استراتژی آینده : تقویت جمعیت جوان

امیلا جهانی

گزارش بانک جهانی

برطبق آخرین گزارش و یافته‌هایی که در اجلاس سالانه بانک جهانی در سنگاپور منتشر شد کشور‌های در حال توسعه در صورتی می‌توانند رشداقتصادی خود را افزایش دهند و فقر را از جامعه خود محو کنند که برای جمعیت جوان بین ۱۲ تا ۲۴ سال برنامه ویژه‌ای را تدارک دهند. این گزارش شاخص‌های تدارک این برنامه را بهبود بخشیدن به آموزش، سلامت، بهداشت، آموزش حین خدمت اعلام کرده است.

این گزارش همچنین یادآور می‌شود که با ۳/۱میلیارد جمعیت جوانی که هم‌اکنون در جهان در حال توسعه زندگی می‌کنند، هیچ زمانی برای سرمایه‌گذاری برای چنین جمعیتی تا بدین اندازه موثر نبوده است. جمعیتی که در تاریخ بشر همانند آن بی‌نظیر بوده است. زیرا نسل جوان کنونی بیش از هر دوره‌ای تحصیلکرده و سالم‌تر از دوره‌‌های گذشته است و آنها به واسطه تغییرات جمعیتی که اینک در جهان کنونی روی داده است با تکفل کمتری به نیروی کار خواهند پیوست، اما واقعیت این است که اگر نتوانیم این فرصت جدید را جدی بگیریم و این جمعیت جوان را به درستی آموزش دهیم که به طور موثری برای کار آماده شوند و در حوزه شهروندی فعال‌تر باشند، در آینده سرخوردگی و تنش‌های اجتماعی عمیقی را ایجاد خواهیم کرد.

فرانکو بورگیوگنن می‌گوید: این سیل عظیم جمعیت جوان در کشور‌های در حال توسعه فرصت‌های زیادی را ایجاد می‌کند. از سوی دیگر، همین سیل جوان می‌تواند یک خطر بالقوه نیز محسوب شوند. فرصت‌ها بسیار زیادند. همچون که بسیاری از کشور‌ها به هر اندازه جمعیت زیادتری داشته باشند، مهارت‌های بیشتری از کار و نیروی کار و زندگی در جامعه کسب می‌کنند و همین تکفل کمتری را به دنبال می‌آورد. اما این جمعیت جوان به منظور اینکه اشتغال مطلوب و کارآمدی را پدید آورد نیازمند آموزش بیشتری است. این گزارش می‌افزاید: جمعیت جوان تقریبا نیمی از معضل بیکاری جهان را اشغال کرده است. برای مثال تنها خاورمیانه، آفریقای شمالی - جنوبی به منظور اینکه موقعیت اشتغال را تثبیت کند، باید تا سال ۲۰۱۰، ۱۰۰میلیون شغل تولید کنند.

به علاوه، یک بررسی از جمعیت جوان در آسیای‌شرقی و اروپای شرقی و آسیای‌مرکزی که به عنوان تحقیق برای گزارش تکمیلی چگونگی دست‌یابی به شغل، همراه با امنیت جانی را مورد توجه قرار داده بود، در واقع بزرگ‌ترین دلیل این مدعا است.

تقریبا بسیاری از مردمان جوان، -۱۳۰میلیون تن - بین ۲۴-۱۵سال نمی‌توانند بخوانند یا بنویسند. آموزش دوره راهنمایی و فراگیری مهارت‌ها تنها زمانی به خوبی و درستی فهمیده می‌شود که دوره ابتدایی آنها با موفقیت سپری شده باشد. این هنوز خیلی دور است که کوشش‌ها و مسائل این حوزه موثر را به اندازه کافی تقویت کند.

به علاوه بیشتر از ۲۰درصد از موسسات در کشور‌های الجزایر، بنگلادش، برزیل، چین، استونیا و زامبیا در اجرای عملیاتشان با موانع جدی و بزرگ از جمله نرخ بالای آموزش فقرا و مهارت‌های عملی در میان نیروی کارشان مواجهند.

برای فائق شدن به این نقض یکی اینکه باید بیشتر و بهتر در دوره جوان سرمایه‌گذاری کنیم.

ایمانوئل جیمز سرپرست تدوین گزارش و مدیر توسعه انسانی بخش اقیانوس آرام و آسیای شرقی بانک جهانی می‌گوید: اغلب کشورهای در حال توسعه روزنه ناچیزی از این فرصت را دارند که به این حق دسترسی داشته باشند پیش از اینکه نفوس دوره جوانی به دوره میانسالی برسد. اکثر آنها پیش از آنکه بتوانند از این فرصت بهره کافی ببرند آرایش جمعیتی مطلوب خود را از دست می‌دهند. این ممکن است یکی از تصمیمات مهم یک کشور در حال توسعه باشد که می‌خواهد فقر از کشور خود محو و اقتصاد خود را از آسیب‌ها مصون بدارد.

یک تحقیق می‌گوید که آسیای شرقی به جهت سیاست‌های توسعه‌ای در حوزه اقتصاد کلان، تجارت، آموزش، سلامت بهداشت و آموزش حرفه‌ای ۴۰ درصد رشد بیشتری از آمریکای لاتین دارد و جمعیت فعال آن از رشد سریعتری برخوردار است و کشورهایی که چنین بستر جمعیتی خود را از دست داده‌اند از رشد کمتری برخوردارند و در تعامل با اقتصاد جهانی جایگاه مطلوبی ندارند.

