آیا اوپک گازی موفق می‌شود؟
هفته گذشته، رییس‌جمهور روسیه ولادیمیر پوتین با اشاره به احتمال تشکیل انجمن تولیدکنندگان گاز به اتفاق کشورهایی مثل لیبی و ایران، اروپای غربی را به وحشت انداخت.
هفته گذشته، رییس‌جمهور روسیه ولادیمیر پوتین با اشاره به احتمال تشکیل انجمن تولیدکنندگان گاز به اتفاق کشورهایی مثل لیبی و ایران، اروپای غربی را به وحشت انداخت. او گفت «تشکیل یک اوپک گازی فکر جالبی است. ما درباره آن فکر می‌کنیم. ما نمی‌خواهیم یک کارتل تولیدکنندگان به‌وجود آوریم بلکه درست‌تر اینست که فعالیت‌های خود را با هدف اصلی عرضه مطمئن و غیر‌مشروط به مصرف‌کنندگان اصلی منابع انرژی هماهنگ سازیم.»
صادرات گاز طبیعی روسیه یکی از منابع اصلی کسب درآمد این کشور است. گاز طبیعی که تمیزتر از ذغال سنگ است سوخت آینده محسوب می‌شود. بر طبق داده‌های دقیق اداره اطلاعات انرژی درباره گاز طبیعی، روسیه به تنهایی ۷/۲۲درصد تولید گاز طبیعی جهان در سال ۲۰۰۴ را در اختیار داشته است در حالی که تولید آمریکا ۱۹درصد بود. اگر روسیه یک کارتل با ایران، مصر، لیبی، عربستان سعودی، امارات متحد عربی، قطر و الجزایر تشکیل می‌دادند آنها در مجموع ۳۵درصد تولید سال ۲۰۰۴ را در کنترل داشتند.
اما هر چند خطوط لوله روسیه اشتهای روزافزون اروپا برای گاز را تغذیه می‌کند اروپایی‌ها نباید ترسی از کارتل گازی داشته باشند. در واقع کارتل گازی حتی می‌تواند یک خبر خوب برای مصرف‌کنندگان انرژی باشد. در حالی‌که کارتل‌های انرژِی مثل اوپک می‌توانند اختلالات کوتاه‌مدتی بوجود آورد آنها سوابق کاملا ناموفقی در کنترل قیمت‌ها و اطاعت مصرف‌کنندگان از خواسته‌هایشان داشته‌اند.
کارتل‌ها با تعیین سهمیه برای اعضای خود، درصدد کنترل قیمت‌ها هستند. اما اکثر دولت‌های عضو غالبا دلایلی برای تقلب در سهمیه پیدا می‌کنند و در قیمت‌های بالا تولید را افزایش می‌دهند.
مهمتر اینکه قدرت کارتل گاز طبیعی به خاطر تولیدکنندگانی که به آن نمی‌پیوندند بسیار محدود می‌شود. در سال ۲۰۰۴، آمریکا، کانادا، هلند، نروژ و انگلستان در مجموع ۳۵درصد تولید کل جهانی را در اختیار داشتند. ترس و نگرانی که کارتل گازی به‌وجود می‌آورد تولیدکنندگان گاز غربی را تشویق به سرمایه‌گذاری بیشتر در داخل می‌کند مثل نروژ و یا مثل آمریکا به سمت اکتشاف بیشتر می‌روند.
مهمتر اینکه تشکیل کارتل و دستکاری در تولید و قیمت گاز طبیعی، انگیزه بیشتری به مصرف‌کنندگان می‌دهد تا مصرف خود را کاهش دهند و به سمت انرژی‌های جایگزین مثل اتانول، انرژِی خورشیدی، انرژِی هسته‌ای و گاز از ذغال سنگ بروند. مثلا رهبران آلمان، مردم خود را قانع کرده‌اند که برای وابستگی کمتر به روسیه باید انرژِی هسته‌ای را توسعه دهند. آژانس بین‌المللی انرژی ماه گذشته گزارش داد که مصرف نفت اعضا در سال ۲۰۰۶ پس از ۲۰ سال به میزان ۶/۰ درصد کاهش یافت.
سرانجام اینکه محیط اقتصادی دایما در حال تغییر و بسیار پویا، سیاست کنترل قیمت‌ها را متزلزل می‌سازد. طی دهه گذشته، اوپک هر زمان که خواسته است قیمت‌ها را تحت کنترل خود نگهدارد، موفق نبوده است. اوپک در سال ۱۹۹۹ خواهان قیمت نفت ۱۰ دلاری نبود همانطور که قیمت نفت ۷۰ دلاری در سال ۲۰۰۶ چندان باب میلش نبود. با این‌حال عواملی فراتر از کنترل دولت‌های اوپک، قیمت‌ها را بشدت دچار نوسان می‌کرد. همان عواملی که بر قیمت نفت تاثیر می‌گذارد بر قیمت گاز هم تاثیر دارد، مثل رشد مصرف چین و هند، رکود در آمریکا، معاملات کاغذی، حملات تروریستی و جنگ در خاورمیانه که نقش کارتل‌ها را بسیار کمرنگ می‌سازد.
