هرمز؛ گره کور بازار جهانی نفت

جولی کوزاک، سخنگوی صندوق بین‌المللی پول، اعلام کرده که مسیر آینده قیمت نفت بیش از هر چیز به مدت زمان تداوم تنش‌های نظامی و سرعت بازگشت تردد عادی نفتکش‌ها در تنگه هرمز بستگی دارد. به گفته وی، تا زمانی که اختلال در یکی از مهم‌ترین شاهراه‌های انرژی جهان ادامه داشته باشد، بازار نفت در معرض نوسان‌های شدید باقی خواهد ماند.  صندوق بین‌المللی پول همچنین تاکید کرده است که قیمت‌های نقدی نفت همچنان بالاتر از قیمت‌های مورد استفاده در برآوردهای اقتصادی این نهاد قرار دارند و همین موضوع می‌تواند در بازنگری پیش‌بینی‌های رشد اقتصاد جهانی در ماه‌های آینده اثرگذار باشد. این نهاد پیش‌تر هشدار داده بود که تداوم بحران خاورمیانه می‌تواند رشد اقتصاد جهانی را به حدود ۲.۵درصد محدود کند. اگرچه قیمت نفت نسبت به اوج جهش‌های ماه مارس کاهش یافته، اما همچنان در سطوحی بالاتر از مفروضات صندوق بین‌المللی پول قرار دارد. در روزهای اخیر نفت برنت در محدوده ۹۴ تا ۹۵دلار برای هر بشکه معامله شده؛ رقمی که به‌مراتب بالاتر از میانگین ۸۲ دلاری مورد استفاده صندوق در پیش‌بینی‌های آوریل است.

در مقابل، گلدمن ساکس تصویری متفاوت از سمت تقاضای بازار ارائه می‌دهد. این بانک آمریکایی اعلام کرده که اختلال در تجارت انرژی از مسیر تنگه هرمز موجب کاهش حدود ۵درصدی تقاضای جهانی نفت در ماه آوریل شده و مصرف جهانی روزانه حدود ۵‌میلیون بشکه افت کرده است. بر اساس ارزیابی گلدمن ساکس، بخش عمده این کاهش ناشی از افت مصرف در چین و اروپای غربی بوده است؛ دو منطقه‌ای که همزمان با افزایش هزینه‌های انرژی و کند شدن فعالیت‌های صنعتی، با کاهش نیاز به نفت روبه‌رو شده‌اند. این برآورد بر پایه داده‌های پالایشگاهی، شاخص‌های مصرف فرآورده‌های نفتی و اطلاعات شرکت‌های تجاری بین‌المللی انجام شده است.

با این حال، تحلیلگران این بانک تاکید می‌کنند که افت تقاضا تنها یک سوی معادله است. در صورتی که اختلال در تنگه هرمز ادامه یابد و عرضه جهانی بیش از پیش محدود شود، بازار می‌تواند با جهش تازه قیمت‌ها مواجه شود. به بیان دیگر، بازار نفت اکنون میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است؛ کاهش تقاضا از یک‌سو و تهدید کمبود عرضه از سوی دیگر. همین وضعیت باعث شده معامله‌گران با احتیاط بیشتری به آینده نگاه کنند. از یک طرف نشانه‌های ضعف تقاضا در اقتصادهای بزرگ جهان می‌تواند مانع رشد بیشتر قیمت‌ها شود و از طرف دیگر هرگونه تاخیر در بازگشایی کامل تنگه هرمز یا تشدید تنش‌های منطقه‌ای، ریسک کمبود عرضه را دوباره به بازار تحمیل خواهد کرد. در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد سرنوشت نفت بیش از هر زمان دیگری به تحولات ژئوپلیتیک خاورمیانه گره خورده است؛ جایی که آینده تنگه هرمز نه‌تنها مسیر تجارت انرژی، بلکه چشم‌انداز قیمت نفت و حتی رشد اقتصاد جهانی را تعیین خواهد کرد.