کدام کشورها از تعرفهها متاثر میشوند؟
آینده رشد و تورم در ۲۰۲۶
دنیا مشهدی علیپور: سال 2025 با عدم قطعیتهای زیادی همراه بود. در نیمه اول سال اختلالات ناشی از بارگذاری اولیه شرکتها رشد را مصنوعی نشان داد، چرا که بعضی از شرکتها و کشورها پیش از اینکه قوانین تجاری سختتر شود، واردات زودتر از موعد انجام دادند و این مساله موجب شد رشد در نیمه اول سال بیشتر از واقعیت دیده شود. پیش از کرونا میانگین رشد جهان معادل 3.7درصد بود، اما درحالحاضر برآوردها فاصله زیادی با این عدد دارد. در سال 2024 رشد جهانی 3.3درصد بود. این رقم در سال 2025 به 3.2درصد کاهش یافت. برای سال 2026 پیشبینی میشود که رشد جهانی حدودا 3.1درصد باشد. بهعبارتی روند جهانی به این گونه است که هرسال کمی کندتر از سال گذشته رشد صورت میگیرد.
دستانداز تجاری اقتصادهای پیشرفته
برآوردها حاکی از آن است که رشد اقتصادهای پیشرفته در سال جاری معادل 1.6درصد خواهد بود. این درحالی است که رشد حقیقی در سال 2024 معادل 1.8درصد بوده و انتظار میرفت همین رقم در سال 2026 نیز تحقق یابد. بااینحال بازبینی برآوردها با توجه به دادهها و حقایق اقتصادی فعلی، چشمانداز رشد اقتصادی این گروه از کشورها را اندکی ناامیدکنندهتر از قبل کرده است. این کاهش عمدتا ناشی از عدم قطعیتهای سیاسی، موانع تجاری و رشد کند نیروی کار و اشتغال است. در ایالات متحده انتظار میرود رشد اقتصادی به 2.1درصد برسد. این رقم از آنچه پیش از این تصور میشده اندکی بهتر است. تعرفه موثر پایینتر، تقویت ناشی از تصویب قانون تجارت آزاد و تسهیل شرایط مالی همگی محرک این رشد اقتصادی هستند.
در منطقه یورو برآوردها حاکی از آن است که رشد به طور متوسط از 1.2درصد در سال 2025، به 1.1درصد در سال جاری کاهش یابد. افزایش عدم قطعیت در جبهههای مختلف و تعرفههای بالاتر، محرکهای اصلی برای منطقه یورو محسوب میشوند. در این میان بهبود مصرف شخصی ناشی از افزایش دستمزدهای واقعی و تسهیل مالی آلمان در سال ۲۰۲۶ تنها بخشی از این کاهش را جبران میکند. در کانادا پیشبینی رشد اقتصادی از 1.2درصد در سال 2025، به 1.5درصد در سال جاری افزایش یافته است. با این حال این رقم فاصله زیادی با برآورد انجامشده در اکتبر 2024 دارد و نشان میدهد درحالحاضر چشمانداز اقتصادی کانادا نیز نسبت به گذشته ناامیدکنندهتر شده است. در ژاپن، رشد از 0.1درصد در سال ۲۰۲۴، به 1.1درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته و انتظار میرود در سال جاری به 0.6درصد کاهش یابد. بهرغم موانع ناشی از افزایش عدم قطعیت سیاستهای تجاری و کاهش تقاضای خارجی، این پویاییها توسط انتظار در افزایش دستمزدهای حقیقی که درنهایت منجر به جهش درمصرف شخصی میشود، هدایت میشوند. در این میان اگرچه بریتانیا و ایالات متحده آمریکا در ماه مه به توافق تجاری دست یافتند، با این حال چشمانداز رشد این کشور نیز نسبت به اکتبر 2024 کاهش یافته و به رقم 1.3درصد رسیده است.
