جاماندگی دولت از اشتغال هدف
دنیای‌اقتصاد : مرکز آمار ایران در گزارشی شاخص‌های اشتغال سال۱۴۰۱ را منتشر کرد. براین اساس نرخ بیکاری سال۱۴۰۱ با ۲/ ۰درصد کاهش نسبت به سال قبل به ۹درصد رسید. این گزارش حاکی از آن است که مشارکت اقتصادی تغییر چشمگیری نداشته و تنها اندکی بیش از ۲۴۲هزار نفر به جمعیت فعال کشور اضافه شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد بازار کار کشور توانسته است اندکی بیشتر از افزایش جعیت فعال کشور شغل ایجاد کند. بررسی‌ها حاکی از آن است سهم اشتغال بخش خدمات از ۵۰درصد عبور کرده و به ۶/ ۵۱درصد رسیده است. بخش صنعت نیز با سهم ۶/ ۳۳درصدی از بازار کار اندکی بیشتراز یک سوم اشتغال را به خود اختصاص داده است. آمارها حاکی از آن است که همچنان نرخ بیکاری زنان در سطح بالاتری نسبت به مردان قرار دارد. با بررسی آمارهای جدید نسبت به آمار سال‌های گذشته شاهد آن هستیم که در خالص مشاغل ایجادشده در اقتصاد ایران، شاهد نوعی افزایش سرعت هستیم. بر این اساس برای اولین‌بار پس از دوران کرونا تعداد خالص مشاغل ایجادشده از سطح ۲۶۰هزار شغل عبور کرد.
آمار تازه اشتغال
مرکز آمار ایران در گزارشی آمارهای مربوط به اشتغال سال۱۴۰۱ را منتشر کرد. اشتغال و بیکاری، از جمله موضوعات اساسی اقتصاد هرکشوری است؛ به‌گونه‌ای‌که افزایش اشتغال و کاهش بیکاری، به‌عنوان یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی جوامع تلقی می‌شود. نرخ بیکاری یکی از شاخص‌هایی است که برای ارزیابی شرایط اقتصادی کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد. بر این اساس نرخ بیکاری سال۱۴۰۱ با ۲/ ۰واحد درصد کاهش نسبت به سال گذشته به ۹درصد رسیده است. از سوی دیگر نرخ مشارکت اقتصادی در سال۱۴۰۱ بدون تغییر ۹/ ۴۰درصد باقی ماند. بررسی اعداد مطلق نشان می‌دهد از بیش از ۶۳میلیون و ۷۰۰هزار نفر جمعیت ۱۵سال به بالای ایران، ۲۶میلیون نفر از آنها جمعیت فعال کشور را تشکیل می‌دهند و بیش از ۳۷میلیون نفر غیرفعالند. از کل جمعیت فعال کشور ۲۳میلیون و ۷۱۵هزار نفر صاحب شغل هستند و ۲میلیون و ۳۴۸هزار نفر جمعیت بیکاران را تشکیل می‌دهند.
جاماندگی دولت از اشتغال
پیش‌تر دولت در برنامه‌های اعلامی خود از ایجاد سالانه یک میلیون شغل سخن به میان می‌آورد. با این حال از همان ابتدا این نکته مطرح می‌شد که در یک اقتصاد بدون محدودیت خارجی نیز ایجاد چنین سطحی از اشتغال، دشواری‌های زیادی پیش‌روی خود دارد؛ حال آنکه اقتصاد در بند تحریم ایراد وضعیت به مراتب دشوارتری را تجربه می‌کند. آمارها حاکی از آن است که خالص اشتغال ایجادشده در سال۱۴۰۱ اندکی بیش از ۲۶۰هزار نفر بوده است. به بیانی دیگر، تنها یک‌چهارم از وعده ایجاد شغل یک میلیونی جامه عمل پوشیده است. با این حال آمارها نشان می‌داد این سطح از ایجاد شغل در سه سال اخیر بالاترین میزان به حساب می‌آید. با این وجود همچنان ایجاد اشتغال با پیش از دوران همه‌گیری کرونا فاصله چشمگیری دارد. به نظر می‌رسد با توجه به وضعیت متغیرهای بنیادین اقتصاد ایران و چشم‌اندازهای اقتصاد کلان، امید چندانی به تحقق این وعده دولت در سال جاری نمی‌توان داشت.
