بالا و پایین شدن آمار نیمه رسمی

گروه بازرگانی- اگرچه در آمار رسمی گمرک ایران، نشانی از مبادلات تجاری با آمریکا دیده نمی‌شود اما مرکز آمار آمریکا در پایان هر ماه جزئیات تجارت خارجی این کشور با دیگر کشورهای جهان از جمله ایران را اعلام می‌کند. تازه‌ترین گزارش مرکز آمار آمریکا نشانگر رشد صادرات ایران به این کشور طی 5ماه نخست سال 2007 در قیاس با مدت مشابه سال 2006 است.

ایران در این ۵ماه ۷/۹۴میلیون دلار کالا به ایالات متحده صادر کرده و در برابر ۷/۳۲میلیون دلار کالا از آن کشور وارد کرده که تراز ۹/۶۱-دلار را برای تجارت خارجی آمریکا با کشورمان رقم زده است. میگو، فرش، پسته و برخی گیاهان دارویی، عمده‌ترین کالاهای صادراتی ایران به آمریکا است ضمن اینکه از آن سو نیز دارو اصلی‌ترین کالایی است که تجار آمریکا روانه گمرکات کشورمان می‌کنند. هفته گذشته، رییس مرکز ملی فرش، از تجار ایرانی مقیم آلمان به عنوان «صادرکنندگان فرش ایران به آمریکا» نام برد. به گفته سیدجلال‌الدین بصام عملکرد این صادرکنندگان «موجب می‌شود که کار ما راحت‌تر شود». بنابراین می‌توان چنین استنتاج کرد که بخش عمده صادرات ایران به آمریکا به صورت غیرمستقیم یا در قالب صادرات مجدد از کشورهای دیگر انجام می‌شود اما مرکز آمار آمریکا آن را تحت عنوان «مبادله تجاری با ایران» ثبت می‌کند.
روی سایت مرکز آمار آمریکا جزئیات مبادلات تجاری این کشور با ایران از سال ۱۹۸۵ قابل دسترسی است. در سال ۱۹۸۵ (که نخستین سال ثبت تجارت خارجی متقابل دو کشور بعد از انقلاب اسلامی بوده) ایران ۱/۷۲۵میلیون دلار کالا به آمریکا صادر و در مقابل ۹/۷۳میلیون دلار کالا وارد کرده است یعنی تراز منفی ۲/۶۵۱- میلیون دلاری برای آمریکا، ۱۰سال بعد در سال ۱۹۹۵ که سال پایانی دولت هاشمی رفسنجانی بوده، مبادلات تجاری دو کشور به گونه‌ای چشمگیر تفاوت کرد و ایران در آن سال فقط دویست‌هزار دلار کالا به آمریکا صادر کرد و ارزش واردات آن به ۴/۲۷۷میلیون دلار رسید. در سال‌های ۱۹۹۶ و ۱۹۹۷ که دولت سیدمحمد خاتمی، پا به عرصه وجود گذاشت، پرونده مبادلات تجاری دو کشور تقریبا بسته شده بود. در این دوسال فقط حدود ۴۰۰ هزار دلار کالا میان دو کشور مبادله شد. در سا ل۲۰۰۴ یعنی سال پایانی دولت خاتمی، آمار ۶/۱۵۱ و ۱/۸۵میلیون دلار به ترتیب برای صادرات و واردات ایران به / از آمریکا ثبت شده که در سال ۲۰۰۶ نیز تقریبا بدون تغییر باقی مانده است.
ظاهرا بخش‌های خصوصی دو طرف تا جایی که قوانین و محدودیت‌ها اجازه می‌دهد مبادلات خود را از طریق کشورهای ثالث به سرانجام می‌رسانند. این نکته را هم در نظر داشته باشید که رییس جدید اتاق ایران هفته گذشته در گفت‌وگو با خبرنگاران داخلی و خارجی و در پاسخ به پرسش خبرنگار «فایننشال تایمز»، رابطه با بخش‌خصوصی آمریکا را از برنامه‌های دور جدید اتاق ایران دانسته است.
جزئیات مبادلات تجاری دو کشور به شرح زیر است: