پیشرفت صنایع مادر در ایران بسیار مورد توجه است. صنایعی مانند استخراج و تولید فولاد، مس و آلومینیوم و... که برای پیشرفت هر کدام از اینها اخیرا وزارت صنایع و معادن، سازمان توسعه و نوسازی معادن کشور و کارشناسان، همه و همه دست به دست هم داده‌اند تا موجبات پیشرفت هر چه بیشتر این صنایع را فراهم آورند. در زمینه صنعت مس که شاهد تحول عظیم آن و استفاده از ذخائر خدادادی در کشورمان بودیم نیز جای بحث بسیار است.

در این راستا و با توجه به اینکه در آستانه بیست‌وهشتمین سالگرد پیروزی انقلاب هستیم مصاحبه‌ای با مهندس پارسا مدیرعامل شرکت مس سونگون ترتیب دادیم که در این مصاحبه مهندس پارسا نکاتی بسیار شنیدنی در زمینه مقایسه این صنعت در قبل و بعد از انقلاب تاکنون ذکر کرد که متن آن در پی می‌آید:

شما به عنوان مدیرعامل شرکت مس سونگون پیشرفت صنعت مس را پس از پیروزی انقلاب اسلامی چگونه بررسی می‌کنید.

مس صنعت جوانی است و عمده فعالیت‌های مس مربوط به دهه ۳۰ به بعد است و قبل از آن عمدتا به صورت کارگاهی و فعالیت‌های منطقه‌ای و در حد خیلی محدود انجام می‌گرفت. اما اگر بخواهیم صنعت مس را قبل از انقلاب و پس از انقلاب به گونه‌ای با هم مقایسه کنیم، این واقعیت را می‌دانیم که قبل از انقلاب بیشتر، این بیگانگان و کشورهای صنعتی بودند که فقط هم برای تامین منافع خودشان به دنبال این ذخائر و منابع بودندو منافع کشور زیر پا گذاشته می‌شد. در حالی که پس از انقلاب مسوولان کشور با برنامه‌ریزی مناسب در پی تامین منافع جامعه هستند و در حقیقت این فلسفه اسلامی و دستوری در این راستا وجود داشته و این واقعیتی است که در صنعت مس نیز مانند دیگر صنایع انقلاب بزرگی شده است.

اگر بخواهیم روی صنعت مس در دوران پیش از انقلاب دقیق شویم می‌توان گفت که: فقط مجتمع مس سرچشمه وجود داشت که آن هم به طور کامل راه‌اندازی نشده بود. آمریکایی‌ها در سرچشمه فقط توانستند کمی به سنگ‌شکن آن بار دهند اما تغلیظ و بهره‌برداری از آن به تلاشگران پس از پیروزی انقلاب برمی‌گردد. که حتی آمریکایی‌ها باورشان نمی‌شد که ما بتوانیم با استفاده از توان داخلی این معدن را به بهره‌برداری برسانیم. شکر خدا امروز می‌بینیم سرچشمه بیشتر از ظرفیت اسمی خود استخراج می‌کند و با نگاهی کلی به این دو دوران می‌بینیم که راه‌اندازی سرچشمه پس از انقلاب شروع شد و تکمیل فاز۲ تغلیظ مس سرچشمه نیز پس از انقلاب و در سال ۸۳ صورت گرفت. راه‌اندازی و سرمایه‌گذاری مس میدوک پس از انقلاب بود. راه‌اندازی، اجرا و بهره‌برداری از مس خاتون‌آباد نیز پس از انقلاب بود و با افتخار می‌گوییم که بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری در این بخش و بهره‌‌برداری از طرح مس سونگون نیز مربوط به پس از انقلاب می‌شود.

حال اگر نگاهی کلی به حجم سرمایه‌گذاری در این زمینه به قبل و پس از انقلاب داشته باشیم: حجم سرمایه‌گذاری پس از انقلاب چندین برابر سرمایه‌گذاری در قبل از انقلاب است، حتی با این تفاوت که آن اسراف‌های قبل از انقلاب دیگر وجود نداشته و مدیریت اجرا، تعهد و تخصص پس از انقلاب به میزان زیاد در این بخش دخیل بوده است.

