صندوق بینالمللی پول در گزارش جدید خود از چشمانداز اقتصاد جهان که هفته پیش منتشر شد، افقی مثبت از شرایط اقتصادی دنیا ترسیم کرده است. این نهاد اعلام کرد در سال جاری میلادی و سال آینده همزمان با رشد بازده در اقتصادهای توسعه یافته وضعیت اقتصاد جهان بهتر خواهد شد، اما ریسکها در اقتصادهای نوظهور افزایش خواهد یافت. همچنین ضروری است هم در اقتصادهای توسعه یافته و هم اقتصادهای نوظهور سیاستهای بهتری اتخاذ شود تا دوره رشد کند اقتصادی طولانی نشود.
در گزارش این نهاد آمده است، در سال جاری میلادی و سال ۲۰۱۵اقتصاد جهان به ترتیب ۶/۳ درصد و ۹/۳ درصد رشد خواهد کرد. به این ترتیب سال ۲۰۱۵ نرخ رشد بالاترین میزان طی ۴ سال اخیر خواهد بود. اما باید به تفاوت نرخهای رشد در کشورهای مختلف دقت شود. درحالیکه سیاستهای انبساطی به افزایش نرخ رشد اقتصاد آمریکا و اروپا منجر میشود، اقتصادهای نوظهور رشدی کمتر از آنچه چند ماه پیش تصور میشد خواهند
داشت.
کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا با شرایط سخت مواجه خواهند بود و رشد این منطقه در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ تنها اندکی افزایش پیدا خواهد کرد. بخش اعظم رشد در اقتصادهای نفت خیز منطقه مشاهده میشود درحالیکه بسیاری از کشورهای واردکننده نفت همچنان با شرایط دشوار اجتماعی اقتصادی مواجه خواهند بود.
در سال جاری میلادی و سال ۲۰۱۵ نرخ رشد اقتصاد چین ۵/۷ درصد خواهد بود. در سال جاری مقامات چین تلاش میکنند اقتصاد را در مسیری متوازنتر و پایدارتر حرکت دهند. در هند نرخ رشد افزایش خواهد یافت و این امر تا اندازه زیادی حاصل تلاش دولت برای تقویت سرمایهگذاریها
است.
در سال جاری ریسکهای ژئوپولتیک بر تحولات اقتصادی جهان به ویژه قیمت نفت خام تاثیرگذار شدهاند. مقابله غرب و روسیه بر سر اوکراین از چند ماه پیش آغاز شده و همچنان ادامه دارد. غرب روسیه را به ایجاد تنش در مناطق شرقی اوکراین متهم کرده و از این کشور خواسته نیروهای خود را از مرزهای شرقی اوکراین دور کند. همچنین آمریکا و اتحادیه اروپا روسیه را به اعمال تحریمهای شدیدتر تهدید کردهاند. در این شرایط نگرانیهایی درباره اختلال در عرضه نفت و گاز طبیعی پدید آمده و یک عامل رشد بهای نفت تداوم پیدا کردن تنشها بر سر اوکراین بوده است.
خروج اقتصادهای توسعه یافته از رکود پس از بحران مالی و رکود اقتصادی سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ فرآیندی مطلوب است، اما رشد در همه جا به یک میزان رخ نداده است و برای پایا کردن روند بهتر شدن شرایط به سیاستهای مناسب و حمایت از اقتصاد نیاز احساس میشود.
در ایالات متحده بهرغم ضعف شاخصهای اقتصادی در دو ماه نخست سال جاری میلادی که حاصل سرمای هوا بوده است پیشبینی میشود امسال اقتصاد این کشور ۸/۲ درصد رشد کند که حدود یک درصد بالاتر از رقم مربوط به سال ۲۰۱۳ است. رونق بخش مسکن، پایین باقی ماندن نرخهای بهره برای مدتی طولانی و سیاستهای حمایتی علل اصلی رشد بالاتر اقتصاد آمریکا در سال جاری میلادی هستند. بهرغم اظهارنظرهای خانم جانت یلن رئیس بانک مرکزی آمریکا درباره آغاز برنامه افزایش نرخهای بهره از اوایل سال آینده میلادی، صندوق بینالمللی پول پیشبینی میکند این برنامه حداقل تا سه ماه سوم سال ۲۰۱۵ آغاز نخواهد شد.
فعالیتهای اقتصادی در منطقه ۱۸ عضوی یورو امسال به تدریج افزایش خواهد یافت، زیرا بسیاری از اقتصادهای این منطقه از شدت سیاستهای ریاضتی خود کاستهاند و مشاهده میشود که بانک مرکزی اروپا آماده هر اقدامی برای کمک به رونق اقتصادی این منطقه است.
