گفته‌ها - ۱۰ بهمن ۹۵

انگلیس‌ها در تهران بانکی به‌نام بانک شاهنشاهی تاسیس کرده‌اند که در ایالات و ولایات نیز شعبی دارد. روس‌ها هم به رقابت آنها در تهران و ایالات مهم بانک‌هایی دایر نموده‌اند. اگرچه روس‌ها و انگلیس‌ها در امور اقتصادی به شدت با هم رقابت می‌کنند ولی اخیرا هردوی آنها در مقابل آلمان‌ها به شکست برخورده‌اند زیرا فعالیت بانک آلمان در ایران زیادتر است و اکنون هم درصدد گرفتن امتیاز تاسیس یک مرکز تجارتی در خلیج‌فارس است و می‌خواهد بندری برای ورود و خروج کشتی‌های آلمانی در آنجا دایر نماید. معمولا صرافخانه‌ها و ادارات دولتی و تجار و ثروتمندان میرزاهایی دارند که در ایران به نام صاحب قلم یا ارباب قلم معروفند. میرزاها در آن واحد کارمند و منشی و محاسب هستند. لوازم کار آنها منحصر است به یک لوله کاغذ که در پرشال فروبرده‌اند و یک قلمدان که در جیب قبای خود گذارده‌اند. قلمدان یکی از تجملات مهم نویسندگان ایران است، هرمیرزای فقیری هم ممکن است قلمدان خوبی داشته باشد.

منبع: هانری رنه دالمانی، سفرنامه از خراسان تا بختیاری، امیرکبیر، ۱۳۳۵.