اختلاف شرکت‌های بریتیش ایرویز و ویرجین

مترجم: رفیعه هراتی

شرکت بریتیش ایرویز (BA) سال‌ها خود را «شرکت هواپیمایی محبوب دنیا» توصیف می‌کرد. اما به نظر می‌رسد دیگر در لندن و واشنگتن محبوب نیست. این شرکت در اول ماه اوت با مشکل دوجانبه اروپایی- آمریکایی مواجه شد. شرکت BA در مورد تبانی با شرکت رقیب یعنی شرکت ویرجین آتلانتیک در کنترل قیمت‌های مسیرهای مسافربری طولانی مجرم شناخته شد. دفتر تجارت عادلانه انگلستان (اواف‌تی) جریمه‌ای به مبلغ ۵/۱۲۱میلیون پوند (۲۴۶میلیون دلار) برای این شرکت در نظر گرفت.

چند ساعت بعد نیز اداره دادگستری آمریکا (دی‌او‌جی‌) به نوبه خود جریمه ۳۰۰میلیون دلاری را بر این شرکت تخمیل کرد. شدت جریمه آمریکا نقش بریتیش ایرویز را در تبانی‌های مختلف بین‌المللی مثل شرکت هوایی کریین‌ایر و لوفتانزا منعکس می‌کند.

تصور نمونه‌ای آشکارتر از آنچه بین بریتیش ایرویز و ویرجین در تبانی برای قیمت‌گذاری غیرقانونی رخ داده دشوار است.

این دو شرکت حداقل شش بار از اوت ۲۰۰۴ تا ژانویه ۲۰۰۶ در مورد «اضافه قیمت سوخت» بحث کردند و طی این مدت قیمت بلیت رفت و برگشت را ۵ تا ۶۰ پوند افزایش دادند. ویلی والش مدیرعامل بریتیش ایرویز اوایل اکتبر ۲۰۰۶ این جرم را پذیرفت و رفتار ضد رقابتی را محکوم کرد. مارتین جورج و ایان برنز، دو مدیر اجرایی (به ترتیب مدیر مالی و مدیر روابط عمومی) در همان ماه شرکت را ترک کردند. تعداد بیشتری ممکن است از این روش پیروی کنند. اگرچه جریمه‌ها موجب بسته شدن پرونده مدنی علیه بریتیش ایرویز شد، اما تحقیقات کیفری همچنان انجام می‌گیرد و اداره تجارت عادلانه انگلیس اعلام نکرد که آیا افراد نیز متهم خواهند شد یا خیر.

درحالی که غول‌های صنعت هواپیمایی خوشحال بودند. فیلیپ کالینز رئیس اداره تجارت عادلانه انگلیس با غرور گفت جریمه گزاف نشان‌دهنده «پیام مهم درباره قصد ما برای به اجرا درآوردن قانون» است. اداره دادگستری آمریکا رک‌تر بود و این برنامه را «توطئه» نامید.

رابطه خراب دو طرف آتلانتیک برای اداره تجارت عادلانه انگلیسی طراحی شده بود. طی دوره روی کار بودن حزب کارگر انگلیس شیوه آمریکایی به کار گرفته شد. این شیوه تحریم توسط غول‌های صنعتی در مورد شرکت‌هایی اعمال می‌شود که معامله دوستانه با رقبا را به بادهای فرح‌بخش رقابت ترجیح می‌دهند. اما به‌رغم تحقیقات طولانی و فراوان در بخش‌هایی مثل بانکداری و سوپرمارکت‌ها که خشم مصرف‌‌کنندگان را برمی‌انگیزند، اداره تجارت عادلانه انگلیس تلاش می‌کرد گواهی عینی برای تبانی پیدا کند تا موضوع به اندازه‌ای که این اداره و دولت آرزو داشتند وحشتناک به نظر برسد. تا این هفته بزرگ‌ترین جریمه‌ای که اداره تجارت عادلانه انگلیس وضع کرد جریمه ۱۷میلیون پوندی (که بعدا طی استیناف به ۱۵میلیون کاهش یافت) بر خرده‌فروشی آرگوس بود و علت آن رای تبانی قیمت‌گذاری بر اسباب‌بازی با شرکت رقیب یعنی لیتل وودز بود.

این فقط قسمتی از ماجرای تبانی است. اثبات تبانی دشوار است. همان طور که آقای کالینز اظهار می‌کند، مساله فریب‌کارانه در مورد تباتی‌کننده‌ها این است که آنها تجارت خود را مخفیانه انجام می‌دهند. در واقع تبانی قیمت‌گذاری شرکت‌های هواپیمایی بعد از هشدار اداره حقوقی شرکت ویرجین به مقامات، روشن شد.

این اقدام اداره حقوقی ویرجین ایثاری فداکارانه برای رفاه مشتری نبود. ویرجین امیدوار بود از «سیاست چشم‌پوشی» بهره‌مند شود. این سیاست در قانون رقابت در سال ۱۹۹۸ ارائه شد و از قوانین مشابه در آمریکا رونویسی شد. این سیاست به شرکت‌هایی که از این قانون تبعیت می‌کنند معافیت اعطا می‌کند. شرکت ویرجین به اندازه بریتیش ایرویز در تبانی در قیمت‌گذاری مشارکت داشت و احتمالا از آن سود مالی به دست آورد. این شرکت هواپیمایی نه تنها خود را از خطر پیگرد قانونی حفظ کرد بلکه رقیبی را که در گذشته رابطه خوبی با آن نداشت از دور رقابت حذف کرد.اگر شرکت ویرجین بدون مجازات رها شود مشکل دیگری خواهد داشت. احتمالا ویرجین و بریتیش ایرویز باید در مجموعه دادخواهی‌های گروهی در قبال مسافران آمریکایی که ادعا می‌کنند این شرکت از آنها پول اضافه دریافت کرده است، از خود دفاع کنند. در حالی که هم‌اکنون رسوایی‌های بسیاری برای بریتیش ایرویز رخ داده است، بعد از آنکه آب‌ها از آسیاب افتاد احتمالا به اعتبار ویرجین هم لطمه خواهد خورد. ممکن است دیدن اینکه شرکتی از چیزی فرار می‌کند در حالی که شرکت دیگر جریمه می‌شود، ناراحت‌کننده باشد اما سیاست چشم‌‌پوشی چیز خوبی است. توانایی تقاضای معافیت به مشاغل انگیزه‌ای قوی می‌دهد تا پلیس صنعت خود باشند، که این امر به نفع مصرف‌کنندگان است. به هر حال نیمی از پیروزی بهتر از هیچ است.