اروپا؛ نخستین «قاره برقی» جهان!

 با این حال، اهمیت آن تنها به اهداف زیست‌محیطی محدود نمی‌شود. تجربه بحران انرژی پس از جنگ اوکراین و جهش قیمت گاز روسیه، در کنار تنش‌های خاورمیانه و اختلال در بازارهای جهانی انرژی، سیاستگذاران اروپایی را به این جمع‌بندی رسانده که امنیت انرژی دیگر تنها با تنوع‌بخشی به واردات تامین نمی‌شود، بلکه باید وابستگی ساختاری به نفت و گاز نیز کاهش یابد. کمیسیون اروپا در این سند تاکید کرده که با توسعه برق پاک و گسترش استفاده از آن در بخش‌های مختلف اقتصاد، اروپا می‌تواند به نخستین «قاره برقی» جهان تبدیل شود؛ هدفی که علاوه بر کاهش انتشار آلاینده‌ها، زمینه رشد صنایع فناوری‌های پاک، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و افزایش رقابت‌پذیری اقتصاد اروپا را نیز فراهم خواهد کرد.

برآوردهای اتحادیه اروپا نشان می‌دهد که تسریع روند برقی‌سازی می‌تواند تا پایان دهه آینده حدود دوسوم تقاضای گاز طبیعی و نزدیک به نیمی از مصرف نفت این قاره را جایگزین کند. در نتیجه، هزینه واردات سوخت‌های فسیلی اروپا تا حدود ۲۰۰‌میلیارد یورو کاهش خواهد یافت؛ رقمی که در شرایط بی‌ثباتی بازارهای جهانی انرژی و نوسان قیمت نفت و گاز، اهمیت راهبردی بالایی دارد. این سیاست همچنین می‌تواند به یکی از چالش‌های بزرگ اقتصاد اروپا، یعنی قیمت بالای انرژی، پاسخ دهد. صنایع اروپایی طی سال‌های اخیر به دلیل هزینه بالاتر انرژی نسبت به رقبای آمریکایی و چینی، بخشی از مزیت رقابتی خود را از دست داده‌اند و بروکسل امیدوار است با افزایش سهم برق تولیدشده از منابع داخلی، هزینه انرژی را در بلندمدت کاهش دهد.

با وجود پیشرفت‌های قابل‌توجه در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، اتحادیه اروپا هنوز فاصله زیادی تا تحقق این هدف دارد. بر اساس آمار آژانس بین‌المللی انرژی، سهم برق در سبد مصرف انرژی اروپا طی یک دهه گذشته تقریبا بدون تغییر و در حدود ۲۳ درصد باقی مانده است؛ درحالی‌که این شاخص در کشورهایی مانند چین، ژاپن و کره‌جنوبی از ۳۰درصد فراتر رفته است. البته در حال حاضر حدود ۷۰ درصد برق تولیدی اروپا از منابع پاک داخلی تامین می‌شود که نشان‌دهنده پیشرفت قابل‌توجه این منطقه در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است. برنامه جدید، بخش‌هایی را هدف قرار می‌دهد که همچنان بیشترین وابستگی را به سوخت‌های فسیلی دارند.

در بخش صنعت، کمیسیون اروپا قصد دارد از منابع مالی بازار کربن برای تسریع برقی‌سازی کارخانه‌ها استفاده کند. در بخش حمل‌ونقل نیز توسعه گسترده ایستگاه‌های شارژ خودروهای برقی، برقی‌سازی ناوگان حمل‌ونقل سنگین و تبدیل بنادر به مراکز انرژی پاک در دستور کار قرار گرفته است. همچنین در بخش ساختمان که حدود نیمی از مصرف گاز اروپا را به خود اختصاص می‌دهد، توسعه استفاده از پمپ‌های حرارتی به عنوان جایگزین سیستم‌های گرمایشی گازسوز یکی از اولویت‌های اصلی خواهد بود. با این حال، اجرای این برنامه بدون چالش نخواهد بود. سرمایه‌گذاری اولیه سنگین برای جایگزینی تجهیزات مبتنی بر سوخت‌های فسیلی، توسعه شبکه‌های انتقال برق، افزایش ظرفیت تولید برق پاک، اصلاح نظام مالیاتی انرژی و حذف تدریجی یارانه سوخت‌های فسیلی پس از سال ۲۰۳۰، از مهم‌ترین موانع پیش‌روی این تحول بزرگ به شمار می‌روند.