اعتراض به تحریم‌ها؛ سمن‌ها دوشادوش دولت
احمد قویدل * دولت یازدهم روزهای ابتدایی کار خود را می‌گذراند.
سازمان‌های مردم‌نهادی که در حوزه بهداشت و درمان فعالیت می‌کنند امیدوار بودند رییس‌جمهور، وزیری را در این حوزه معرفی کند که بتواند گرهی از مشکلات بی‌شمار حوزه بهداشت در سال‌های اخیر را پر کند و آنها بتوانند در یک تعامل مثبت، این وزارتخانه را در ارتقای کیفیت خدمت‌رسانی بیماران تحت پوشش یاری کنند. خوشبختانه دکتر‌هاشمی در برنامه خود مدیریت دقیق و مسوولانه تندرستی جامعه را جوهره حکمرانی خوب شمرد و سلامت مردم را اولویت ملی دانست این رویکرد توانست این انجمن‌ها را به دولت تدبیر و امید، امیدوار کند.
انتشار برنامه وزیر پیشنهادی دولت یازدهم انعکاسی از رویکرد شفاف آقای‌هاشمی به پذیرش مسوولیت‌های یکی از وزارتخانه‌های کلیدی است که عملکرد آن مستقیما بر حوزه سلامت آحاد مردم ایران موثر است.‌هاشمی اولین وزیر بهداشتی است که با استناد به قرآن کریم و اصل ۲۹ قانون اساسی سلامت را به معنی نداشتن بیماری ندانسته و آن را برخورداری از رفاه کامل جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی و ازحقوق مردم تعریف کرده است. او حتی در مقدمه برنامه خود این حق را از جمله حقوقی برشمرد که در اسناد حقوق بشر و سازمان بهداشت جهانی به آن توجه شده است. در این اسناد انسان به عنوان برترین آفریده پروردگار و جانشین او در زمین می‌بایست در شأن جایگاه خود از حوزه خدمات سلامت بهره مند شود.
ادبیات به کار گرفته شده در برنامه پیشنهادی وزیر بهداشت، ادبیات آشنایی برای سازمان‌های مردم نهاد فعال در حوزه بهداشت و درمان است. دکتر‌هاشمی در بند بیست و نهم پیشنهاد خود، همسو با تفکر رییس‌جمهور، همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با بخش خصوصی، انجمن‌های علمی، دولت‌های محلی (شهرداری‌ها) و سازمان‌های مردم نهاد را در برنامه خود ارائه داده است. برنامه‌ای که این امید را در سازمان‌های غیر‌دولتی به وجود می‌آورد که در سایه تعامل مثبت با وزارت بهداشت نقش خود را در حوزه بهداشت و درمان ایفا نمایند؛ نقشی که در ۸ سال گذشته هر روز کمرنگ تر می‌شد.
بر بستر این رویکرد راه برای فعالیت گسترده سازمان‌های مردم نهاد هموار شده است. سازمان‌های مردم نهاد می‌بایست با استقبال از این رویکرد به جای انتظار کشیدن، تلاش خود را صرف ارائه برنامه کنند. انعکاس خواسته‌ها و مطالبات جامعه هدف در شرایط کنونی کفایت نمی‌کند، بلکه این سازمان‌ها می‌بایست همزمان راهکار‌های پیشنهادی خود را با در نظر داشتن نقشی که می‌توانند ارائه کنند، به اطلاع
وزیر بهداشت برسانند.