این گزارش می‌گوید: اغلب سیاستگذاران می‌دانند که جمعیت جوانشان در موقعیت اقتصادی و اجتماعی ملی‌شان بسیار موثرند اما با این وجود در اینکه چگونه یک سرمایه‌گذاری موثرتری برای جمعیت جوان ایجاد کنند با تردیدهای جدی مواجه‌اند. در گزارش توسعه جهانی سه سیاست استراتژیک را مشخص نموده که ممکن است سرمایه‌گذاری در بخش جوانان را در آینده افزایش دهد.

۱ - توسعه بخشیدن به فرصت‌ها ۲ - بهبود بخشیدن به توانایی‌ها ۳- با ایجاد شانس دوم برای مردمان جوان که به خاطر موقعیت دشوار یا وضعیت فقر در وضعیت ناگواری قرار گرفته‌اند زندگی را برای آنان قابل تامل سازند.

این گزارش به ۵ مرحله پایه‌ای که جمعیت جوان با آن مواجه می‌شوند و همه زندگی خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی آنها را تحت تاثیر قرار می‌دهند یاد کرده است این مراحل عبارتند: جوانانی که آموزش دیده باشند، به کار مناسب دسترسی پیدا کنند، سلامت جسمی داشته باشند، خانواده تشکیل دهند و فرآیند و جامعه‌پذیری شهروندی را تجربه کنند.

فرصت‌ها

با توسعه فرصت‌ها برای ارتقاء آموزش و سلامت بیشتر، جمعیت جوان می‌توانند مهارت‌های زندگی را کسب کنند این مهارت‌ها سبب می‌شود که آنان بتوانند زندگی اجتماعی خود را به‌خوبی اداره کنند. همچنان بهبود آموزش حرفه‌ای به جمعیت جوان کمک می‌کند که آنها در بازار نیروی کار بتوانند رقابت کنند. مشارکت سیاسی جوانان و سر و کار داشتن با سازمان‌های اجتماعی برای پرورش زندگی شهروندی آنان و نیز ارتباطات اینان برای حاکمیت خوب یک نیاز حیاتی است.

بدون ایجاد فرصت‌هایی برای مناسبات مدنی و شهروندی، شکست‌های مردمان جوان ممکن است موجب غلیان تنش اقتصادی و اجتماعی شود و مباحث خشونت‌آمیز هولناکی را دامن می‌زند. برای مثال در جریان نبردهای قبیله‌ای بین سیرلانکا و تامیل بسیاری از دانش‌آموزان تامیل از ورود به دانشگاه و دیگر مسیر برای برخورداری از مولفه‌های شهروندی بازماندند.

قابلیت

با فراهم کردن اطلاعات برای جمعیت جوان و گسترش مهارت‌های تصمیم‌سازی آنان، مخصوصا برای سلامت و تشویق به ادامه یادگیری آنان مهم است. با تجهیز اطلاعات درست و محرک‌های کارآمد سبب می‌شود که مردمان جوان تصمیمات مطلوبی برای آینده خود اتخاذ کنند.

تحلیل برنامه «انتخاب‌های زندگی بهتر» در هند که اطلاعات زاد و ولد، خدمات بهداشتی و آموزشی حرفه‌ای به زنان سنین ۲۰-۱۲سالگی و محله‌های فقیرنشین و مناطق روستایی منعکس می‌کرد حاکی از آن است که به نسبت دوره‌های دیگر سنی دوره جوانی کلید اصلی یک زندگی است.

کشورها برای موقعیت‌های دشوار یا شرایط فقری که جوانان آن جامعه را دچار ورشکستگی می‌کنند نیازمند برنامه‌های هدف‌دار هستند. این افت اعتبار اجتماعی - اقتصادی می‌تواند در دوران مدرسه روی داده باشد یا به خاطر اعتیاد به مواد مخدر، یا رفتار جنایی که از او سر زده باشد یا به لحاظ بیکاری طولانی مدتی که هر جوانی را از عرصه فعالیت اجتماعی می‌تواند ساقط کند.

شانس دوم

فرصت یا شانس دوم به جوانان یاری می‌رساند که آینده خود را دوباره نوسازی کنند. این نوسازی به طوری کلی تاثیر سودمند طویل‌المدتی در جامعه خواهد داشت این گزارش همچنان می‌گوید که ۳۰۰۰۰۰ جمعیت جوان زیر ۱۸سال اخیرا درگیر نبردهای جنگی بوده‌اند و ۵۰۰۰۰۰تن دیگر به خدمت نیروهای نظامی و شبه‌نظامی درآمده‌اند. تجربه برنامه آزادسازی و نوسازی جوامع نشان می‌دهد که جنگجویان می‌توانند زندگی‌شان را با آموزش‌های شغلی و پزشکی و حمایت روانشناسانه دولت بازسازی کنند.

در حالی که خیلی از مشکلات به آسانی نمی‌توانند مرتفع شوند، کشورهای در حال توسعه و جمعیت جوان آنان می‌توانند امیدوار باشند به نمونه‌هایی که در دوره جوانی از سوی سیاست‌های روشنگرانه و نهادهای مالی نه تنها بر مشکلات فائق آیند بلکه حتی آن را رونق بخشد. بامتا مورتی همکار تدوینگر گزارش توسعه جهان ۲۰۰۷ و رییس اقتصادی بخش اروپا و آسیای مرکزی بانک جهانی گفت: جمعیت جوان امروز آموزش دیده‌تر، باتجربه شفافیت سیاسی بیشتر و ارتباطات وسیع‌تر با آن سوی جهان از طریق تلویزیون، اینترنت و مهاجرت نسبت به پیشینیان خود می‌تواند این گذار را به قصد اطاعت از قانون آسان‌تر طی نماید و به حوزه‌های شهروندی تعلقات بیشتری از خود نشان دهد.