با توجه به موضوع بحث این روزها یعنی عصر طلایی فلزات و افزایش جهانی قیمت فلزات، راهکاری که ایران باید در صنعت مس برای استفاده بهینه از این فرصت خوب پیش گیرد چگونه باید باشد؟

بحثی که تحت عنوان عصر طلایی فلزات مطرح شده برای ما ایرانیان نیز بسیار قابل توجه خواهد بود چون خداوند تبارک و تعالی الطاف فراوانی را به ما کشور ما اعطا کرده است که یکی از آنها معادن و ذخایر عظیم معدنی در کشور است.

ایران در زمینه ذخایر معدنی کشوری بسیار قوی است. اما به نظر من هنوز ما شکر این نعمت‌ها را به جای نیاورده و به اندازه‌ای مثال‌زدنی با آن جایگاه و سطحی که لایق آن هستیم فاصله داریم.

در کتابی می‌خواندم شرکت جنرال‌الکتریک در سال ۱۹۹۸ تقریبا ۹۷میلیارد دلار سود داشته است.

اگر بررسی شود می‌بینیم این شرکت معدن و یا کارخانه مواد اولیه‌ای ندارد و از مواد اولیه تولید شده توسط کشورهایی مانند ما بهره می‌گیرد و واضح است این مواد اولیه برای شرکت‌هایی مانند جنرال‌الکتریک حکم طلا را دارد.

من امیدوارم در حالی که ما باید برنامه‌ریزی مناسب برای استفاده و بهره‌برداری بهینه از معادن داشته باشیم، در این راستا محصولات کارخانه‌های خود را نیز به ارزش افزوده عالی برسانیم.

در رابطه با بحث عصر طلایی فلزات مبحث استراتژی مدیریت از اهمیت بالایی برخوردار است و واقعا این چشم‌انداز ۲۰ساله تعریف خوب و بسیار زیبایی بوده است و امیدوارم تمام مسوولان انقلاب این چشم‌انداز ۲۰ساله را به صورت موشکافانه تعریف و پیاده کرده و به آن هدف‌های اصولی و متعالی برسیم.

مثلا در زمینه مس ما ۵درصد ذخایر معادن دنیا را در اختیار داریم اما تولید ما ۱درصد دنیا است. چرا؟

اگر به همین ۵درصد شناخته شده هم برسیم خود کار بزرگی است و البته با این دید که ما نباید به این ۵درصد نیز قانع باشیم.

اما خوشبختانه با مدیریت عالی مجموعه صنعتی و معدنی کشور از مقام وزارت‌ آقای دکتر طهماسبی و همچنین آقای هراتی نیک و مهندس پورمند در راس صنعت مس کشور و برنامه‌ریزی مناسب، کل استخراج مس در سراسر کشور را با مدیریت واحد و یکپارچه و با تامین بودجه گردهم آورده و به یک واحد خاص یعنی شرکت ملی مس واگذار کرده‌اند.

دیگر در این زمینه‌ بهانه‌ای وجود نداشته و امیدوارم که در پایان برنامه به آن اهداف تعیین شده رسیده و حتی بالاتر از این اهداف عمل کرده و افق‌های جدیدی در رابطه با معادن مس و متعاقب با آن سرمایه‌گذاری‌های خوب و توسعه این صنعت را پیش‌رو داشته باشیم.

با توجه به طراحی مس سونگون چرا در این طراحی احداث کارخانه ذوب و پالایش در نظر گرفته نشده است.

از این نظر باید واقعیت را دید که در حال حاضر این طراحی صورت پذیرفته و اینکه چرا این طراحی از قبل صورت نگرفته مربوط می‌شود به شرایط و مقاطع گذشته که شاید در آن روز این افق آنچنان برایشان روشن نبوده و اکنون‌مهم این است که با یاری خدا این موضوع دیده شده که هم بخش ذوب و هم بخش پالایش به بهره‌برداری رسیده و حلقه تولید در خود مس سونگون به اتمام خواهد رسید و ما از این به بعد تولید کاتد را در خود سونگون خواهیم داشت که در این میان سفر آقای دکتر احمدی‌نژاد مایه برکت و خیر بوده و کمک بزرگی به سرعت بخشیدن به این بخش کرده است و با وجود مطالعات اولیه و امکان سنجی‌های فنی و اقتصادی صورت گرفته با سفر آقای دکتر احمدی‌نژاد و با در نظر گرفتن پتانسیل‌های منطقه و توجه به اهمیت سرمایه‌گذاری در منطقه به پیشرفت کار سرعت خوبی بخشیده شد.

