گاز برگ برنده روسیه در اوکراین
بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی جهان از رویال داچ شل تا اکسون موبیل، احتمالا قراردادهای خود را برای انجام عملیات‌های اکتشاف و استخراج منابع انرژی در اوکراین مورد بازنگری قرار خواهند داد زیرا در این کشور بحران سیاسی سبب شده یک منبع سود جدید برای این شرکت‌ها تهدید شود و نیز حرکت کشور به سمت استقلال در حوزه انرژی به خطر افتد. سال گذشته، دو شرکت نفتی شل و شورون قراردادی با دولت اوکراین امضا کردند که موضوع آن استخراج منابع انرژی ساحلی دست نخورده این کشور بود. اجرای این قراردادها زمینه نوسازی زیرساخت‌های انرژی اوکراین و افزایش تولید داخلی را فراهم می‌کرد و از وابستگی اوکراین به گاز طبیعی وارداتی از روسیه می‌کاست.
بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی جهان از رویال داچ شل تا اکسون موبیل، احتمالا قراردادهای خود را برای انجام عملیات‌های اکتشاف و استخراج منابع انرژی در اوکراین مورد بازنگری قرار خواهند داد زیرا در این کشور بحران سیاسی سبب شده یک منبع سود جدید برای این شرکت‌ها تهدید شود و نیز حرکت کشور به سمت استقلال در حوزه انرژی به خطر افتد.
سال گذشته، دو شرکت نفتی شل و شورون قراردادی با دولت اوکراین امضا کردند که موضوع آن استخراج منابع انرژی ساحلی دست نخورده این کشور بود. اجرای این قراردادها زمینه نوسازی زیرساخت‌های انرژی اوکراین و افزایش تولید داخلی را فراهم می‌کرد و از وابستگی اوکراین به گاز طبیعی وارداتی از روسیه می‌کاست. سال گذشته قبل از آغاز بحران سیاسی در اوکراین، شرکت اکسون بزرگ‌ترین شرکت نفتی آمریکا نیز در آستانه انعقاد قرارداد، برای اکتشاف و استخراج منابع انرژی فراساحلی در دریای سیاه قرار داشت.
درحالی که این شرکت‌ها می‌توانند در دیگر کشورها به فعالیت بپردازند، سرمایه‌گذاری در اوکراین که می‌توانست در نهایت به ۱۰ میلیارد دلار برسد، برای حرکت اوکراین به سمت خارج شدن از کنترل روسیه و احیای اقتصاد خود که در آستانه فروپاشی قرار دارد حیاتی است. این در حالی است که به باور تحلیلگران اوکراین اکنون در وضعیت بسیار نامناسبی برای سرمایه‌گذاری خارجی قرار دارد.
سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری در هر اقتصاد نوظهور دو شرط را در نظر می‌گیرند: ثبات سیاسی و قابل پیش‌بینی بودن از لحاظ اقتصادی و اکنون اوکراین حائز هیچ‌یک از این شرایط نیست.
در حال حاضر، مقامات اوکراین برای جلوگیری از ورشکستگی این کشور به میلیاردها دلار کمک خارجی نیازمند هستند و هنوز مشخص نیست چه کشور یا نهادی قرار است با چه پیش شرط‌هایی به این کشور کمک کند. یک واقعیت نگران‌کننده درباره وضعیت اقتصاد اوکراین وجود دارد و آن اینکه حتی اگر این کشور به کمک‌های مالی دست یابد، همچنان به روسیه وابسته باقی خواهد ماند. کارخانه‌های فولادسازی اوکراین که زمانی این کشور را به مرکز صنعتی شوروی سابق تبدیل کرده بودند، به میزانی بالا گاز برای کار نیاز دارند. در حال حاضر، اوکراین بیش از فرانسه که اقتصادی ۶ برابر بزرگ‌تر است، گاز مصرف می‌کند و بیش از ۵۰ درصد گاز مصرفی اوکراین از روسیه تامین می‌شود.
