دستکاری احساسات با تکنولوژی
روباتها جای حیوانات خانگی را میگیرند؟
مترجم: مریم رضایی ایزاک آسیموف اشتباه فکر میکرد که قوانین علم روبوتیک در مغز همه روباتها حک شده است. اما تفکر او در مورد اینکه روباتها به قانون نیاز دارند و این قانون به بروز بحثی داغ در مورد نقش آنها در زندگی و کار بشر منجر میشود، درست بود. در بسیاری از حوزهها، قوانین و مقررات برای روشی که بازارها برای روباتها ارائه میدهند، بسیار ضروری است. ظهور روباتهای صنعتی همیشه بهدلیل ملاحظات بهداشتی و امنیتی محدود شده است. خودمختاری روباتهای مخرب نظامی همچنان یک نگرانی جدی محسوب میشود که بهزودی در کنوانسیون سلاحهای ویژه غیراتمی در ژنو در مورد آن بحث خواهد شد.
گسترش هواپیماهای بدون سرنشین به آزادسازی مسیرهای هوایی در کنار پهنای باندی برای کنترل آنها بستگی خواهد داشت. ظهور خودروهای بدون سرنشین نیز به قوانین و مقررات همهجانبهای نیاز دارد.
همانطور که دکتر رام گاپتا، از بنیاد ملی علوم انسانی آمریکا (NFS) اشاره میکند، توانایی فنی تولیدکنندگان برای ساخت روباتهای خانگی ممکن است از ظرفیت آنها برای مقابله با پیامدهای منفی آن فراتر رود؛ بهخصوص اگر روباتها در خانه افراد کهنسالی کار کنند که مشکلات شناختی دارند.
شورای اخلاقیات دانمارک - که هیاتی مشورتی است و نه قانونگذار - بررسی کرده که آیا طراحی روباتها برای فریب مردم نسبت به اینکه روباتها احساسات دارند، قابل قبول است یا نه؟ این شورا به این نتیجه رسیده که چنین روباتهایی به خودی خود مشکلی ندارند؛ اما برای افرادی که به راحتی فریب میخورند و باید مراقب شارژ این روباتها باشند، مسوولیت ایجاد میکند. به نظر میرسد این یک اصل کلی
خوب باشد.
روباتها ارادهای از خود ندارند و ماشینهایی هستند که برای هدف خاصی طراحی شدهاند و همین هدف است که باعث میشود قانونگذاران بر آن متمرکز شوند. کارل مارکس در کتاب «سرمایه» خود اشاره کرده که بتوارگی پول و کالا بهعنوان «ویژگیهایی که حیات خود را دارند و هم با یکدیگر و هم با بشر ارتباط ایجاد میکنند،» انسان را در برابر روابط اجتماعی ایجاد شده در دنیای تجارت و اقتصاد کور میکند.
نسلهای بعدی اشاره کردهاند که بهطور مشابه تکنولوژی اغلب بتواره میشود. روباتها آخرین حرف این بتوارگی هستند، شکلهایی از سرمایه که «حیات خود را دارند» و آشکار شدن ماهیت آنها بهعنوان مکانیزمهای بیاحساسی که برای اهداف خاصی ایجاد شدهاند، دشوار است؛ اما این کاری است که قانونگذاران و نیز افرادی که میخواهند از روباتهای کاربردی پول درآورند، باید انجام دهند.
در نظام جنگافزاری، سطح مشخصی از خودمختاری نسبت به تبعیض اهمیت کمتری دارد و به فردی که مسوول اداره این سیستم است، مربوط میشود.
وسیله و هدف
در هر حال، در ذهن سپردن هدف به جای وسیله کار سختی است و شاید کاری غیرضروری در زندگی روزمره باشد. تلاشی که برای جلوگیری از دادن جنبه انسانی به روباتها صورت میگیرد، اغلب بیارزش است. کولین انجل، رئیس شرکت iRobot میگوید: بیشتر افرادی که روباتهای جاروکش این شرکت را میخرند، به پرسنل فروش میگویند میخواهند دستگاهی را بخرند که فقط زمین را تمیز کند و با اینکه کارکرد این دستگاه فوقالعاده است؛ اما نمیخواهند این روبات را مثل حیوان خانگی خود بدانند؛ اما حدود ۸۰ درصد خریداران در ادامه این حس را
پیدا میکنند.
ممکن است در آینده این جذابیتهای روباتها از بین برود و آنها به ابزارهایی عادی تبدیل شوند؛ اما هر چقدر این اتفاق سریعتر رخ دهد، روباتهایی با ویژگیهای رفتاری کاملتر تولید میشوند که دوباره انسان را درگیر میکنند.
روباتها در آینده عملکرد بهتری در دیدن، دستکاری و جابهجایی اشیا خواهند داشت، همانطور که نحوه راه رفتن آنها بهتر شده است. وقتی مهندسین ژاپنی برای اولین بار در دهه ۸۰ بهطور جدی روی روباتهای راهرونده کار کردند، نمونه مشابهی پیش از آن وجود نداشت.
اکنون روبات ASIMO هوندا به خوبی و مثل دیگر روباتهای انساننما راه میرود.
شوجی کاجیتا، مدیر موسسه AIST میگوید این روباتها ظرف ۲۰ سال آینده رفتاری کاملا شبیه انسان خواهند داشت. عدهای دیگر این زمان را طولانیتر میدانند؛ اما هیچکس تردیدی در مورد آن ندارد.
این روند همچنان بهبود خواهد یافت. انسان معیار بسیاری از چیزها است، اما معیار قابلیتهای نهایی روباتها - یا اگر بتگرایی را کنار بگذاریم - قابلیتهای نهایی انسانهایی که با روباتها همکاری میکنند تا تواناییهای خود را توسعه دهند، نخواهد بود. واضح است در کاری که روباتها انجام میدهند محدودیتهایی وجود دارد؛ اما این محدودیتها هنوز به چشم نمیآیند.
گاهی اوقات به اشکال گوناگون به نظر میرسد، آینده پیش روی ما حاضر است: در حال حاضر روباتهایی هستند که خواسته دانشمندان را در سطح مریخ پیاده میکنند. گاهی حس میشود آینده به تاخیر افتاده است و رویای پیشرفت بدون توقف به گذشته برمیگردد؛ اما با همه بیگانگیها و تعارضی که در مورد آینده وجود دارد، صاحبان آن را میشناسیم و تعداد آنها در میان ما در حال افزایش است.