بازار تلفن همراه همچنان در رکود و انتظار است؛
تعلیق عرضه و تقاضای موبایل
بیش از ۲۰ روز پیش، اعتراضات در کشور از بازار موبایل شروع شد و به سایر صنوف در شهرهای مختلف سرایت کرد. فعالان حوزه موبایل در آن زمان، از خردهفروشها گرفته تا عمدهفروشها، یکصدا نسبت به نوسانات و تغییرات چشمگیر قیمت دلار که عنصر اصلی معاملات بازار است، اعتراض کردند. بازارهای علاءالدین و چارسو که دو بازار مهم خرید و فروش موبایل در ایران هستند، بسته شد. حالا هم که تقریبا ۲۳ روز از نخستین روز اعتراضات و ۱۱ روز از قطع کامل اینترنت بینالملل گذشته است، بازار موبایل همچنان در رکود، تعلیق و انتظار به سر میبرد. فعالان بازار موبایل از جمله واردکنندگان و فروشندگان از نبود تقاضای قابل توجه در این بازار میگویند. واردکنندگان هم درباره کاهش چشمگیر واردات و تامین کالا در بازار موبایل صحبت میکنند. به گفته آنها، در کنار قطع ارتباطات با تجار در آن سوی مرزها از طریق پلتفرمهای بینالمللی و شرایط ناآرام داخل کشور، افت چشمگیر تخصیص ارز در یک ماه اخیر نیز میزان واردات انواع تلفن همراه را با کاهش قابل ملاحظهای مواجه کرده است.
قفل معاملات
نابسامانیهای اقتصادی، ناآرامیها و قطع کامل اینترنت، طی یک ماه اخیر بازار موبایل ایران را چه در لایه تامین کالا و چه در لایه عرضه محصولات با چالشهای متعددی مواجه کرده است. تا جایی که به گفته فعالان، تقاضا با این بازار قهر کرده و روند تامین کالاها نیز میتوان گفت تقریبا متوقف شده است. در این میان، بخش آنلاین معاملات انواع تلفن همراه نسبت به سایر بخشهای این حوزه فعالیت دارد. البته این بخش هم تحت تاثیر قطع اینترنت و عدم فعالیت لندتکها با چالشهایی دستوپنجه نرم کرده است. با این حال، وضعیت سایتهای خرید و فروش موبایل در مقایسه با هفته پیش که حتی دسترسی به سایتهای داخلی نیز میسر نبود، مقدار محدودی بهتر شده است. اما مغازهها و فروشگاههای فیزیکی این حوزه همچنان با نبود مشتری، پیشبینی صفر قیمتها و نحوه تامین کالا درگیر هستند.
تا جایی که یک فعال بازار موبایل در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» از قفلشدن این بازار خبر داد و گفت: «از یک سمت، تعاملات تجار با فعالان آن سوی مرزها برای معاملات به دلیل قطع اینترنت بینالملل متوقف شده است. از طرف دیگر، همین بازرگانها چند ماه است که نه سهمیه ارزی گرفتهاند و نه توانستهاند ثبت سفارش انجام دهند. این موضوع روند واردات را با محدودیتهای شدیدی درگیر کرده است. در کل میتوان گفت که هر چند اعتصابی در بازار موبایل نسبت به قبل وجود ندارد، اما فعالیتی هم در آن شکل نمیگیرد. در روزهای اوج اعتراضات، بسیاری از فعالان کالاهای خود را از مغازهها جمع کردند که در یکی، دو روز اخیر به نظر میرسد دوباره محصولات خود را در مغازهها میگذارند.»
با این حال، چه مغازهها باز باشند و چه نباشند، معاملهای در این بازار شکل نمیگیرد. دلیل عمده آن هم واقعی نبودن قیمتهاست. به گفته یک فعال بازار نیز تقاضا برای موبایل بهشدت پایین است و نوسان دارد. او با اشاره به اینکه بخش عمدهای از فروشهای آنلاین موبایل به وسیله خرید اقساطی یا اعتباری انجام میشود، گفت: «فعالیت این بخش از بازار هم به دلیل قطع اینترنت و اختلال در فعالیت لندتکها محدود شده و فروش سایتهای خرید و فروش موبایل را تحت تاثیر قرار داده است.»