برخی تعاریف آماری
برای درک دقیق‌تر گزارش مرکز آمار باید برخی از تعاریف را در ابتدای کار به خاطر سپرد. اولین مورد جمعیت فعال است که به مجموع جمعیت شاغل و بیکار گفته می‌شود. در گزارش اخیر مرکز آمار، شاغل فردی است که بیش از ۱۵سال سن دارد و حداقل یک ساعت در هفته مرجع کار کرده است. افرادی که بدون دریافت مزد برای یکی از اعضای خانوار خود که با وی نسـبت خویشاوندی دارند، کار می‌کنند؛ کارآموزانی که در دوره کارآموزی فعالیتی در ارتباط با فعالیت موسسه محل کارآموزی انجام می‌دهند، یعنی مستقیما در تولید کالا یا ارائه خدمات سهیم هستند؛ محصلانی که در هفته مرجع مطابق تعریف، کار کرده‌اند و تمام افرادی که در نیروهای مسلح به‌صورت کادر دائم یا موقت خدمت می‌کنند از جمله گروه‌های افراد شاغل محسوب می‌شوند. از سوی دیگر بیکار به فردی گفته می‌شود که بیش از ۱۵سال دارد و در هفته مرجع فاقد شغل است و در سه هفته اخیر برای یافتن شغل تلاش کرده است. افرادی که به‌دلیل آغاز به‌کار در آینده یا انتظار بازگشت به شغل قبلی جویای کار نبوده، ولی فاقد کار و آماده برای کار بوده‌اند نیز بیکار محسوب می‌شوند. نرخ بیکاری از نسبت جمعیت بیکار به جمعیت فعال کشور محاسبه می‌شود.
وضعیت اشتغال جوانان
در سال۱۴۰۱ نرخ بیکاری جوانان از سطح ۷/ ۲۳درصد در سال گذشته به ۶/ ۲۲درصد کاهش یافت. بر اساس جزئیات موجود در گزارش مرکز آمار، نرخ بیکاری افراد ۱۵ تا ۲۴سال با کاهش مواجه شده است. اعداد مطلق نیز حاکی از آن است که این گروه سنی شاهد افزایش اندکی در تعداد بیکاران بوده و حدود ۳۱۱نفر به جمعیت بیکاران آن افزوده شده است. از سوی دیگر نرخ بیکاری افراد ۱۸ تا ۳۵سال با ۲/ ۰واحد درصد کاهش نسبت به سال۱۴۰۰ به ۳/ ۱۶درصد رسید. بررسی آمار بیکاران این گروه سنی نشان می‌دهد که در سال۱۴۰۱ حدود ۴۹هزار نفر از تعداد بیکاران این گروه کاسته شده است.
اشتغال زنان
بررسی آمار اشتغال زنان نشان می‌دهد در سال۱۴۰۱، نرخ مشارکت زنان نسبت به سال قبل ۳/ ۰واحد درصد افزایش یافته و به سطح ۶/ ۱۳درصد رسیده است. در واقع بیش از ۱۵۲هزار نفر به جمعیت فعال زنان افزوده شده است. اشتغال این گروه جمعیتی نیز با ۳/ ۰واحد درصد افزایش مواجه شده و به سطح ۴/ ۱۱درصدی رسیده است. در سال۱۴۰۱ بیش از ۱۶هزار نفر به تعداد شاغلان زن افزوده شده است.
اشتغال بخش‌های اقتصادی
گزارش مرکز آمار به تفکیک سهم هریک از بخش‌های اقتصادی کشور از اشتغال را اعلام کرده است. بر این اساس سه شاخه عمده صنعت، کشاورزی و خدمات مورد بررسی قرار گرفته‌اند. آمارها نشان می‌دهد در سال۱۴۰۱ بیش از ۳۱۴هزار نفر از تعداد شاغلان بخش کشاورزی کاسته شده و سهم آن از تعداد شاغلان کشور ۵/ ۱ واحد درصد کاهش یافته است. در بخش صنعت اما ۳۳هزار نفر به تعداد شاغلان این بخش افزوده شده است. آمارها نشان می‌دهد در سال۱۴۰۱ بیش از ۷میلیون و ۹۶۳ هزار نفر در صنعت مشغول به کار بوده‌اند که سهمی ۶/ ۳۳درصدی از کل اشتغال کشور را به خود اختصاص می‌دهد. در نهایت خدمات که بزرگ‌ترین سهم را از تولید و اشتغال کشور دارد در سال۱۴۰۱ با افزایشی ۵۴۶هزار نفری تعداد شاغلان نسبت به سال قبل از آن روبه‌رو بود؛ رشدی که سهم این بخش از اشتغال کشور را از ۵۰درصد فراتر برد و به ۶/ ۵۱درصد رساند.