ارائه این برنامه‌ها می‌تواند با توجه به برنامه ارائه شده توسط وزیر بهداشت جدید باشد به این شکل که فصل مشترک برنامه هر سازمان مردم نهاد با برنامه‌های این وزارتخانه در چارچوب یک طرح همکاری به این وزارتخانه تحویل شود. فوری‌ترین مطالبه سازمان‌های مردم نهاد از وزارت بهداشت می‌تواند تاسیس ساختار مشخصی برای ارتباط با این سازمان‌ها باشد که در عالی‌ترین شکل آن به عنوان اداره کل مشارکت‌های مردمی در وزارت بهداشت تعریف شود. سازمان‌های غیر دولتی همچنین باید به این امر توجه جدی کنند که وزیر بهداشت جدید با اتکا به اطلاعات مستند، سیمایی از وضعیت سلامت کشور را با شاخص‌های خاص حوزه سلامت ارائه کرده است. این شاخص شامل مواردی نظیر امید به زندگی، میزان مرگ و میر کودکان و مادران، بیماری دیابت و هچنین اطلاعات و آماری از حوزه سلامت مانند سهم سلامت از درآمد ناخالص ملی، آسیب‌های اجتماعی، اختلالات روانی، مصرف سیگار، کم وزنی کودکان، چاقی و چگونگی مصرف میوه و سبزیجات، خانوارهای دچار ناامنی غذایی، نرخ تورم،مطالبات دانشگاه‌های علوم پزشکی از سازمان‌های بیمه گر و.... است که نگاهی کلان به مشکلات حوزه سلامت کشور محسوب می‌شود.
بی‌تردید متدولوژی وزیر جدید بهداشت در تدوین برنامه، علمی و اصولی است. به گونه‌ای که در گزارش‌های ارائه شده در انعکاس سیمای سلامت، منابع انسانی حوزه سلامت و ارائه آمار از شاغلین در این حوزه در کنار ارائه آمارهای جمعیتی، نرخ رشد جمعیت و متوسط سن جمعیت کشور، نرخ باروری و .. مستند به گزارش‌های توسعه منابع انسانی ۲۰۱۳ سازمان ملل نشان‌دهنده عزم جدی این وزارتخانه برای تدبیر امور با اتکاء به شیوه‌های اصولی نمایان است. این روش علمی یک فرصت خوب برای سازمان‌های مردم نهاد است که همواره از خلأ برنامه‌های شفاف رنج برده‌اند.
مهم‌ترین حوزه‌ای که باید سازمان‌های مردم نهاد حوزه بهداشت و درمان همسو با دولت؛ اما با ادبیات و روش‌های خود در آن فعال شوند، موضع مبارزه با تحریم‌های غیر انسانی غرب است. طی دو سال گذشته اثرات مخرب این تحریم‌ها بر سلامت مردم ایران و اثری که در حوزه دارو و درمان در ایران داشته به حدی آشکار شده است که کنگره آمریکا نیز با اینکه مدت‌ها سیاست‌های خود را در پشت مصوبه‌ای مبنی بر اینکه دارو و تجهیزات پزشکی در فهرست تحریم‌های آمریکا نیست پنهان کرده بودند؛ اعتراف کرده که تحریم‌ها صدمات جدی به سلامت مردم ایران وارد کرده و آنها کارگروه خاصی را مامور رسیدگی به این موضوع کرده‌اند. تشکیل این کمیته را خبرگزاری‌های خارجی با هدف پاسخ به اعتراضات افکار عمومی و سازمان‌های حقوق بشری پوشش گسترده‌ای داده‌اند، اما ما به خوبی می‌دانیم مادامی که تلاش آمریکا و اروپا معطوف به تحریم خرید نفت ایران و بانک‌های کشورمان است، عملا دارو نیز به عنوان یک کالا در این مسیر غیر‌انسانی در چارچوب مبادلات اقتصادی از دسترس مردم دور خواهد شد. در شرایط کنونی سازمان‌های غیردولتی می‌توانند در این محور به مسیر تعامل با دولت بازگردند و سیاست دولت قبل که بر محور دور کردن سازمان‌های غیردولتی از تلاش‌های اجتماعی تاثیرگذار بود را فراموش کنند.
*عضو مجمع عمومی و مدیر عامل سابق کانون هموفیلی ایران

اعتراض به تحریم‌ها؛ سمن‌ها دوشادوش دولت