جهش فیلهای آسیا
در بازارهای نوظهور و اقتصادهای درحالتوسعه، پیشبینی میشود رشد از 4.3درصد در سال ۲۰۲۴، به 4درصد در سال جاری کاهش یابد. این رقم در بهروزرسانیهای صورتگرفته در چشماندازهای اقتصاد جهانی، افزایشی معادل با 0.6واحد درصد را تجربه کرده است که نشان میدهد برعکس اقتصادهای پیشرفته، این گروه از کشورها آیندهای امیدوارکنندهتر دارند. به نظر میرسد عملکرد قویتر از انتظار در چند فصل گذشته که بازتابدهنده معاملات پیش از موعد و مصرف داخلی پایدار بهواسطه سیاستهای مالی انبساطی است، موفق شده اثر منفی ناشی از افزایش عدمقطعیت و تعرفهها را خنثی کند.
دادهها نشان میدهند که رشد کشورهای درحال توسعه آسیایی بهمرور درحال کاهش است، بهطوریکه از 5.3درصد در سال 2024 و 5.2درصد در سال گذشته، به 4.7درصد در سال جاری خواهد رسید. این کاهش تدریجی با نظریات رشد در اقتصاد کلان همخوانی دارد. همچنین برای تعداد قابل توجهی از کشورهای منطقه، تکامل پیشبینیهای رشد تا حد زیادی از نرخهای تعرفه مؤثر تقلید کرده است. در هند رشد اقتصادی از 6.6درصد در سال گذشته، به 6.2درصد در سال جاری خواهد رسید. محرک رشد صعودی فیلهای آسیایی در سال گذشته با وجود تعرفههای ایالات متحده این مساله بود که کشور هند در سهماه اول سال رشد قدرتمندی را رقم زد که این موضوع نتوانست میانگین سال را در محدوده بالایی نگه دارد. در آمریکای لاتین و کارائیب، پیشبینی میشود که رشد در سال جاری با اندکی کاهش به 2.3درصد برسد. برای کل منطقه، برآوردها برای امسال و سال آینده در مجموع 0.5درصد کمتر از پیشبینی اقتصادی اکتبر 2024 است، که نشاندهنده تغییرات در سیاستهای تجاری و عدم قطعیت است.
در این میان شرایط اقتصادهای درحالتوسعه و نوظهور اروپایی به خوبی سایر مناطق ذکرشده نخواهد بود و برآوردها از کاهش قابلتوجه رشد اقتصادی اروپاییها خبر میدهند. انتظار میرود رشد از 3.5درصد در سال 2024 و 1.8درصد در سال گذشته، با اندکی بهبود به 2.2درصد در سال جاری برسد.
روسیه نیز از جمله کشورهایی است که افت معناداری را تجربه خواهد کرد. انتظار میرود رشد اقتصادی روسها از 4.3درصد در سال 2024 و 0.6درصد در سال گذشته، به یکدرصد در سال جاری برسد. در این میان پیشبینیهای رشد ترکیه برای سالهای 2025 و 2026، به دلیل بازده قویتر از انتظار، به سمت بالا اصلاح شده است. در خاورمیانه و آسیای مرکزی پیشبینی میشود که رشد از 2.6درصد در سال ۲۰۲۴ به 3.5درصد در سال ۲۰۲۵ و به 3.7درصد در سال ۲۰۲۶ افزایش یابد، زیرا اثر اختلالات در تولید و حمل و نقل نفت از بین میرود و تاثیرات درگیریهای مداوم کاهش مییابد. با وجود اینکه این منطقه در مقایسه با چشمانداز اقتصادی جهان در ۲۰۲۴، کمتر در معرض تعرفههای جدید ایالات متحده قرار دارد، پیشبینی رشد آن برای سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ به طور کلی 0.8واحد درصد کمتر است که ناشی از اثرات غیرمستقیم کاهش تقاضای جهانی بر قیمت کالاهاست.