در حال حاضر وضعیت پیشرفت طرح احداث کارخانه ذوب و پالایش در چه مرحله‌ای است.

براساس اطلاعاتی که من دارم در رابطه با تهیه اسناد و انتخاب پیمانکار و گشایش اعتبارات اقدامات اولیه صورت گرفته است.

شنیدم اخیرا اکتشافی شروع شده و به ذخایر بیشتر دست یافته‌اید و با توجه به گفته‌ها حتی در محوطه سایت و در ۵۰کیلومتری معدن نیز نشان از وجود ذخایر بوده. آیا محدود و وسعت این اکتشافات و ذخایر روشن شده است یا خیر؟

خوشبختانه در منطقه سونگون و در واقع شمال غرب ایران با توجه به اقدامات صورت گرفته توسط متولی این بخش یعنی شرکت ملی مس برنامه‌ریزی‌های خوبی صورت گرفته است. در خود سونگون ما دو مرحله اکتشافات تکمیلی با نام سونگون ۲ و ۳ داشته‌ایم که در اصل شامل جنوب غربی و شمال شرقی معدن می‌شود ولی قضاوت دقیق در مورد محدوده و وسعت منطقه اکتشافی هنوز زود است و در کل چشم انداز خوبی را شاهد هستیم.

همچنین در مناطق دیگر مانند هریس و اهر برنامه‌های اکتشاف داریم که با یاری خدا نتایج آنها به منابع عظیم مس خواهد افزود.

در این قسمت لطفا نفرات و پیشنهادات خود را در رابطه با مس سونگون و آن منطقه بفرمایید.

در اینجا می‌‌خواهم جمله‌ای را مخصوصا ادا کنم و این را حمل بر آذری زبان بودن و تعصب داشتن بنده بر این منطقه نگذارید و این است که اگر کسی می‌خواهد خلقت، طبیعت و ثروت را در یک نقطه ببینید باید سونگون را مشاهده کند.

موضوع دیگر که قابل ذکر است انسجام و همانگی خاص بین مسوولان سیاسی منطقه از جمله استانداری و فرمانداری و نماینده‌های محترم مردم در مجلس با مدیریت مس است و این شرایط را برای سرمایه‌گذاری و ارتقای منطقه فراهم آورده است و خوشبختانه همه اراده کرده‌اند به آنچه که لیاقت منطقه به آن بستگی دارد برسیم. منطقه آذربایجان یک منطقه بکر است که بسیار جای کار دارد و من امیدوارم که مسوولان و هیات دولت در چارچوب برنامه ۲۰ساله که از طرف مقام معظم رهبری ارائه شده است بیایند و مرزها را کاملا شفاف کرده و تعریف و مشخص کنند که چه قسمت‌هایی صنعت مادر است و کدام قسمت صنعت پایین دستی است و باید تعریف شود که در کدام قسمت و به چه صورت سرمایه‌گذاری شود و اگر این عملی شود تا هم سرمایه‌‌گذاری‌های خصوصی و هم دولتی و هم خارجی با هم هماهنگ شده و استراتژی‌های مدیریتی تدوین و مرزبندی شوند، مطمئنا به آنچه استحقاق منطقه است دست می‌یابیم.

در پایان اگر مشکلاتی را در منطقه سونگون و در جلو راه پیشرفت این منطقه می‌بینید بیان کنید.

قدم اول معرفی معدن سونگون و منطقه سونگون است که جز با اطلاع‌رسانی قوی انجام‌پذیر نیست. قدم سوم فراهم کردن زیرساخت‌ها و زیربناها و وضعیت راه‌های ارتباطی است که باید برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری برای راه‌ها چه شوسه و چه راه‌آهن صورت گیرد و قدم سوم ایجاد فرهنگ صنعتی در منطقه و جهت‌دهی به این سو است.