«تان کاه کی» بازرگان، سرمایهگذار و نیکوکار سنگاپوری-چینی
روحالله حاتمی : تان کاهکی (Tan Kah Kee) بازرگان، سرمایهگذار و نیکوکار سنگاپوری-چینی بود که در جنوب خاوری آسیا، هنگ کنگ و بسیاری از شهرهای چین همچون شانگهای، شیامن و گوانگ ژو فعالیتهای وسیع خیریه و اجتماعی داشت. او به مثابه چهرهای برجسته در جامعه مهاجران چینی در قرن ۲۰، در رویدادهای مهمی در چین همانند انقلاب شینهای (انقلاب چین در ۱۹۱۱) و جنگ دوم ژاپن و چین (۱۹۴۵-۱۹۳۷) نقش حامی مالی داشت و بخش عمدهای از داراییها و درآمدهای خود را صرف کمک به چین در این وقایع کرد. افزون بر آن، کمکهای مالی وی به تاسیس چند نهاد آموزشی در آسیا و استان فوجیان چین همانند دانشگاه شیامن منجر شد.
تان کاه کی در ۲۱ اکتبر ۱۸۷۴ م. در شیامن واقع در استان فوجیان چین به دنیا آمد و در ۱۶سالگی راهی سنگاپور شد تا به پدرش ملحق شود که در کار تجارت برنج بود. با ورشکستگی پدرش در ۱۹۰۳، تان کسب و کار خود را آغاز کرد و یک امپراتوری تجاری در حوزههایی مانند کشتزارهای کائوچو، تولید، چوببری، کنسروسازی، املاک، بنگاه صادرات و واردات، حمل و نقل دریایی و... برای خود ایجاد کرد. تسلط او بر زبان هاکجن، که زبان میانجی چینیهای خارجنشین در جنوب خاوری آسیا بود، نقش عمدهای در موفقیتهای وی داشت و از او بهعنوان «هنری فورد جامعه مالایایی» یاد میشد. تاسیس دبیرستان چینی در سنگاپور (اکنون موسوم به دانشگاه هوا چونگ) و مدارس جیمی در شیامن (اکنون موسوم به دانشگاه جیمِی) در سالهای ۹-۱۹۱۸ و تاسیس دانشگاه شیامن در ۱۹۲۸ از فعالیتهای وی در حوزه آموزش بود. وی از ۱۹۳۷ اعانات هنگفتی در حمایت از چین در جنگ با ژاپن گرد آورد اما پیش از ورود ژاپنیها به سنگاپور در ۱۹۴۲ موفق به فرار به جاوه اندونزی شد و در آنجا هرگونه مذاکره با ژاپنیها را خیانت برشمرد. با وقوع جنگ داخلی در چین، او در برابر حزب ملی خلق چین (کومین تانگ) در جانب کمونیستها ایستاد و نقش رهبری جامعه چینیهای مقیم سنگاپور را که اکنون دوشقه شده بود در عمل از دست داد. پس از تاسیس جمهوری خلق چین در ۱۹۴۹، مقامات استعماری بریتانیا در سنگاپور مانع ورود وی به این کشور شدند؛ زیرا از ورود افکار کمونیستی به مالزی و سنگاپور هراسان بودند.
تان در ۱۹۶۱ در پکن درگذشت و دولت چین مراسم تشییع وی را برگزار کرد. به پاس و یادبود نیکوکاری وی بورس تحصیلی تان کاه کی (بعدتر موسوم به بنیاد تان کاه کی) در سنگاپور تاسیس شد.