابر نوسانات بازار توجیه میشود، اما در لایه عمیقتر، با راهبرد کلان چین برای کاهش وابستگی مالی به آمریکا پیوند دارد. تداوم تنشها بر سر تجارت، فناوری و کنترل تایوان، سیاستگذاران چینی را به این جمعبندی رسانده که اتکای گسترده به داراییهای دلاری میتواند در شرایط بحرانی به یک نقطه ضعف امنیتی تبدیل شود. تجربه سال ۲۰۲۲ و مسدود شدن بخش بزرگی از ذخایر ارزی روسیه توسط آمریکا و متحدانش، نقش مهمی در شکلگیری این نگرانی داشته است. از نگاه پکن، این احتمال، حتی اگر بسیار افراطی به نظر برسد، وجود دارد که در صورت تشدید درگیریهای ژئوپلیتیک، دسترسی چین به داراییهای دلاری دولتی یا حتی خصوصیاش محدود شود. کاهش تدریجی سهم اوراق خزانهداری آمریکا، تلاشی برای کاهش چنین ریسکی تلقی میشود.
با این حال، این مسیر برای چین بدون هزینه نیست. چین طی یک دهه گذشته ذخایر طلای خود را افزایش داده و در سالهای اخیر سرعت خرید را بالا برده، اما طلا بهتنهایی نمیتواند جایگزین مناسبی برای مدیریت حدود ۳.۴ تریلیون دلار ذخایر ارزی این کشور باشد. بازارهای بدهی اروپا و ژاپن عمق و نقدشوندگی بازار اوراق آمریکا را ندارند و از سوی دیگر، این کشورها متحدان واشنگتن هستند و ممکن است در شرایط خاص، همراستا با آمریکا عمل کنند. گزینههایی مانند سهام یا املاک نیز یا بیش از حد پرریسکاند یا نقدشوندگی کافی ندارند. از منظر اقتصادی، فروش سریع و گسترده اوراق خزانهداری میتواند تبعات ناخواستهای برای خود چین داشته باشد. چنین اقدامی احتمالا بازده اوراق آمریکا را بالا میبرد و به تضعیف دلار منجر میشود. دلار ضعیفتر، صادرات آمریکا را رقابتیتر میکند و همزمان میتواند تقاضا برای کالاهای چینی را، به ویژه در کنار تعرفههای اعمالشده در دوران ترامپ، کاهش دهد. علاوه بر آن، افت ارزش دلار، ارزش باقیمانده داراییهای دلاری چین را نیز پایین میآورد و حتی میتواند واکنش تلافیجویانه آمریکا را برانگیزد؛ امری که با هدف اصلی چین یعنی حفظ ثبات مالی در تضاد است.
از سوی آمریکا، واکنش بازار تاکنون محدود بوده است. افت اولیه قیمت اوراق خزانهداری پس از توصیه پکن به بانکهای چینی کوتاهمدت بود و سرمایهگذاران آن را نشانه یک تغییر ناگهانی و تهاجمی تعبیر نکردند. با این حال، اقتصاددانان هشدار میدهند که اگر چین در سناریویی افراطی، خرید اوراق را متوقف کند یا دست به فروش گسترده بزند، هزینه استقراض در کل اقتصاد آمریکا، از وام مسکن گرفته تا تامین مالی دولت، افزایش خواهد یافت و حتی ممکن است جایگاه دلار به عنوان پناهگاه امن جهانی تضعیف شود، هرچند چنین سناریویی بعید دانسته میشود.
انباشت عظیم اوراق خزانهداری آمریکا توسط چین محصول مستقیم مدل رشد صادراتمحور این کشور بوده است. مازاد تجاری مزمن با آمریکا جریانی دائمی از دلار ایجاد کرده و نگهداری این دلارها در قالب اوراق خزانهداری، هم برای صادرکنندگان و هم برای بانک مرکزی چین، کارکردی تثبیتکننده داشته است. بنابراین، عقبنشینی چین از بازار اوراق خزانهداری نه یک چرخش ناگهانی، بلکه تلاشی حسابشده برای ایجاد توازن میان کاهش ریسک ژئوپلیتیک و حفظ ثبات اقتصادی است.
