بیم‌ها و امیدهای اقتصاد ژاپن

مجید اعزازی پس از وقفه ای شش ساله ،چند ماهی است که شینزو آبه دوباره بر کرسی نخست وزیری ژاپن تکیه زده است، البته این بار با یک برنامه اقتصادی منسجم که به «آبه نومیکس»شناخته می‌شود. آن گونه که «آبه» در تازه ترین مصاحبه خود با مجله آمریکایی «فارن افرز»گفته،این برنامه برآمده از تجربیات شخصی وی در جریان شش سال سفر به اقصی نقاط ژاپن است. «آبه نومیکس» اما مانند هر برنامه دیگری نقاط ضعف و قوت و مخالفان و موافقان ویژه خود را دارد. «از دست رفتن استقلال بانک مرکزی ژاپن» و همچنین انتخاب یک «استراتژی غلط برای رشد اقتصادی» ژاپن دو انتقاد جدی به آبه نومیکس به شمار می‌رود. برخی بر این باورند که بانک ژاپن تازه‌ترین مثال برای یک بانک مرکزی است که در برابر تمایلات دولت خود سر تعظیم فرود آورد، چرا که این بانک در تصمیم اخیر خود با خرید تعداد نامحدودی از اوراق قرضه دولتی برای تحقق هدف تورم ۲ درصدی موافقت کرد و این پایانی بود بر استقلال این بانک. در همین حال، برخی منتقدان آبه نومیکس می‌گویند، مقامات دولت آبه که در جست‌وجوی راهی برای تقویت رشد اقتصادی هستند، به زودی یکی از مزیت‌های بزرگ خود - نرخ پایین بهره اوراق قرضه دولتی و استقراض خصوصی - را نابود خواهند کرد. اگر این اتفاق رخ دهد، در پایان دوره نخست‌وزیری آبه شرایط اقتصادی ژاپن وخیم‌تر از شرایط کنونی خواهد بود. برنامه اقتصادی نخست وزیر جدید ژاپن اما طرفداران معتبری نیز دارد. استیگلیتز برنده جایزه نوبل یکی از این طرفداران است. به گفته وی، با این حال، آبه طرحی را پیاده کرده که بسیاری از اقتصاددانان، خواستار اجرای آن در آمریکا و اروپا شده بودند: یعنی طرحی جامع که سیاست‌های پولی، مالی و ساختاری را دربربگیرد. آبه این رویکرد سه گانه را مثل نگه داشتن سه تیری می‌داند که شکستن هر یک از آنها به تنهایی آسان است، اما هر سه را با هم نمی‌توان شکست.