البته وضعیت اقتصادی در تمام کشورهای عضو منطقه یورو به یک میزان بهتر نشده است و این یک عامل تهدید محسوب میشود. صندوق بینالمللی پول در گزارش جدید خود مانند گزارش چند ماه پیش، نرخ بسیار پایین تورم را یک ریسک برای رونق اقتصادی توصیف کرده است به همین دلیل از بانک مرکزی اروپا خواسته است سیاستهای انبساطی اتخاذ کند.
در این میان ماریو دراگی، رئیس بانک مرکزی اروپا روز شنبه این هفته اعلام کرد افزایش بیش از پیش ارزش یورو بانک مرکزی را به اجرای سیاستهای انبساطی وادار خواهد کرد. در صورتی که ارزش یورو همچنان رشد کند برای حفظ ویژگی حمایتی سیاستهای پولی باید سیاستهای انبساطی اتخاذ شود.
ارزش یورو در برابر دلار طی سال گذشته ۶ درصد افزایش یافت و سیاستگذاران بانک مرکزی اروپا به این نکته اذعان کردهاند که رشد ارزش پول واحد اروپایی تهدیدی برای تحقق هدف بانک مرکزی اروپا، یعنی ثبات قیمتها است. در هر حال صندوق بینالمللی پول ابراز امیدواری کرده سیاستهای انبساطی هر چه زودتر از سوی بانک مرکزی اروپا اتخاذ شود.
در گزارش جدید صندوق بینالمللی پول پیشبینی نرخ رشد اقتصادی چند کشور با درآمد متوسط از جمله روسیه، ترکیه، برزیل و آفریقای جنوبی کاهش یافته است. اقتصادهای نوظهور در مجموع امسال ۹/۴ درصد رشد خواهند کرد. این رقم ۲/۰ درصد پایینتر از پیشبینی ماه ژانویه این نهاد است. اگر در این کشورها اقداماتی برای اصلاح ساختار اقتصادی، کاهش کسری حساب جاری و بدهیها صورت نگیرد شرایط در میانمدت سختتر خواهد
شد.
واقعیت این است که بهبود شرایط در اقتصادهای توسعه یافته سبب میشود سرمایهگذاران گزینههای بیشتری برای سرمایهگذاری در اختیار داشته باشند. در نتیجه اگر ضعفهای ساختار اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه رفع نشود این اقتصادها با خروج سرمایهها مواجه خواهند شد. این یک خطر جدی است و هر چه وضعیت اقتصادی در کشورهای توسعه یافته بهتر شود، خروج سرمایهها از اقتصادهای در حال توسعه و نوظهور بیشتر خواهد شد. یک عامل دیگر که میتواند خروج سرمایهها را از اقتصادهای در حال توسعه و نوظهور سرعت بخشد، افزایش نرخهای بهره در ایالات متحده از اوایل سال آینده میلادی است.
اگر اقتصادهای بزرگ چه نوظهور چه توسعه یافته، به ویژه منطقه یورو و ژاپن، سیاستهای درست و متناسبی با شرایط کنونی اقتصاد جهان اتخاذ نکنند احتمال کاهش نرخ رشد اقتصادی وجود خواهد داشت. یک عامل تهدید دیگر انتخاباتهای ملی متعددی است که در سال جاری میلادی در جهان برگزار خواهد شد. اینگونه تحولات بزرگ سیاسی توانایی کشورها در اعمال تدابیر مناسب اقتصادی را کاهش میدهد و ممکن است به بروز مشکلات کلان اقتصادی و مالی منجر شود.
نرخ رشد در اقتصادهای توسعه یافته پایین است و احتمالا در اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه نیز نرخ رشد نسبت به سال قبل پایینتر خواهد بود. ابهام درباره افق وضعیت اقتصاد چین بر اقتصادهای دیگر تاثیر منفی خواهد داشت. دولت چین قصد دارد از وابستگی رشد اقتصاد به سرمایهگذاری و صادرات کاسته و آن را به مصرف داخلی معطوف کند. همچنین یک مجموعه اصلاحات اقتصادی و مالی دیگر نیز برای سال جاری در این کشور در نظر گرفته شده است. اگر قرار است نرخ رشد افزایش یابد دولتها باید از سیاستهای پولی به درستی استفاده کنند.
منبع: صندوق بینالمللی پول