ابتهاج و آغاز برنامهریزی اقتصادی در ایران
ابوالحسن ابتهاج در جلسه ملاقات با شاه اشاره میکند که باید پول نفت صرف عمران مملکت شود. او سه روز پس از بازگشت به ایران (سال۱۳۳۳ش) به دیدار شاه رفته بود و راجع به نحوه بهرهبرداری از درآمد نفت سخن گفته بود. او اولین رئیس سازمان برنامه پس از سقوط دولت مصدق بود که تنها مقام بالادست او شخص اول مملکت و شاه بود و حمایت شاه از او، قدرت اجرایی کردن طرحها را به سازمان میداد. در این دیدار شاه به او گفته بود که میخواهم پول نفت دست کسی باشد که تحت نفوذ احدی قرار نگیرد. در زمان نخستوزیری سپهبد زاهدی در سال ۱۳۳۳ش کار او در سازمان برنامه شروع شد. محل سازمان برنامه آن زمان در خیابان استخر بود.
شرط ابتهاج برای تقبل این مسوولیت، عدم مداخله شخص نخستوزیر یا هر فرد دیگری در امور این نهاد و نیز مطالعه و بررسی اسناد و گزارشهای آن دستگاه بود. البته طرحها قبل از اجرایی شدن باید به تایید نمایندگان مجلس شورای ملی میرسید. از بدو ورود به سازمان، ابتهاج تصمیم به تغییر تشکیلات سازمان و نیز ترمیم و پرداخت حقوق اعضای آن گرفت. به این ترتیب از تاریخ ۱۱شهریور همان سال، تصدی این سازمان را رسما عهدهدار شد. بررسی عملکرد برنامههای عمرانی و توسعهای ایران نشان میدهد که برنامه اول و دوم عمرانی، مجموعهای از طرحهایی بودند که جهتگیری اساسی آنها به سمت بخشهای زیربنایی، بهویژه حملونقل و ارتباطات و سپس صنعت قرار داشت؛ اما در نتیجه جنبش ملیشدن صنعت نفت، تنها کمتر از ۲۰ درصد کل سرمایهگذاری پیشبینی شده به وقوع پیوست و در نهایت برنامه با شکست مواجه شد.
تاس.اچ.مک لئود، برنامهریزی در ایران، ترجمه علی اعظم محمدبیگی، تهران، نشر نی،۱۳۸۰
- سخنگوی دولت:خصوصی سازی کج روی داشته است/فروش نفت و در دست بودن پول آن برای ایران اولویت است/رییس جمهوردر حوزه سیاست خارجی با مردم گفتوگو می کند
- رفیقدوست: بین ایران و آمریکا جنگ شود، اسرائیل گروگان ماست/اصلا نفت نفروشیم، چرا مملکت گیر کند؟
- سیاستگذاری و همراهی اجتماعی
- ایران بدون نفت اداره می شود؟
- چگونه کشور بدون نفت قابل اداره است؟