از سوی دیگر اوکراین میزبان شبکه‌ای از خطوط لوله ساخته شده در دوران موجودیت شوروی سابق است که نیمی از گاز روسیه را به اتحادیه اروپا منتقل می‌کند و همین امر سبب شده ارتباط‌های کی یف و مسکو در حوزه انرژی، یک عامل بزرگ نگرانی برای اروپای غربی باشد. روسیه از گاز طبیعی به عنوان عاملی برای فشار بر اوکراین استفاده کرده و از سال ۲۰۰۶ تاکنون دوباره انتقال گاز به اوکراین را قطع کرده است. در بحران اخیر روسیه برای حمایت از یانوکوویچ پیشنهاد داد گاز را به قیمت پایین‌تر به این کشور بدهد.
تاکنون ناآرامی‌ها در اوکراین بر جریان گاز به این کشور تاثیر نگذاشته و قیمت گاز در اروپا افزایش نیافته است، زیرا هوای نسبتا مناسب در زمستان امسال سبب شده ذخیره گاز در این قاره بالاتر از حد معمول باقی بماند. دیمیتری مدودوف نخست‌وزیر روسیه اعلام کرده این کشور تا ماه مارس که توافق‌نامه فروش گاز به قیمت پایین‌تر به اوکراین پایان می‌یابد، انتقال گاز به این کشور با قیمت یاد شده را ادامه خواهد داد. حال تحلیلگران معتقدند اگر اوکراین به ثبات سیاسی دست یابد، دولت جدید خواستار استخراج گاز در این کشور از سوی شرکت‌های غربی خواهد شد، زیرا قطعا روسیه نسبت به سرنگون شدن دولت یانوکوویچ واکنش منفی نشان خواهد داد. کارشناسان بازار انرژی در روسیه معتقدند اگر اوکراین مایل است از وابستگی خود به گاز روسیه بکاهد، ضروری است با مشارکت شرکت‌های خارجی زمینه افزایش تولید انرژی در این کشور را فراهم کند.
شرکت شل قصد دارد طی پنج سال آینده، پانزده چاه در اوکراین حفر کند تا از ظرفیت میدان یوزیوسکا که در هشت هزار کیلومتر مربع از شرق اوکراین گسترده شده است، استفاده کند. دولت اوکراین سال پیش، هزینه به بهره‌برداری رساندن این پروژه را ۱۰ میلیارد دلار برآورد کرد. شرکت شل در اطلاعیه‌ای اعلام کرده ناآرامی‌های اخیر تاثیری بر عملیات‌های این شرکت در میدان یادشده نداشته است.
میدان ساحلی اولسکا
شرکت شورون، دومین شرکت بزرگ نفتی آمریکا قراردادی مشابه برای توسعه میدان ساحلی اولسکا دارد که ارزش آن ۴۰۰میلیون دلار است. شورون در بیانیه‌ای اعلام کرده که با دقت تحولات در کی‌یف را دنبال می‌کند و تدابیر لازم را برای حفاظت از جان کارکنان و خانوارهای آنها اتخاذ کرده است.
قبل از آغاز ناآرامی‌های اخیر اوکراین شرکت اکسون در آستانه امضای قرارداد برای حفر چاه‌های اکتشافی در منطقه اسکیفسکا در سواحل دریای سیاه اوکراین بود. این قرارداد که طبق آن قرار بود شرکت اکسون برای حفر دو چاه فراساحلی ۷۳۵ میلیون دلار سرمایه‌گذاری کند بلاتکلیف باقی مانده است.
تحلیلگران شرکت مشاوره مدیریت ریسک بروکشایر معتقدند ناآرامی‌های سیاسی مانعی بر سر فعالیت‌های اکتشافی منابع انرژی در مناطق ساحلی خواهند بود و تا زمانی که جو سرمایه‌گذاری بهبود نیابد و دولت جدید شکل نگیرد بسیاری از پروژه‌ها متوقف خواهند ماند. حتی اگر فعالیت‌های اکتشافی ادامه پیدا کند، تولید در مقیاسی بزرگ به گذشت سال‌ها زمان نیاز دارد و این تهدید باقی خواهد ماند که روسیه از انرژی به عنوان ابزاری برای حفظ نفوذ خود بر اوکراین استفاده کند. واقعیت این است که اوکراین هنوز به شدت به انرژی روسیه وابسته است، بنابراین روسیه یک برگ برنده در آستین دارد.
منبع: خبرگزاری بلومبرگ