در این میان ایران با رشد 1.1درصدی، در انتهای لیست کشورهای خاورمیانه و قطر با 6.1درصد، در صدر لیست قرار دارند. امارات متحده عربی، قزاقستان و ترکمنستان نیز به ترتیب 5، 4.8 و 2.3درصد رشد را تجربه خواهند کرد. در کشورهای جنوب صحرای آفریقا انتظار میرود رشد اقتصادی در سال 2025 نسبت به 4.1درصد در سال 2024، بدون تغییر باقی بماند و در سال جاری به 4.4درصد افزایش یابد. در این میان رشد اقتصادی نیجریه به دلیل عواملی چون حمایت داخلی، تولید نفت بالاتر، بهبود اعتماد سرمایهگذاران، موضع مالی حمایتی و تاثیر محدود تعرفههای آمریکا به سمت بالا پیشبینی میشود؛ با این حال بسیاری از اقتصادهای دیگر به دلیل تغییر چشمانداز تجارت بینالمللی و کمکهای رسمی، شاهد بازنگریهای نزولی قابل توجهی هستند. همچنین بسیاری از کشورهای کمدرآمد در کشورهای جنوب صحرای آفریقا از دسترسی ترجیحی به بازار ایالات متحده تحت قانون رشد و فرصت آفریقا که در ماه سپتامبر منقضی شد، بهرهمند شدند. انتظار میرود توقف این دسترسی ترجیحی، اثرات منفی قابلتوجهی، به ویژه بر لسوتو و ماداگاسکار، داشته باشد.
چشمانداز تورمی
پیشبینیهای تورم در تعداد زیادی از اقتصادها نسبت به پیشبینی جهانی تورم ۲۰۲۴، که بهعنوان معیاری قبل از تغییر سیاست عمل میکند، به سمت بالا اصلاح شدهاند. براساس برآوردهای اولیه انتظار میرود که تورم جهانی در سال ۲۰۲۶ به 3.7درصد کاهش یابد. این رقم تقریبا مشابه مسیری است که در پیشبینیهای قبلی ارائه شده است، اما در کشورها و مناطق مختلف تفاوتهایی وجود دارد.
در میان اقتصادهای پیشرفته تورم بریتانیا از سال 2024 روند صعودی به خود گرفت. اگرچه این روند افزایشی در سال 2025 نیز ادامهدار بود، اما انتظار میرود در سال جاری به واسطه تعدیل رشد دستمزدها، تورم این کشور به هدف نزدیک شود. در میان اقتصادهای نوظهور و درحالتوسعه، پیشبینیهای افزایشی تورم برای برزیل و مکزیک محتملترین سناریو است. برای برزیل، این قضیه برجستهتر است و تا حدی منعکسکننده تثبیت انتظارات تورمی بالاتر از نرخهای هدف است که منعکسکننده چالشهای اعتباری مرتبط با عدمقطعیتهای سیاست مالی در سال گذشته است. بااینحال انتظار میرود اندکی بهبود به واسطه افزایش ارزش پول در اواخر سال 2025 و در سال 2026 حاصل شود. در مکزیک نیز بیثباتی در قیمت مواد غذایی و تورم خدمات، در پیشبینی صعودی بودن تورم نقش دارند.
برای دیگر اقتصادها پیشبینیهای تورم در مقایسه با پیشبینی چشمانداز اقتصادی جهان در ۲۰۲۴، به سمت پایین اصلاح شدهاند. در بیشتر کشورهای نوظهور و درحالتوسعه آسیایی، این مورد صادق است. این امر تا حد زیادی بازتابی از بازده کمتر از حد انتظار بوده و رشد اقتصادی، تقاضای مصرفکننده و فعالیت بنگاهها آنقدر قوی نبوده که قیمتها را بالا ببرد. همچنین قیمت مواد غذایی و انرژی نیز نقش مهمی در این کاهش ایفا میکند. در این میان کشورهای جنوب صحرای آفریقا و کشورهای خاورمیانه بیشترین میزان تورم را در میان سایر مناطق جهان داشته و سودان با 54.6درصد و ایران با 41.6درصد در میان بیشترین تورمها حضور دارند.