این فعال بازار موبایل در ادامه به «به صفر رسیدن خریدهای آفلاین» اشاره و بیان کرد: «در حال حاضر، یک بخشی از فعالان بازار سر کار نمیآیند و بخشی دیگر هم منتظر تعیین تکلیف قیمتها و آینده بازار هستند. این وضعیت در کاهش تقاضا و فروش موثر بوده است. در بخش تامینکننده نیز واردکنندگان تقریبا فعالیتی ندارند. کسانی هم که در انبارشان جنس دارند، نمیدانند آنها را در بازار توزیع کنند یا خیر.» با این حال، به گفته این فعال بازار، به نظر میرسد که بعد از گذشت ۱۰ روز از قطع اینترنت، برخی تامینکنندگان شروع به اعلام لیست و قیمت میکنند. با این حال، تغییری در عرضه یا خرید و فروش انواع تلفن همراه ایجاد نشده است.
تعلیق واردات
علاوه بر نبود تقاضا و معامله در بازار موبایل تحت تاثیر نابسامانیهای اقتصادی و اجتماعی، واردات تلفن همراه هم این روزها بیش از پیش با محدودیت مواجه شده است. تا جایی که هم فروشگاهها و هم فعالان حوزه خدمات از کاهش تامین موبایل در بازار میگویند. یک فعال بازار که در حوزه خدمات گارانتی موبایل فعالیت میکند، در این خصوص به «دنیای اقتصاد» توضیح داد: «با کاهش چشمگیر واردات موبایل، حجم ورودی درخواستها برای خدمات هم بهشدت افت کرده است. تقریبا بالای ۸۰ درصد کاهش فروش داشتیم. ارز به تجار تخصیص نمیدهند و واردات موبایل خیلی کم شده است. کسانی که کالای موجود دارند، آنها را وارد بازار نمیکنند.»
لایه عمدهفروشی و واردکنندگان بازار موبایل از زمان شروع ناآرامیها و قطع کامل اینترنت بینالملل، بستر ارتباطی در فضای آنلاین و شبکه مویرگی فروش خود را از دست دادند. این گفته یکی از واردکنندگان تلفن همراه است که درباره وضعیت فعلی واردات این حوزه به «دنیای اقتصاد» توضیح میدهد: «با وجود فعالیت اینترنت ملی در گمرک و سامانه جامع تجارت، امکان واردات وجود نداشت. به این دلیل که تحت تاثیر شرایط اقتصادی و اجتماعی، امکان فعالیت تجاری میسر نبود و واردکنندگان نیز چند ماه است که به دلیل مشکلات در بهینهسازی تخصیص ارز، امکان ثبت سفارش ندارند.
به صورت کلی، از زمان شروع ناآرامیها هیچ درخواستی برای ثبت سفارش و واردات در حوزه ثبت نشده است. همچنین در این مدت کالایی ترخیص نشده است.» با این حال، یک فعال دیگر بازار موبایل از احتمال رفع مشکل بهینهسازی ارز این حوزه تا ۱۰ روز آینده خبر میدهد و میگوید: «بهینهسازی مصرف ارز یک پارامتری است که در هفت ماه گذشته به زنجیره تامین موبایل در لایه واردات اضافه شده است.
بر این اساس، هر وزارتخانه و دفاتر آن سالانه یک سهمیه ارزی دارد که برای دفتر موبایل وزارت صمت نیز سالانه ۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار تا ۲ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار سهمیه درنظر گرفته شد. هر واردکننده نیز هر فصل یک چهارم از این سهمیه را براساس سابقه وارداتش دریافت میکند. اما پس از استفاده از یک چهارم اول سهمیه، خیلی از شرکتها امکان ثبت سفارش برای آنها وجود ندارد.» هر چند معلوم نیست که در روزهای آینده مشکلات ثبت سفارش رفع شود یا نه و با نزدیک شدن به ماههای نزدیک به عید بازارها از جمله بازار موبایل وضعیت بهتری پیدا کند، اما فعالان بر این باورند که در صورت رخ دادن این اتفاق هم به دلیل نبود تقاضا، در نهایت فروشندگان مجبور میشوند تا با ضرر کالاهای خود را وارد بازار کنند.
